ارزش تجارت ترانزیتی افغانستان-پاکستان پس از بازگشت طالبان 93٪ کاهش یافته و ایران مسیر اصلی تجارت کابل شده است. به گزارش تجارت نیوز، بررسی تازه دادههای تجارت ترانزیتی افغانستان و پاکستان نشان میدهد مبادلات ترانزیتی میان دو کشور از زمان بازگشت طالبان به قدرت در سال 2021 تاکنون با افتی بیسابقه روبهرو شده و ارزش آن حدود 93 درصد کاهش یافته است. نشریه پاکستانی «داون نیوز» گزارش داد حجم تجارت ترانزیتی افغانستان از مسیر پاکستان در سال مالی گذشته به 11 هزار و 592 کانتینر به ارزش 367 میلیون دلار رسید؛ در حالی که این رقم پیش از بازگشت طالبان به قدرت، نزدیک به 89 هزار کانتینر به ارزش 5 میلیارد دلار بود. اگر چه بسته شدن گذرگاههای مرزی از سوی پاکستان در اکتبر 2025 به دلایل امنیتی، روند کاهش تجارت را تشدید کرد، اما دادهها نشان میدهد افت تجارت پیش از اعمال این محدودیتها آغاز شده بود. به گفته تحلیلگران، طالبان از همان سالهای نخست حاکمیت خود راهبرد کاهش وابستگی افغانستان به بنادر پاکستان را در پیش گرفتند و همزمان بر توسعه مسیرهای تجاری از طریق ایران و تقویت روابط اقتصادی با کشورهای آسیای مرکزی تمرکز کردند. آمارها نشان میدهد تجارت ترانزیتی افغانستان از مسیر پاکستان در دوره دولت پیشین روندی صعودی داشت و تعداد کانتینرهای ترانزیتی از حدود 60 هزار و 500 کانتینر در سال مالی 2017 به نزدیک 89 هزار کانتینر در سال مالی 2021 افزایش یافته بود. در همین حال، ترانزیت معکوس که امکان صادرات کالاهای افغانستان، بهویژه به هند، از طریق پاکستان را فراهم میکرد، از 454 میلیون دلار در سال مالی 2025 به تنها 7 میلیون دلار در سال مالی 2026 سقوط کرده است. در همین حال، گزارش بانک جهانی نشان میدهد افغانستان بهطور فزایندهای به مسیرهای تجاری ایران وابسته شده است. بر اساس گزارش «پایش اقتصادی افغانستان 2026»، واردات این کشور در سال مالی 2025 با رشد 15 درصدی به 13.2 میلیارد دلار رسید و ایران با سهم 31.3 درصدی بزرگترین مبدأ واردات افغانستان شد. همچنین مسیرهای مستقیم و ترانزیتی ایران در مجموع 48.6 درصد از کل واردات افغانستان را به خود اختصاص دادند. بر اساس گزارش بانک جهانی، هرچند تغییر مسیر تجارت از پاکستان به ایران، اهرم فشار اسلامآباد بر کابل را کاهش داده است، اما هزینههای اقتصادی قابل توجهی نیز برای افغانستان به همراه داشته است. کاهش فرصتهای صادراتی، بهویژه در بخش محصولات کشاورزی و زغال سنگ، افزایش هزینه حملونقل و لجستیک، رشد قیمت کالاهای اساسی و کاهش درآمدهای ناشی از تجارت خارجی از جمله پیامدهای این تغییر مسیر عنوان شده است. این گزارش میافزاید افزایش هزینههای حملونقل در نهایت به مصرفکنندگان منتقل شده و فشارهای تورمی را تشدید کرده است. همچنین کاهش شدید تجارت ترانزیتی، معیشت هزاران نفر از جمله رانندگان کامیون، کارگران بارگیری، ترخیصکاران گمرکی، کارکنان انبارها و دیگر فعالان وابسته به تجارت مرزی را در هر دو سوی مرز افغانستان و پاکستان تحت تأثیر قرار داده است. منبع: تسنیم
تجارت نیوز
تجارت نیوزتجارت نیوز