دیدار نخستوزیر جوان عراق با دونالد ترامپ در حالی به یکی از مهمترین تحولات سیاسی منطقه تبدیل شده که رسانههای آمریکایی از «دستورکار ضدایرانی» این سفر سخن میگویند؛ دستورکاری که از مهار گروههای نزدیک به تهران و پایان وابستگی انرژی عراق به ایران تا گسترش نفوذ اقتصادی آمریکا در بغداد را شامل میشود؛ هرچند مقامهای عراقی تأکید دارند هدف اصلی، حفظ موازنه میان تهران و واشنگتن است. خبرآنلاین - محمد عارف معزی: در شرایطی که تنها چند هفته از آغاز به کار دولت «علی فالح الزیدی» میگذرد، نخستین سفر رسمی او به واشنگتن به یکی از مهمترین رویدادهای سیاسی عراق در سالهای اخیر تبدیل شده است؛ سفری که اگرچه در ظاهر با محوریت توسعه همکاریهای اقتصادی، سرمایهگذاری و بازسازی زیرساختهای عراق انجام میشود، اما بررسی گزارشهای منتشرشده در رسانههای آمریکایی، عراقی و عربی نشان میدهد دستور کار واقعی این دیدار، بسیار فراتر از قراردادهای اقتصادی است. از آینده گروههای مسلح نزدیک به ایران گرفته تا کاهش وابستگی بغداد به انرژی ایران، کنترل مرزها، حضور نظامی آمریکا و حتی بازتعریف جایگاه عراق در رقابت تهران و واشنگتن، همگی روی میز مذاکرات کاخ سفید قرار گرفتهاند. این سفر در حالی انجام میشود که منطقه هنوز از تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران فاصله نگرفته و واشنگتن نیز تلاش میکند نظام امنیتی تازهای را در خاورمیانه شکل دهد؛ نظمی که در آن عراق دیگر نباید همان حلقه واسط نفوذ ایران در منطقه باشد. مطالبات دولت آمریکا از دولتهای پیاپی عراق تقریبا در طول سالهای گذشته ثابت ماندهاست و هر یک از نخستوزیران عراق نیز در طول سالهای گذشته سطحی مشخص از همکاری را با خواستههای دولت آمریکا نشان دادهاند. واشنگتن برای فشار بر دولت عراق ابزارهای بسیاری در اختیار دارد که مهمترین آن اهرم حبس درآمدهای نفتی عراق است که به حسابی نزد خزانهداری نیویورک واریز میشوند. در طول سالهای گذشته نخستوزیران مختلف عراق، هر یک به نوعی روابط با تهران و واشنگتن را مدیریت کردهاند. نخستوزیری مانند مصطفی کاظمی، بیشتر تلاش کرد تا واشنگتن را راضی نگه دارد و نخستوزیری مانند عادل عبدالمهدی، تلاش میکرد تا بیشتر از واشنگتن فاصله بگیرد. اکنون سفر به واشنگتن که به گفته الزیدی بلافاصله با سفرهایی به تهران، ریاض و آنکارا تعقیب خواهد شد، آزمونی جدی برای ارزیابی نگاه نخستوزیر جوان به روابط با دو قدرت موثر در عراق است. سفری که در سایه جنگ آغاز شد رسانه عراقی Iraqi News در گزارشی، فضای حاکم بر بغداد همزمان با عزیمت الزیدی به واشنگتن را «آمیخته به نگرانی امنیتی» توصیف میکند. به نوشته این رسانه، همزمان با پرواز نخستوزیر عراق به آمریکا، بیم آن میرود هرگونه رویارویی تازه میان تهران و واشنگتن، عراق را بار دیگر به میدان جنگ نیابتی تبدیل کند. این گزارش همچنین از آغاز تحقیقات محرمانه درباره نقش برخی گروههای مسلح در حملات پهپادی به