نه اف-۳۵ آمریکایی، نه سوخوی روسی؛ فراگیرترین جنگنده نیم قرن اخیر جهان را بشناسید! + تصاویر

در یک تحول غافلگیرکننده که معادلات قدرت هوایی در جهان را دگرگون کرده است، جنگنده پنهانکار نسل پنجم J-۲۰ چین با عبور از مرز تولید ۵۰۰ فروند، رسماً رکورد پرتیراژترین جنگنده تحویلدادهشده از زمان پایان جنگ سرد تاکنون را شکست. به گزارش همشهریآنلاین، جنگنده J-۲۰ چین اکنون به پرتعدادترین جنگنده تحویلدادهشده به نیروهای نظامی سراسر جهان از زمان جنگ سرد تا امروز تبدیل شده و شمار این ناوگان از ۵۰۰ فروند فراتر رفته است. برآورد میشود ناوگان جنگندههای نسل پنجم J-۲۰ نیروی هوایی ارتش آزادیبخش خلق چین از مرز ۵۰۰ فروند فراتر رفته باشد؛ تحویل شتابگرفته اخیر این جنگندهها به یگانهای هوایی جدید، گزارشهای سالهای گذشته مبنی بر گسترش چشمگیر مقیاس تولید این مدل را تأیید میکند. تاکنون تحویل این هواپیما به ۱۸ یگان هوایی قطعی شده که با احتساب استقرار معمول ۲۸ جنگنده در هر یگان، مجموعاً ۵۰۴ فروند را شامل میشود. همچنین برآورد میشود ۴۰ تا ۶۰ فروند دیگر هم به عملیاتهای آموزشی اختصاص یافته باشد. از آنجا که خبر تحویل جنگندهها به یگانهای جدید اغلب با چند ماه یا حتی چند سال تأخیر تأیید و منتشر میشود، احتمال دارد آمار واقعی به ۶۰۰ فروند نزدیکتر شده یا حتی از آن فراتر رفته باشد. این حجم از تحویل، J-۲۰ را به جنگندهای تبدیل میکند که از زمان پایان جنگ سرد تاکنون، بیشترین تعداد آن از سوی یک نیروی نظامی واحد به خدمت گرفته شده است. برای درک بهتر وضعیت تحویل جنگندههای J-۲۰، باید اشاره کرد که نیروی هوایی ایالات متحده از زمان آغاز تحویلها در سال ۲۰۱۱، حدود ۴۳۰ تا ۴۵۰ فروند جنگنده نسل پنجمی F-۳۵A دریافت کرده است؛ رقمی که این نیرو را در جایگاه دوم (و با فاصلهای زیاد) قرار میدهد. با این حال، در حالی که روند تحویل J-۲۰ شتاب گرفته و به حدود ۱۰۰ تا ۱۲۰ فروند در سال رسیده است، آمار تحویل جنگندههای F-۳۵A به تنها ۲۴ تا ۴۰ فروند در سال کاهش یافته است. تنها جنگندهای که از نظر تعداد تحویلشده با J-۲۰ و F-۳۵ رقابت میکند، مدل J-۱۶ است که تخمین زده میشود نزدیک به ۵۰۰ فروند از آن به نیروی هوایی ارتش آزادیبخش خلق چین تحویل داده شده باشد. جایگاه چهارم - با فاصلهای بسیار زیاد - در اختیار جنگنده روسی Su-۳۰MKI است؛ جنگندهای از «نسل ۴+» که فناوری آن به مراتب پایینتر است و برآورد میشود حدود ۲۷۰ تا ۲۸۵ فروند از آن به نیروی هوایی هند تحویل شده باشد. در حال حاضر، مقیاس تولید جنگنده J-۲۰ در کنار F-۳۵ یکی از بزرگترینها در جهان است؛ هرچند تولید F-۳۵ میان مدلهای A، B و C تقسیم میشود که بهجز در بخش اویونیک، تقریباً هیچ وجه اشتراکی با یکدیگر ندارند. این