شش شهروند گرجستانی به دلیل سرقت نسخههای کمیاب آثار کلاسیک ادبیات روسیه از کتابخانههای معتبر فرانسه، از جمله آثاری از الکساندر پوشکین، شاعر و نویسنده نامدار قرن نوزدهم، به حبسهایی تا هفت سال محکوم شدند. به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به نقل از خبرگزاری فرانسه، این پرونده تازهترین نمونه از مجموعه سرقتهای مشابهی است که در سالهای اخیر از کتابخانههای اروپا رخ داده و مقامهای قضایی احتمال میدهند شبکهای سازمانیافته با ارتباطاتی در روسیه پشت این سرقتها باشد. متهمان که شامل پنج مرد و یک زن هستند، به جرم تشکیل شبکه مجرمانه با هدف ارتکاب سرقت محکوم شدند. برخی از آنان نیز به دلیل سرقت آثار فرهنگی در معرض نمایش، مجازاتهای جداگانهای دریافت کردند. در میان آثار سرقتشده، نسخههای ارزشمندی از آثار نویسندگان بزرگ روس، از جمله الکساندر پوشکین، نیکلای گوگول و میخائیل لِرمونتوف قرار دارد؛ آثاری که ارزش مجموع آنها میلیونها یورو برآورد شده است. دو نفر از متهمان به صورت غیابی محاکمه شدند، زیرا پیشتر در گرجستان بازداشت شده بودند؛ کشوری که شهروندان خود را به کشورهای دیگر مسترد نمیکند. یکی از متهمان به نام «میخائیل ز.» ۵۰ ساله، به سنگینترین مجازات یعنی هفت سال زندان محکوم شد. او پس از آزادی و اخراج از فرانسه، از ورود دوباره به این کشور منع خواهد شد. وی پیشتر نیز در لیتوانی به دلیل سرقت سازمانیافته آثار چاپی قرن نوزدهم به سه سال و چهار ماه زندان محکوم شده بود. دادستان پرونده در جریان محاکمه تأکید کرد که این سرقتها «گسترده، سازمانیافته، برنامهریزیشده و با دقت و بیپروایی انجام شدهاند.» بر اساس تحقیقات، اعضای این گروه ابتدا برای بررسی و مطالعه کتابهای ارزشمند وارد کتابخانهها میشدند، از آثار عکسبرداری و اندازهگیری میکردند و سپس در مراجعههای بعدی نسخههای اصلی را با نمونههای جعلی جایگزین میکردند. این سرقتها در سال ۲۰۲۳ از کتابخانه دیدرو در مدرسه عالی نرمال شهر لیون، کتابخانه ملی فرانسه و کتابخانه دانشگاه زبانها و تمدنها در پاریس انجام شد. بر اساس اسناد پرونده، میخائیل ز. در فاصله ماههای مارس تا اکتبر ۲۰۲۳، ۴۰ بار به کتابخانه ملی فرانسه مراجعه کرده و با ادعای پژوهش درباره دموکراسی در ادبیات روسیه قرن نوزدهم، درخواست دسترسی به نسخههای خطی، بهویژه آثار پوشکین، را داده بود. در نوامبر همان سال مشخص شد ۹ اثر با نسخههای جعلی جایگزین شدهاند؛ خسارت واردشده حدود ۶۵۰ هزار یورو برآورد شده است. این سرقتها که نمونههای مشابه آن در آلمان، سوئیس و جمهوری چک نیز گزارش شده، به تشکیل یک گروه تحقیق مشترک با همکاری نهادهای قضایی و پلیسی اتحادیه اروپا منجر شد و چندین بازداشت در سال ۲۰۲۴ انجام گرفت. قضات تحقیق احتمال دادهاند این سرقتها با تلاش برای بازگرداندن میراث فرهنگی روسیه مرتبط باشد؛ موضوعی که در پی افزایش تنش میان مسکو و اروپا پس از جنگ اوکراین، حساسیت بیشتری پیدا کرده است. با وجود تحقیقات گسترده، هنوز هیچیک از آثار سرقتشده پیدا نشده است. با این حال، وکیل کتابخانه ملی فرانسه اعلام کرده این نهاد «امید خود را برای بازگرداندن این آثار از دست نداده است.
ایبنا
ایبناایبنا