پایگاههای آمریکا در منطقه خبر میدهد؛ موضوعی که نشان میدهد پرونده امنیتی ایران، مهمترین دستور کار پنهان سفر الزیدی بوده است. در چنین فضایی، مخالفت شدید گروههای موسوم به «مقاومت اسلامی عراق» با سفر نخستوزیر نیز قابل توجه بود. این گروهها هشدار دادند که مبارزه دولت با فساد، نباید بهانهای برای تغییر موازنه ژئوپلیتیکی عراق یا گسترش نفوذ آمریکا در این کشور شود. ترامپ از بغداد چه میخواهد؟ اگر روایت رسانههای عراقی بیشتر بر نگرانی بغداد از جنگ تمرکز دارد، رسانهها و اندیشکدههای آمریکایی تصویری متفاوت ارائه میکنند. دیوید شنکر، معاون پیشین وزیر خارجه آمریکا و پژوهشگر اندیشکده موسسه واشنگتن، در یادداشتی در نشنال اینترست مینویسد دولت ترامپ از نخستوزیر جدید عراق انتظارات بسیار مشخصی دارد؛ انتظاراتی که در رأس آنها، مهار و خلع سلاح گروههای نزدیک به ایران قرار گرفته است. از نگاه واشنگتن، این گروهها نه تنها مهمترین مانع توسعه روابط آمریکا و عراق محسوب میشوند، بلکه طی سالهای گذشته بارها نیروها و منافع آمریکا را هدف قرار دادهاند. به همین دلیل، کاخ سفید معتقد است هرگونه گسترش همکاری اقتصادی با بغداد، بدون محدود شدن نفوذ این گروهها، دوام چندانی نخواهد داشت. شنکر حتی پا را فراتر گذاشته و تأکید میکند که کاهش نفوذ ایران در عراق باید از مسیر اقتصاد نیز دنبال شود؛ از جمله پایان وابستگی بغداد به گاز و برق ایران، توسعه همکاری با شرکتهای آمریکایی و اجرای پروژههای انتقال نفت عراق به دریای مدیترانه از طریق سوریه و اردن؛ پروژهای که وابستگی عراق به مسیرهای خلیج فارس و تنگه هرمز را کاهش میدهد. خلع سلاح؛ برگ برنده یا آزمون دشوار؟ یکی از مهمترین محورهای سفر الزیدی، نمایش توان دولت عراق برای انحصار سلاح در اختیار حکومت است. به نوشته Iraqi News، نخستوزیر عراق با پروندهای محرمانه وارد واشنگتن شده که در آن، جزئیات توافق برخی گروههای مسلح برای تحویل سلاحهای خود به دولت ثبت شده است. این اقدام قرار است به دولت ترامپ نشان دهد بغداد در مسیر بازگرداندن اقتدار دولت حرکت کرده است. اما واقعیت میدانی پیچیدهتر از این است. گروههایی مانند کتائب حزبالله همچنان حاضر به پذیرش خلع سلاح نیستند و سلاح خود را بخشی از مأموریت امنیتیشان میدانند. شنکر نیز در تحلیل خود هشدار میدهد که حتی اگر برخی گروهها ظاهراً با واگذاری سلاح موافقت کنند، تضمینی وجود ندارد که این روند واقعی و برگشتناپذیر باشد. از نگاه او، احتمال دارد بخشی از این اقدامات صرفاً تاکتیکی برای کاهش فشارهای آمریکا باشد. اقتصاد؛ ابزار جدید فشار بر تهران همزمان با مذاکرات امنیتی، پرونده اقتصاد نیز اهمیت ویژهای پیدا کرده است. هیئت همراه الزیدی شامل دهها وزیر، مشاور اقتصادی و فعال بخش خصوصی است؛ نشانهای از اینکه بغداد قصد دارد فصل تازهای از همکاری اقتصادی با آمریکا را آغاز کند. در هفتههای گذشته عراق قراردادهایی با شر
خبرآنلاین
خبرآنلاینخبرآنلاین