موضوع، در کنار این واقعیت که F-۳۵ به بیش از ۲۰ کشور تحویل داده میشود (کشورهایی که اغلب آن را میان چند شاخه نظامی مختلف توزیع میکنند)، اهمیتِ تحویلِ تمامِ تولیدات J-۲۰ به «نیروی هوایی ارتش آزادیبخش خلق» را بهوضوح برجسته میسازد. تفاوت فاحش میان این دو، با در نظر گرفتن این نکته که F-۳۵ هواپیمایی تکموتوره، بسیار سبکتر و دارای برد عملیاتی کمتر است، بیشازپیش نمایان میشود. ترکیبِ مقیاسِ تولید و سطحِ پیشرفتگیِ فنی در برنامه J-۲۰، از بسیاری جهات عامل اصلی ظهور چین بهعنوان پیشروترین قدرت جهان در زمینه توانمندیهای نبرد هوایی (هوا به هوا) است؛ جایگاهی که پیشازاین برای دههها در انحصار ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی قرار داشت. گمان میرود یکی از عوامل مهم در تصمیمگیری برای افزایش تولید J-۲۰، ارتقای این هواپیما به استاندارد J-۲۰A باشد که بارزترین ویژگی آن، بهکارگیری دو موتور WS-۱۵ است. تصاویر ویدئویی در دسامبر ۲۰۲۵ برای نخستین بار تأیید کرد نخستین سری از این جنگندهها به موتورهایی تازه مجهز شدهاند که از پایه طراحی و ساخته شدهاند؛ موتورهایی که ظرفیت تولید نیرو را افزایش و نیاز به تعمیر و نگهداری را کاهش داده و تمامی جنبههای عملکرد پروازی، از جمله برد عملیاتی را به شدت بهبود میبخشند. تصاویری که در ماه ژانویه از سوی سازنده اصلی J-۲۰، یعنی «گروه صنایع هواپیماسازی چنگدو» منتشر شد، برای اولین بار چند فروند از این هواپیماهای جدید را در حال انجام پروازهای آزمایشی با موتور WS-۱۵ نشان میداد. این رخداد بیسابقه نیست؛ چرا که پیش از این، گذار J-۲۰ از موتور روسی AL-۳۱FM۲ به موتور WS-۱۰C در سال ۲۰۲۰ منجر به افزایش چشمگیر تولید این جنگنده شده بود. از دیگر عوامل مهم در تصمیمگیری برای گسترش تولید J-۲۰ میتوان به تنوع نقشهای مورد انتظار از این هواپیما، نوسازی قابلتوجه این مدل و هزینههای عملیاتی آن اشاره کرد که با هزینههای جنگندههای نسل چهارم قابل مقایسه است؛ موضوعی که با برنامههای نسل پنجم ایالات متحده با هزینههای عملیاتی بسیار بالا تفاوت فاحشی دارد. بهویژه مدل دو سرنشینه J-۲۰S با هدف ایفای نقش به عنوان مرکز فرماندهی هوایی و سامانه کنترل پهپاد طراحی شده، در حالی که موتورهای جدید WS-۱۵ امکان ارتقای اساسی سامانههای اویونیک را در چند دهه فراهم میآورند. بر اساس گزارشی که در ماه ژانویه در «موسسه خدمات متحد سلطنتی بریتانیا» (RUSI) منتشر شد، پیشبینی میشود به دلیل گسترش چشمگیر تولید، نیروی هوایی ارتش آزادیبخش خلق چین تا سال ۲۰۳۰ حدود ۱۰۰۰ فروند جنگنده J-۲۰ را به خدمت بگیرد. با این حال، انتظار میرود ورود جنگندههای نسل ششم چین به چرخه عملیاتی در اوایل دهه ۲۰۳۰، منجر به کاهش تعداد تولید J-۲۰ شود.