هفتم تیرماه ۱۳۶۶ یکی از تلخترین روزهای تاریخ معاصر ایران است؛ روزی که هواپیماهای ارتش عراق چهار نقطه پرجمعیت شهر سردشت را با بمبهای حاوی گاز خردل هدف قرار دادند. در این حمله بیش از ۱۰۰ نفر جان باختند و حدود پنج هزار نفر از ساکنان این شهر در معرض عوامل شیمیایی قرار گرفتند؛ حادثهای که سردشت را به نخستین شهر جهان تبدیل کرد که به طور مستقیم هدف حمله شیمیایی علیه غیرنظامیان قرار گرفت. به گزارش صد آنلاین ، بمباران شیمیایی سردشت در بعدازظهر هفتم تیرماه سال ۱۳۶۶ رخ داد؛ زمانی که هواپیماهای ارتش عراق با استفاده از بمبهای حاوی گاز خردل چهار نقطه پرجمعیت این شهر مرزی در استان آذربایجان غربی را هدف قرار دادند. در نتیجه این حمله، بیش از ۱۰۰ نفر جان خود را از دست دادند و حدود ۵۰۰۰ نفر از شهروندان در معرض عوامل شیمیایی قرار گرفتند. این حادثه یکی از تلخترین نمونههای استفاده از سلاحهای شیمیایی علیه غیرنظامیان در دوران جنگ ایران و عراق به شمار میرود و نام سردشت را در حافظه تاریخی جهان به عنوان یکی از قربانیان سلاحهای کشتار جمعی ثبت کرده است. چرا سردشت هدف قرار گرفت؟ بر اساس روایتهای تاریخی و تحلیلهای مربوط به جنگ ایران و عراق، حمله شیمیایی به سردشت بخشی از راهبرد ارتش عراق برای جبران ناکامیهای نظامی در جبههها و ایجاد رعب و وحشت در مناطق مرزی ایران ارزیابی میشود. در سالهای پایانی جنگ، عراق با تکیه بر توان تولید و ذخیره تسلیحات شیمیایی، استفاده از این سلاحها را افزایش داد. هدف از این اقدام تضعیف روحیه مردم، ایجاد فشار روانی بر جامعه و مختل کردن پشتیبانی مردمی از رزمندگان در مناطق مرزی عنوان شده است. نقض آشکار قوانین بینالمللی حمله شیمیایی به سردشت در حالی انجام شد که استفاده از چنین سلاحهایی بر اساس پروتکل ۱۹۲۵ ژنو ممنوع اعلام شده بود. این پروتکل استفاده از گازهای خفهکننده، سمی و همچنین عوامل میکروبی در جنگ را منع میکند. با وجود این ممنوعیتها، عراق که خود از امضاکنندگان این پروتکل بود، در طول جنگ بارها از عوامل شیمیایی مانند گاز خردل علیه نیروهای نظامی و حتی مناطق غیرنظامی استفاده کرد؛ اقدامی که بعدها در حملات شیمیایی گستردهتر، از جمله در حلبچه عراق نیز تکرار شد. واکنش محدود جامعه جهانی پیش از بمباران سردشت نیز کارشناسان سازمان ملل متحد در گزارشهایی استفاده عراق از سلاحهای شیمیایی را تأیید کرده بودند. با این حال واکنش جامعه جهانی به این مسئله بسیار محدود و با تأخیر همراه بود. برخی تحلیلگران معتقدند نبود واکنش قاطع بینالمللی در آن زمان، زمینه تداوم استفاده از این جنگافزارها را فراهم کرد. در سالهای بعد، فاجعه سردشت به یکی از نمادهای ضرورت مقابله جهانی با سلاحهای شیمیایی تبدیل شد. سازمان منع سلاحهای شیمیایی (OPCW) در بیانیههای سالگرد این حادثه، با گرامیداشت یاد قربانیان، آن را جنایتی هولناک توصیف کرده و بر ضرورت حذف کامل سلاحهای شیمیایی و حمایت از قربانیان تأکید کرده است. امروزه نام سردشت در کنار شهرهایی مانند هیروشیما و حلبچه به عنوان نمادی از رنج قربانیان سلاحهای کشتار جمعی در مجامع مرتبط با خلع سلاح مطرح میشود. سابقه استفاده از سلاحهای شیمیایی در جنگ استفاده از سلاحهای شیمیایی در جنگ ایران و عراق پیش از حادثه سردشت نیز گزارش شده بود. در سالهای ابتدایی جنگ، در مناطقی مانند شلمچه و میمک موارد محدودی از استفاده از این سلاحها ثبت شد. از آذرماه سال ۱۳۶۱ استفاده از عوامل شیمیایی کشنده بهصورت پراکنده افزایش یافت. در سال ۱۳۶۲ نیز گزارشهایی از بهکارگیری این جنگافزارها در پیرانشهر و حوالی پنجوین منتشر شد. پس از عملیات والفجر ۸ در سال ۱۳۶۴، استفاده از مواد شیمیایی از سوی عراق به شکل قابل توجهی افزایش یافت. در این دوره حدود ۷۰۰۰ گلوله توپ و خمپاره حاوی مواد سمی به سوی مواضع نیروهای ایرانی شلیک شد و طی ۲۰ روز بیش از ۱۰۰۰ بمب شیمیایی در مناطق عملیاتی فرو ریخت. همچنین بیش از ۳۰ حمله شیمیایی علیه مناطق غیرنظامی ایران در طول جنگ ثبت شده است. زخمهایی که هنوز باقی ماندهاند با گذشت دههها از بمباران شیمیایی سردشت، بسیاری از بازماندگان این حادثه همچنان با عوارض جسمی و تنفسی ناشی از گاز خردل دست و پنجه نرم میکنند. سالروز این فاجعه علاوه بر گرامیداشت یاد قربانیان، یادآور ضرورت پایبندی جامعه جهانی به ممنوعیت استفاده از سلاحهای شیمیایی، حمایت از بازماندگان و جلوگیری از تکرار چنین فجایعی علیه غیرنظامیان است.
صدآنلاین
صدآنلاینصدآنلاین