در حالی که روزها نام چهرههایی مانند آیتالله جوادی آملی و حتی سیدمجتبی خامنهای برای اقامه نماز بر پیکر رهبر شهید مطرح میشد، در نهایت قرعه مهمترین مراسم تشییع چهار دهه اخیر به نام آیتالله جعفر سبحانی افتاد. انتخاب او را نمیتوان صرفاً تصمیمی تشریفاتی دانست. سبحانی یکی از سه مرجعی است که در سالهای پس از اعتراضات ۱۳۸۸، رابطهای نزدیک و آشکار با آیتالله خامنهای داشت؛ روحانیای که هم از نظر مرتبه حوزوی برای اقامه نماز جایگاه لازم را دارد و هم از نظر سیاسی. رویداد۲۴ | بر اساس برنامه اعلامشده، نماز بر پیکر آیتالله علی خامنهای در مراسم تهران را آیتالله جعفر سبحانی اقامه خواهد کرد. ابتدا گفته شد که آیتالله ناصر مکارم شیرازی به همراه آیتالله حسین نوری همدانی در دیگر مراسمهای پیشبینیشده در قم و مشهد بر پیکر رهبر شهید نماز خواهند خواهند؛ سه مرجعی که به نزدیکی شان به اصولگرایان شهره اند. اما شب گذشته خبری مبنی بر تغییر برنامه قم و واگذاری آن به ایت الله جوادی آملی منتشر شد . به نظر میرسد این تغییر ناگهانی بی ارتباط به فتوای مکارم شیرازی مبنی بر کراهت تکرار اقامه نماز میت نباشد. در میان این چهره ها، انتخاب جعفر سبحانی برای مراسم تهران اهمیت بیشتری دارد؛ مراسمی که قرار است گستردهترین و سیاسیترین بخش تشییع باشد و تصاویر آن بهعنوان قاب اصلی وداع با رهبر جمهوری اسلامی ثبت شود. اما چرا سبحانی انتخاب شد؟ پاسخ را باید در چهار ویژگی او جستوجو کرد: سن و مرتبه بالای حوزوی، سابقه فراوان در اقامه نماز میت روحانیان بلندپایه، نزدیکی تاریخی به رهبر پیشین و مواضع سیاسی و فقهیای که او را در زمره مراجع همسو با هسته سخت قدرت قرار داده است. پیرمرد ۹۷ ساله حوزه قم جعفر سبحانی تبریزی در ۲۰ فروردین ۱۳۰۸ در تبریز متولد شد. پدرش، شیخ محمدحسین سبحانی خیابانی، از روحانیان تبریز بود و فرزندش را از نوجوانی به مسیر تحصیلات حوزوی هدایت کرد. سبحانی در ۱۴ سالگی وارد مدرسه علمیه طالبیه تبریز شد و پس از گذراندن مقدمات، به قم مهاجرت کرد. او در حوزه قم از درس چهرههایی مانند آیتالله حسین بروجردی، سیدمحمد حجت کوهکمرهای و روحالله خمینی استفاده کرد. فعالیت او فقط به تدریس فقه و اصول محدود نماند. سبحانی بیشتر از بسیاری از مراجع همنسلش به علم کلام، تاریخ اسلام، تفسیر و مناظرههای اعتقادی پرداخت. او از نویسندگان مجله «مکتب اسلام»، از مدیران دارالتبلیغ اسلامی و بنیانگذار مرکز تخصصی کلام اسلامی در قم بود. سبحانی همچنین در نخستین سالهای پس از انقلاب، نمایندگی مردم آذربایجان شرقی را در مجلس خبرگان قانون اساسی بر عهده داشت و در تدوین نخستین قانون اساسی جمهوری اسلامی مشارکت کرد. رضا استادی، مهدی شبزندهدار، یوسف صانعی، علی ربانی گلپایگانی و عبدالحسین خسروپناه از جمله روحانیانی هستند که در شمار شاگردان یا استفادهکنندگان از درسهای او معرفی شدهاند. این سابقه طولانی، نخستین دلیل انتخاب سبحانی است. نماز