دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر، با اشاره به کاهش خلوص تریاک و تغییر الگوی مصرف به سمت مخدرهای صنعتی، از آغاز طرح کشت شقایق اولیفرا برای تأمین نیازهای دارویی کشور خبر میدهد، او همچنین جزئیات طرح تحول درمان اعتیاد، مدیریت مصرف برای معتادان شدید و چالش ظهور مخدرهای جدید را تشریح کرد. مظاهر گودرزی: این روزها نام مخدرهایی به گوش میرسد که حتی بسیاری از کارشناسان و نهادهای مسئول نیز هنوز شناخت کاملی از آنها ندارند؛ موادی با ترکیبات جدید، اسامی عجیب و اثراتی ناشناخته که با سرعتی بیشتر از توان نظامهای نظارتی در حال ورود به بازارهای جهانی هستند. در چنین شرایطی، دیگر تصویر سنتی از قاچاق مواد مخدر و محمولههای تریاک بهتنهایی نمیتواند واقعیت این بازار پیچیده را توضیح دهد. به گفته حسین ذوالفقاری، نماینده رئیسجمهور و دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر، «هم سازمان ملل و هم بسیاری از کشورها در شناسایی و کنترل این مخدرها عقب هستند» و گاهی «مخدر صنعتی وارد بازارهای دنیا میشود در حالی که هنوز دستگاههای متولی فرصت شناسایی و آزمایش اینکه آیا این ماده مخدر هست یا نه را ندارند.» این تغییر الگو از مواد سنتی به مخدرهای صنعتی و روانگردان، نهتنها مسیر مبارزه با قاچاق را دشوارتر کرده، بلکه نظام درمان و تأمین دارو را نیز با چالشهای تازهای روبهرو کرده است. کاهش خلوص تریاکهای کشفشده و افت سهم مواد سنتی در کشفیات، مسئولان را به سمت راهکارهای تازهای برای تأمین مواد اولیه دارویی سوق داده؛ از جمله طرح کشت «شقایق اولیفرا» که به گفته ذوالفقاری میتواند بخشی از نیاز دارویی کشور را تأمین کند او در گفتوگو با خبرآنلاین ضمن تشریح ابعاد این طرح، از ضرورت بازنگری در سیاستهای مقابلهای، درمان و تأمین دارو متناسب با واقعیتهای جدید مواد مخدر سخن میگوید. دبیرکل ستاد مبارزه با مواد مخدر در عین حال یادآور میشود که ایران همچنان در خط مقدم مقابله با قاچاق قرار دارد. متن کامل گفتوگو در ادامه آمده است. ایران از قبل از انقلاب مجوز کشت گیاهانِ مخدر پایه را دارد *در روزهای گذشته صحبتهای زیادی درباره کشت خشخاش در برخی زمینهای کشاورزی مطرح شده است، آیا چنین کشتی درحال رخ دادن است؟ سال گذشته یک دستورالعمل جامع با رویکرد پیشگیرانه حداکثری تدوین و به همه دستگاههای متولی که باید مسئولیت داشته باشند ابلاغ شد، برهمین اساس در مناطق نادری که اقدامات خلاف قانون صورت گرفت مقامات قضایی و نیروی انتظامی بلافاصله برخورد کردند، چراکه بهطورکلی کشت خشخاش ممنوع است و مجازاتهایی نیز برای متخلفان در نظر گرفته شده است. *این مجازاتها چیست؟ مجازاتهایی که در نظر گرفته شده است بازدارندگی لازم را ندارند، این مجازاتها تا سه مرحله جنبه مالی دارد که برای این موضوع مناسب نیست، بههمین دلیل در اصلاح قانون به این موضوع پرداخته شد، در حال حاضر نیز با موارد تخلف به صورت جدی برخورد میشود؛ برای کسانیکه تخطی کنند هم امحا انجام میگیرد هم پرونده قضایی تشکیل میشود تا برخورد قانونی صورت بگیرد. با همین رویکرد در برخی استانها که سال گذشته گزارشهایی از تخلف وجود داشت، امسال تقریباً به وضعیت کنترلشده رسیدهاند و جزو استانهای پاک هستند. استانهایی مانند سیستان و بلوچستان و خراسان جنوبی از جمله مناطقی بودند که سال گذشته گزارشهایی داشتند اما امسال توانستهاند آن را کنترل کنند. برخی استانهای دیگر نیز کاهش قابل توجهی داشتهاند. در عین حال یکی دو استان هستند که لازم است تلاش گستردهتر و جدیتری در این زمینه داشته باشند. آنچه اهمیت دارد، عزم جدی مسئولان شهرستانهاست تا این موضوع را با جدیت دنبال کنند. ما نیز اعلام کردهایم در صورتی که اثبات شود دستگاههایی که وظیفه قانونی در زمینه پیشگیری و مقابله دارند کوتاهی کردهاند، این موضوع به عنوان ترک فعل به مراجع صالحه برای رسیدگی معرفی خواهد شد. خلوص تریاک نیز بهشدت کاهش یافته؛ از حدود ۲۶ درصد به زیر ۱۰ درصد رسیده است. بنابراین مخدرهای کشف شده میزان خلوص لازم برای بهرهبرداری در شرکتهای دارویی را ندارند. *موضوع کاشت گیاهانِ مخدر پایه از روزی مورد توجه قرار گرفت که گفته شد میزان دسترسی به مخدر برای تامین دارو کاهش یافته است، الان قرار است این میزان مخدر مورد نیاز از کشت در داخل کشور تامین شود، درست است؟ بله، در همه جای دنیا برای تامین دارو به این مخدرها نیاز است، حدود هفت کشور به لحاظ کنوانسیونهای بینالمللی مجاز به کشت گیاهان مخدر پایه هستند؛ هم برای تأمین نیازهای دارویی خودشان، هم برای مصرف بیماران تحت درمان و هم حتی برای صادرات به کشورهایی که امکان کشت ندارند. *ایران جزو این کشورها هست؟ ایران از قبل از انقلاب جزو این هفت کشور بوده، اما پس از انقلاب بر اساس قانون داخلی، کشت را ممنوع کرده است، در حالی که از کنوانسیونهای بینالمللی نیز خارج نشدهایم. *وقتی کشت این گیاهان را ممنوع کردیم، نیازهای دارویی کشور را چهطور تامین میکردیم؟ بیشترین ورود مواد مخدر به کشور در گذشته از نوع تریاک بود و عمده نیازهای دارویی کشور هم از این منبع تامین میشد. * منظورتان از طریق کشفیات قاچاق تریاک است. الان چرا از این مسیر مخدر مورد نیاز تامین نمیشود؟ در الگوی مواد مخدر یک تغییر رخ داده است، امروز عمدتاً با مواد مخدر صنعتی مواجه هستیم؛ هم از نظر تولید در برخی کشورها و هم از نظر کشفیات در داخل. بهطور مثال، کشفیات ماده مخدر شیشه نسبت به گذشته افزایش یافته، در حالی که کشفیات تریاک کاهش پیدا کرده است. از سوی دیگر، خلوص تریاک نیز بهشدت کاهش یافته؛ از حدود ۲۶ درصد به زیر ۱۰ درصد رسیده است. بنابراین مخدرهای کشف شده میزان خلوص لازم برای بهرهبرداری در شرکتهای دارویی را نداشتند، در نتیجه هم برای شرکتهای داروسازی و هم برای مراکز درمان اعتیاد کشور مشکلاتی بهوجود آمده است. به همین دلیل از سال گذشته موضوع بهصورت جدی مورد بررسی قرار گرفت، چندین راهکار مطرح شد