دانشمندان هم غافلگیر شدند: سرعت گرمایش زمین فراتر از پیش‌بینی‌هاست

افزایش دما به دلیل فعالیتهای انسانی حتی خبرهترین کارشناسان را نیز مبهوت کرده است. افزایش دما به ارقامی سهرقمی در مقیاس فارنهایت باعث اختلال گسترده در رویدادهای عمومی و فشار مضاعف بر شبکههای توزیع برق در ایالات متحده آمریکا شد. در آن سوی اقیانوس نیز، اروپا به تازگی از یک موج گرمای مرگبار با حداقل ۱۳۰۰ کشته عبور کرده و اکنون خود را برای یک بحران حرارتی ویرانگر دیگر آماده میکند. بااینحال، تکاندهندهترین بخش ماجرا این است که حتی دانشمندان اقلیمی که سالهاست درباره خطر گرمایش جهانی صحبت کردهاند، اکنون از سرعت زیاد این تغییرات غافلگیر و وحشتزده شدهاند. براساس گزارش بلومبرگ، مدلهای علمی سالهاست که افزایش دما به دلیل فعالیتهای انسانی و سوزاندن سوختهای فسیلی را پیشبینی کردهاند، اما شتاب فعلی این روند، حتی خبرهترین کارشناسان را نیز مبهوت کرده است. سال ۲۰۲۳ به قدری از نمودارها و پیشبینیها فاصله داشت که پژوهشگران همچنان در تلاش برای درک ماهیت دقیق اتفاقات آن هستند. حتی با در نظر گرفتن متغیرهایی مانند بخار آب اضافی ناشی از فورانهای آتشفشانی یا نوسانات طبیعی اقلیم، ماه سپتامبر آن سال چنان جهش حرارتی زیادی را ثبت کرد که تمام مدلهای بدبینانه اقلیمی را به راحتی در هم شکست. «تیم لنتون» (Tim Lenton)، رئیس بخش تغییرات اقلیمی و علوم سیستم زمین در دانشگاه اکستر، میگوید ما درحال مشاهده رویدادهای شدیدی هستیم که از نظر مقیاس و گستردگی، واقعاً شگفتانگیز و دور از انتظار هستند. در همین رابطه، «فریدریکه اوتو» (Friederike Otto)، اقلیمشناس کالج امپریال لندن، اضافه میکند که رویدادهای شدید آبوهوایی بسیار فراتر از هر چیزی هستند که متخصصان انتظار داشتند. به گفته او، مسئله مهم این نیست که دانشمندان چه انتظاری داشتهاند، بلکه فاجعه اصلی این است که مردم عادی درحال تجربه شرایطی غیرقابلتصور و بیسابقه هستند. نگرانی دانشمندان از افزایش گرمایش زمین تنها قطعیت موجود در این شرایط بحرانی این است که اوضاع به زودی بسیار بدتر خواهد شد. کاهش سرعت گردش واژگونی نصفالنهاری اطلس (AMOC) که وظیفه انتقال آبهای گرم اقیانوس به سمت شمال و خنککردن آنها را برعهده دارد، میتواند به معنای گرمای بسیار وحشتناکتری برای اروپا باشد. دانشمندان بسیار نگران هستند که فروپاشی این سیستم مهم دریایی دیگر یک احتمال نیست، بلکه تنها مسئله زمان وقوع آن مطرح است. در این میان، با وجود حرکت جهانی به سمت انرژیهای تجدیدپذیر و رشد تولید برق خورشیدی، بخش بزرگی از جهان همچنان در مسیری اشتباه حرکت میکند. تب توسعه هوش مصنوعی باعث شده است تا بسیاری از شرکتها، تعهدات زیستمحیطی خود را به دلیل نیاز فزاینده دیتاسنترها به انرژی فراموش کنند. از سوی دیگر، نهادهای بینالمللی مانند World Bank نیز تحت فشار دولت «دونالد ترامپ» درحال عقبنشینی از اهداف اقلیمی خود هستند؛ دولتی که با تمام توان به دنبال نابودی طرحهای زیستمحیطی، قطع بودجههای علوم جوی و حمایت همهجانبه از سوزاندن سوختهای فسیلی است و شرایط را برای یک فاجعه زیستمحیطی آماده میکند.