فریب مغز برای جبران کم‌ خوابی؛ محققان به کشف راه بازسازی مغز در بیداری نزدیک شدند

دیجیاتو: کمخوابی معمولاً باعث حواسپرتی، بیحوصلگی، خوابآلودگی و کند شدن بدن میشود و در بلندمدت نیز خطر ابتلا به بیماریهای خطرناک را بالا میبرد. اما دانشمندان در یک آزمایش جدید روی موشها موفق شدهاند راهی پیدا کنند تا مغز را فریب دهند؛ بهطوری که مغز تصور کند استراحت کافی داشته است. این روش باعث میشود سلولهای مغزی درست مثل زمانی که در خواب عمیق هستیم، خود را بازسازی و مجدداً راهاندازی کنند. محققان برای این آزمایش، کابلهای فیبر نوری بسیار باریکی را در مغز موشها قرار دادند. این کابلها به مدت ۳۰ دقیقه پالسهای نوری خاصی را به مغز ارسال کردند که دقیقاً ریتم و امواج خواب عمیق را بازسازی میکرد. نکته جالب اینکه موشها در تمام این مدت کاملاً بیدار و به شدت خسته نگه داشته شده بودند. دکتر «چیارا سیرلی»، استاد روانپزشکی در دانشگاه ویسکانسین-مدیسن، این فرایند را اینگونه توضیح میدهد: «ما در واقع خواب را به بخش خاصی از مغز تحمیل میکنیم. درحالیکه آن بخش مشخص درحال تثبیت خاطرات و بازسازی توانایی یادگیری است، بقیه بخشهای مغز کاملاً بیدار، هوشیار و متوجه محیط اطراف هستند. دلفینها هم دقیقاً همین کار را میکنند؛ آنها موقع شنا کردن، در هر زمان فقط با یک نیمکره مغز خود میخوابند.» بعد از انجام این آزمایش، موشها نیاز کمتری به خواب داشتهاند. بررسیها نشان داده امواج آهسته مغزی (سیگنالهای الکتریکی که سلولهای مغز هنگام خواب عمیق برای بازسازی خود تولید میکنند) در نواحی تحریکشده کاهش یافته است؛ این یعنی آن بخشها کار بازسازی خود را در بیداری انجام دادهاند. دانشمندان برای اطمینان از نتیجه، حافظه موشها را بررسی کردهاند. موشهایی که این پالسهای نوری را در هر دو طرف مغز خود دریافت کرده بودند، در تست حافظه درست مثل موشهایی عمل کردند که به اندازه کافی و خوب خوابیده بودند. اما موشهایی که این پالسها را دریافت نکرده بودند، عملکرد بسیار ضعیفتری داشتند. هرچند این روش هنوز روی انسانها آزمایش نشده است، اما مغز انسان و موشها در زمان بیداری، امواج کند مشابهی از خود نشان میدهند. هدف محققان در مطالعههای بعدی این است که ببینند آیا میتوان همین اثرات مثبت را با ابزارهای سادهتر و بدون نیاز به جراحی (روشهای غیرتهاجمی) روی انسانها هم پیاده کرد یا خیر. آمارها نشان میدهد حدود ۲۵ تا ۳۰ میلیون آمریکایی به بیخوابی مبتلا هستند. به گفته مرکز درمانی UCLA Health، بیخوابی مزمن میتواند ریشه در مشکلات بلندمدت جسمی مثل بیماریهای تنفسی، گوارشی یا عصبی داشته باشد. طبق گزارش مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا (CDC)، این بیخوابیها به مرور زمان خطر ابتلا به بیماریهای قلبی، فشار خون بالا و دیابت نوع ۲ را به شدت افزایش میدهند.