افزایش بیش از حد کلسترول معمولا برای مدت طولانی هیچ علامت قابل مشاهدهای ایجاد نمیکند، اما برخی نشانهها میتوانند زنگ خطر باشند. افزایش بیش از حد کلسترول معمولا برای مدت طولانی هیچ علامت قابل مشاهدهای ایجاد نمیکند، اما برخی نشانهها میتوانند زنگ خطر باشند. شناخته شده ترین علامت پوستی ناشی از بالا بودن کلسترول، گزانتلاسما است؛ لکههای کوچک زردرنگ، صاف یا کمی برجسته که بیشتر روی پلکها، نزدیک گوشه داخلی چشم دیده میشوند. همچنین ممکن است گزانتومها روی پوست ظاهر شوند؛ یعنی برجستگیها یا گرههای زردرنگ زیر پوست که گاهی روی آرنج، زانو، دستها، باسن یا تاندونها بهویژه تاندون آشیل مشاهده میشوند. گزانتومهای فورانی نیز به شکل برجستگیهای کوچک زرد یا قرمز ظاهر میشوند که معمولا به صورت ناگهانی و خوشهای ایجاد شده و بیشتر مربوط است به وجود سطح بسیار بالای تریگلیسرید در بدن. این ضایعات صرفا «جوشهای کلسترولی» نیستند که بتوان آنها را ترکاند؛ بلکه رسوب چربی در پوست یا بافتها هستند. علائم چشمی نیز وجود دارد، مانند قوس قرنیه؛ یعنی ظهور یک حلقه سفید، خاکستری یا مایل به آبی در اطراف قرنیه چشم. این لکهها روی پوست یا چشم چه معنایی دارند؟ این نشانهها بهتنهایی برای تشخیص قطعی کافی نیستند، اما توجه پزشک را جلب میکنند. گزانتومها رسوبات موضعی چربیها (لیپیدها) هستند و میتوانند نشاندهنده اختلال در آزمایش چربی خون باشند؛ موضوعی که نیاز به ارزیابی خطر بیماریهای قلبی–عروقی دارد. گزانتلاسما و قوس قرنیه مربوط به افزایش سطح کلسترول کل و الدیال (کلسترول «بد») است، هرچند برخی افراد ممکن است این علائم را داشته باشند بدون اینکه آزمایشهای چربی خونشان بهطور جدی غیرطبیعی باشد. بدترین نوشیدنیها و غذاهایی حاوی کلسترول بالا که باید از آنها پرهیز کرد منظور از کلسترول کل یعنی مجموع کل کلسترول موجود در خون و منظور از الدیال یا «کلسترول بد» نوعی کلسترول است که افزایش آن میتواند باعث تجمع چربی در رگها و افزایش خطر بیماریهای قلبی شود. ظهور زودهنگام این نشانهها، زیاد شدن آنها، یا همراه بودنشان با سابقه خانوادگی سکته قلبی در سنین پایین، سکته مغزی یا کلسترول بسیار بالا میتواند مطرحکنندهی هیپرکلسترولمی خانوادگی (افزایش ارثی کلسترول خون) باشد. آیا خستگی، سرگیجه، گرگرفتگی علامت بالا بودن کلسترول است؟ کلسترول بالا در بیشتر موارد بیعلامت است و معمولا باعث خستگی، خارش، سردرد یا گرگرفتگی به شکل مستقیم نمیشود. وقتی علائم ظاهر میشوند، اغلب به دلیل عوارض عروقی تصلب شرایین (آترواسکلروز) است؛ یعنی تنگ شدن رگها به دلیل تشکیل پلاکهای چربی. علائمی مانند: درد قفسه سینه هنگام فعالیت. تنگی نفس غیرعادی. درد ساق پا هنگام راه رفتن. احساس ضعف یا بیحالی ناگهانی. ضعف ناگهانی در یک طرف بدن. اختلال در صحبت کردن. اینها نشانههای هشداردهنده قلبی–عروقی یا عصبی هستند و نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارند. اگر فکر میکنیم «جوشهای کلسترولی» داریم، چه کنیم؟ در این شرایط، ابتدا باید به پزشک عمومی، متخصص پوست یا چشمپزشک مراجعه کرد؛ بهخصوص اگر ضایعه نزدیک چشم باشد. تشخیص بر اساس معاینه بالینی و بهویژه آزمایش خون انجام میشود، شامل: کلسترول کل. الدیال. اچدیال (یا «کلسترول خوب» که خارج کردن کلسترول اضافی از خون و محافظت از رگها کمک میکند) تریگلیسریدها. و گاهی نیز: قند خون. عملکرد تیروئید. آزمایشهای کبدی. اگر کلسترول بیش از حد بالا باشد، درمان ابتدا بر پایه اصلاح سبک زندگی به ویژه موارد زیر است: کاهش مصرف چربیهای اشباعشده. افزایش مصرف فیبر. خوردن بیشتر سبزیجات، حبوبات و غلات کامل. مصرف ماهیهای چرب. فعالیت بدنی منظم. ترک سیگار. محدود کردن مصرف الکل. بسته به میزان خطر قلبی–عروقی، ممکن است مصرف بر اساس تشخیص پزشک معالج، مصرف داروهایی مانند استاتینها یا سایر داروهای کاهنده چربی خون نیز لازم شود.
