کارشناسان حوزه کشتیرانی میگویند شواهد میدانی چنین ادعایی را تأیید نمیکند و هشدار دادهاند که نااطمینانی درباره مفاد توافق و شرایط امنیتی ممکن است باعث شود ترافیک عبوری از این تنگه برای هفتهها یا حتی ماهها در سطح پایین باقی بماند. دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، اعلام کرده است که تنگه استراتژیک هرمز طبق مفاد توافقی که روز یکشنبه با ایران حاصل شده، بازگشایی شده است. با این حال، منابع صنعت کشتیرانی و دادههای ردیابی کشتیها نشان میدهد که وضعیت عملی در این گذرگاه حیاتی همچنان با ابهام و رکود همراه است. ترامپ روز دوشنبه در شبکههای اجتماعی نوشت: «کشتیها در حال حرکت هستند، بسیاری از آنها با محمولههای نفتی، از تنگه هرمز خارج میشوند.» اما کارشناسان حوزه کشتیرانی میگویند شواهد میدانی چنین ادعایی را تأیید نمیکند و هشدار دادهاند که نااطمینانی درباره مفاد توافق و شرایط امنیتی ممکن است باعث شود ترافیک عبوری از این تنگه برای هفتهها یا حتی ماهها در سطح پایین باقی بماند. جاکوب لارسن، مدیر ارشد ایمنی و امنیت در شورای دریانوردی بینالمللی و بالتیک (BIMCO)، در بیانیهای گفت: «بیانیههای ایالات متحده و ایران در حال حاضر نامشخص است و اطلاعات کافی در مورد جنبههای کلیدی مانند زمانبندی و مسیرهای امن ارائه نمیدهد.» او افزود: «به دلیل کمبود جزئیات و سابقه اطمینانبخشیهای بیش از حد خوشبینانه، ما معتقدیم که وضعیت امنیتی برای صنعت کشتیرانی همچنان بیثبات است و ما همچنان شروع عبور و مرور کشتیها را در این مرحله بسیار پرخطر میدانیم.» وی همچنین تأکید کرد: «ما به صاحبان کشتی توصیه میکنیم که به ارزیابیهای دقیق ریسک ادامه دهند و از همه طرفها درخواست میکنیم که ایمنی دریانوردان را در اولویت قرار دهند.» با وجود محدودیتها، برخی کشتیها حتی در اوج تنشهای نظامی نیز از این مسیر عبور کردهاند. ناتاشا کانوا، رئیس استراتژی کالاهای جهانی در جیپیمورگان، در یادداشتی برای مشتریان نوشت: «با وجود محاصره دریایی مداوم و کاهش شدید ترافیک تجاری، به نظر میرسد حجم شگفتانگیزی از نفت خام و فرآوردههای نفتی هنوز در حال عبور از این تنگه هستند.» در همین حال، باب مکنالی، بنیانگذار گروه انرژی راپیدان، در گفتوگو با CNN گفت: «بین ۰ تا ۱۰ درصد از جریانهای عادی نفت در بیشتر روزها از تنگه خارج میشوند، که به گفته او به جلوگیری از افزایش قیمت نفت کمک کرده است.» او افزود که امید به بازگشایی تنگه باعث شد قیمتهای آتی نفت روز دوشنبه به پایینترین سطح سهماهه برسد. با این حال، دادههای شرکت کپلر که حرکت کشتیها را ردیابی میکند نشان میدهد هیچ جابهجایی قابل توجهی در میان حدود ۲۲۰ نفتکش و نزدیک به ۵۰۰ کشتی گرفتار در خلیج فارس ثبت نشده است. مت اسمیت، تحلیلگر ارشد نفت در کپلر، گفت: «این تعجبآور نیست، زیرا قرار نیست این توافق تا جمعه امضا شود.» او افزود که بازگشت به شرایط عادی احتمالاً سه تا چهار ماه زمان خواهد برد. به گفته اسمیت، اپراتورهای کشتی و شرکتهای بیمه دریایی تمایل دارند ابتدا شاهد عبور سایر کشتیها باشند تا اعتماد لازم برای ورود به تنگه ایجاد شود. او گفت: «این یک وضعیت مرغ و تخممرغ است.» وی همچنین تأکید کرد که بدون پوشش بیمهای، تمایل به عبور از این مسیر حتی کمتر خواهد بود. در همین راستا، شرکتهای بیمه دریایی بزرگ نیز هنوز تغییری در سیاستهای خود اعلام نکردهاند. یکی از شرکتها، اسکالد، تأیید کرده است که محدودیتهای پوشش خود را تغییر نداده است. این شرکت اعلام کرد: «هرگونه بررسی نرخها در سطح بازار، به ویژه نرخهای جنگی که در تنگه هرمز اعمال میشود، تقریباً به طور قطع به اطمینان از سفرهای ایمن بستگی دارد.» لارسن از BIMCO همچنین تأکید کرد که خطوط کشتیرانی به تضمینهایی درباره پاکسازی مسیر و حذف تهدیداتی مانند مینهای دریایی نیاز دارند. ترامپ در اظهاراتی در نشست گروه هفت نیز گفته بود: «آنها در حال جستجوی کمی برای یافتن چند مین هستند که قبلاً پیدا کردهاند، اما… کشتیها اکنون شروع به حرکت کردهاند. روز جمعه، کاملاً باز خواهد شد.» با این حال، کارشناسان صنعت حملونقل دریایی میگویند علاوه بر امنیت مسیر، موضوعاتی مانند فاصله ایمن کشتیها و حضور نیروهای حفاظتی نیز باید مشخص شود. لارسن در پایان گفت: «کشتیهایی که در خلیج فارس گرفتار شدهاند، به محض اینکه ایمن شوند، علاقهمند به ترک آن خواهند بود. گام بعدی این است که به صاحبان کشتی اطمینان داده شود که عبور از تنگه هرمز نه تنها مجاز، بلکه ایمن نیز هست.»
آوش
آوشآوش