بر پیکر رهبر جمهوری اسلامی باید از سوی فردی اقامه شود که از نظر مرتبه علمی و حوزوی، انتخابش با اعتراض جدی درون حوزه مواجه نشود. سبحانی از معدود مراجع زندهای است که هم سن و سابقه بالایی دارد و هم عنوان مرجع تقلیدش در ساختار رسمی به رسمیت شناخته شده است. مرجعی که بارها بر پیکر روحانیان نماز خوانده است عامل دوم، تجربه آیینی سبحانی است. او در سالهای گذشته بر پیکر تعدادی از چهرههای برجسته حوزه و جمهوری اسلامی نماز خوانده است؛ از آیتالله محمد مؤمن، عضو فقهای شورای نگهبان و مجلس خبرگان، تا آیتالله ابراهیم جناتی، شیخ عباس محفوظی، علیپناه اشتهاردی و شماری دیگر از روحانیان سرشناس قم. آیت الله جناتی به فتاوی شاذ در حوزه علمیه شهرت داشت. سه مرجع نزدیک به رهبر مهمترین دلیل سیاسی انتخاب سبحانی را باید در رابطه او با آیتالله خامنهای جستوجو کرد. پاییز ۱۳۸۹، در شرایطی که هنوز آثار اعتراضات گسترده پس از انتخابات ریاستجمهوری ۱۳۸۸ بر فضای سیاسی ایران سنگینی میکرد، رهبر جمهوری اسلامی چند بار به قم سفر کرد. در یکی از این سفرها، آیتالله خامنهای به دیدار سه مرجعی رفت که امروز قرار است بر پیکرش نماز بگذارند؛ ناصر مکارم شیرازی، حسین نوری همدانی و جعفر سبحانی. این همزمانی را دشوار میتوان صرفاً اتفاقی دانست. سفرهای آیتالله خامنهای به قم در آن مقطع، فقط دیدارهایی حوزوی نبود. پس از اعتراضات ۱۳۸۸، بخشی از روحانیان برجسته و مراجع تقلید یا سکوت کرده بودند یا نسبت به برخورد با معترضان، بازداشتها و فضای سیاسی کشور انتقاد داشتند. در چنین شرایطی، دیدار رهبر جمهوری اسلامی با مراجع نزدیکتر به حاکمیت، نمایش حمایت بخشی از حوزه از ساختار سیاسی بود. مکارم، نوری همدانی و سبحانی در رسانهها بهعنوان مراجعی نزدیک به جریان محافظهکار شناخته میشدند. چرا جوادی آملی انتخاب نشد؟ در هفتههای منتهی به مراسم، نام آیتالله جوادی آملی نیز مطرح شده بود. او از نظر علمی و حوزوی جایگاهی بسیار بلند دارد و از چهرههای مورد احترام رهبر جمهوری اسلامی بوده است. اما جوادی آملی در مقایسه با سبحانی، مکارم و نوری همدانی، فاصله سیاسی بیشتری با جریانهای تندرو داشته و در مواردی نیز نسبت به وضعیت اقتصادی، فساد، بیعدالتی و عملکرد مسئولان انتقاد کرده است. در مقابل، سبحانی گزینهای نزدیک تر بود. آیت الله جعفر سبحانی کیست؟ | از زندان شاه تا مرجعیت در جمهوری اسلامی یکی از روایتهای مهم زندگی سبحانی به دوران پیش از انقلاب بازمیگردد. بر اساس روایتی که در رسانههای حوزوی منتشر شده، مأموران حکومت پهلوی قصد بازداشت آیتالله ناصر مکارم شیرازی را داشتند. سبحانی که در آن لحظه حضور داشت، به مکارم دلگرمی داد و از او حمایت کرد. مأموران ساواک نیز در واکنش، هر دو را بازداشت و زندانی کردند. اطلاعات عمومی درباره زندگی خصوصی و تعداد دقیق فرزندان آیتالله سبحانی محدود است. یکی از فرزندان شناختهشده او علیرضا ا
رویداد ۲۴
رویداد ۲۴رویداد ۲۴