طبیعت گاهی شگفتانگیزترین جلوههای خود را در عجیبترین جاها پنهان میکند. به گزارش انتخاب و به نقل از sciencealert ؛ در نگاه اول، قورباغه سبز و طلایی زنگولهای استرالیا (Ranoidea aurea) تفاوت چندانی با سایر قورباغهها ندارد. فقط نقشونگار بیشتری روی بدنش دیده میشود، اما در مجموع ظاهری کاملاً معمولی دارد. اما زمانی که این قورباغه برای پریدن پاهای عقبی خود را باز میکند، راز شگفتانگیزش آشکار میشود. دانشمندان کشف کردهاند که سطح داخلی رانهای این قورباغه هنگام حرکت، درخششی آبیرنگ و رنگینکمانی از خود نشان میدهد؛ پدیدهای که به آن «رنگینتابی ساختاری» (Structural Iridescence) گفته میشود و تاکنون بهندرت در دوزیستان مشاهده شده است. رنگینتابی چیست؟ جان گولد، زیستشناس حفاظت از دانشگاه نیوکاسل استرالیا، میگوید: «رنگینتابی زمانی رخ میدهد که رنگ یک سطح با تغییر زاویه دید تغییر کند. ممکن است دو نفر که از دو زاویه مختلف به یک نقطه نگاه میکنند، رنگهای متفاوتی ببینند. این یک پدیده نوری شگفتانگیز است، اما در دوزیستان بسیار نادر گزارش شده است.» رنگ پوست این قورباغه چگونه ایجاد میشود؟ طبیعت بهطور کلی از دو روش برای ایجاد رنگ استفاده میکند: ۱. رنگدانهها سلولهایی مانند ملانوسیتها با استفاده از رنگدانههای شیمیایی، بخشی از نور را جذب و بخشی دیگر را بازتاب میکنند. برای مثال، سلولهای زانتوفور دارای رنگدانه زرد هستند. این سلولها نور آبی را جذب میکنند و باعث میشوند بافت زرد به نظر برسد. ۲. ساختارهای میکروسکوپی نوع دیگری از سلولها به نام ایریدوفور اصلاً رنگدانه ندارند. در عوض، داخل آنها صفحات بسیار ریز کریستالی وجود دارد که تقریباً هماندازه طول موج نور مرئی هستند. این کریستالها نور را به شیوهای خاص بازتاب میدهند و باعث ایجاد رنگهای درخشان و گاهی متغیر میشوند. چرا این قورباغه سبز است؟ پوست این قورباغه ترکیبی از هر دو نوع سلول را دارد. لایه زردرنگ زانتوفورها روی لایهای از ایریدوفورها قرار گرفته است که نور آبی را بازتاب میدهند. ترکیب نور آبی و رنگدانه زرد، همان رنگ سبز درخشان بدن قورباغه را ایجاد میکند. این ویژگی در بسیاری از دوزیستان طبیعی است. کشف اتفاقی یک ویژگی عجیب جان گولد هنگام انجام پژوهشی روی جمعیت این قورباغهها در جزیره کوراگانگ استرالیا متوجه نکتهای عجیب شد. وقتی پاهای عقبی قورباغهها را بهآرامی باز میکرد و میچرخاند، فقط رنگ آبی دیده نمیشد؛ بلکه بسته به زاویه دید، رنگها بین: * سبز * آبی * فیروزهای * و حتی گاهی طیفهای گرمتر تغییر میکردند. این دقیقاً همان ویژگی رنگینتابی واقعی است. درخششی شبیه سنگ اوپال دانشمندان میگویند این پدیده همان اصل فیزیکی است که باعث درخشش: * سنگ اوپال * رنگینکمانی شدن قطرات آب * و براق بودن بال بسیاری از پروانهها و حشرات میشود. گولد توضیح میدهد: «رنگینتابی واقعی فقط زمانی ایجاد میشود که ساختارهای میکروسکوپی بهصورت منظم کنار هم قرار گرفته باشند، درست مانند آنچه در بال پروانهها میبینیم.» او میگوید این کشف نشان میدهد رنگ آبی این بخش از بدن قورباغه صرفاً نتیجه پراکندگی تصادفی نور نیست، بلکه حاصل آرایش دقیق صفحات کریستالی بازتابدهنده نور است. چرا فقط پاهای عقبی میدرخشند؟ این کشف پرسشهای تازهای را مطرح کرده است. اگر سلولهای ایریدوفور در سراسر پوست قورباغه وجود دارند، چرا فقط سطح داخلی رانهای پاهای عقبی این درخشش رنگینکمانی را نشان میدهند؟ و مهمتر از آن: اصلاً این درخشش چه فایدهای دارد؟ احتمالاً روشی برای فرار از شکارچیان گولد معتقد است این ویژگی ممکن است بخشی از سیستم دفاعی قورباغه باشد. او میگوید: «از قبل تصور میشد که رنگ آبی داخل رانها در دور کردن شکارچیان نقش دارد. یافتههای ما نشان میدهد رنگینتابی ممکن است این پیام هشداردهنده را قویتر و جلبتوجهکنندهتر کند، بهویژه زمانی که قورباغه در حال حرکت یا پریدن است.» در واقع، هنگام جهش، این درخشش ناگهانی ممکن است شکارچی را برای لحظهای گیج یا منحرف کند و فرصت فرار را در اختیار قورباغه بگذارد. کشفی که نشان میدهد هنوز چیزهای زیادی نمیدانیم بررسی منابع علمی نشان میدهد تاکنون تنها تعداد بسیار کمی از گونههای دوزیستان دارای رنگینتابی واقعی شناخته شدهاند. به گفته پژوهشگران، این کشف نشان میدهد حتی در گونههایی که سالهاست مطالعه میشوند، هنوز ویژگیهای ناشناخته زیادی وجود دارد. گولد در پایان میگوید: «قورباغه سبز و طلایی زنگولهای یکی از شناختهشدهترین گونههای استرالیاست. همین کشف نشان میدهد که هنوز هم درباره دنیای جانوران چیزهای بسیار زیادی برای آموختن و کشف کردن باقی مانده است.» نتایج این پژوهش در مجله Austral Ecology منتشر شده است.
انتخاب
انتخابانتخاب