شوک بنزینی هرمز به چین

چین که دو هفته پیش از کاهش قیمت بنزین برای رونق اقتصادی سخن میگفت، امروز زیر فشار تنگه هرمز ناچار به افزایش قیمت شده و گسترده شدن ناوگان تاکسیهای برقی هم نتوانسته چین را از این شوک نجات دهد. تنگه هرمز، این آبراه استراتژیک که روزگاری نفت را چون خون در رگهای اقتصاد جهانی جاری میکرد، این روزها به یک تله مرگبار برای کشورهای وابسته به نفت تبدیل شده است. تجاوز نظامی آمریکا به ایران که از ماهها پیش آغاز شده، نهتنها زنجیره تأمین انرژی را مختل کرده، بلکه اکنون تأثیرات خود را بر سفره روزمره مردم چین نیز نشان داده است. خبر افزایش قیمت بنزین در چین که دیروز شنبه ۲۷ تیر اعلام شد، تنها یکی از هزاران نشانهای است که نشان میدهد بحران خلیجفارس، دیگر یک مسئله منطقهای نیست؛ جهانی شده است. افزایش قیمت بنزین در چین؛ تصمیمی که از ناچاری گرفته شد کمیسیون توسعه و اصلاحات ملی چین که وظیفه تنظیم قیمتهای انرژی در این کشور را بر عهده دارد، روز جمعه ۲۶ تیر در بیانیهای اعلام کرد که به دلیل تشدید تنشهای خاورمیانه و رشد قیمتهای جهانی نفت خام، سقف قیمت خردهفروشی بنزین و گازوئیل از روز شنبه ۲۷ تیر افزایش مییابد.بر اساس این اعلام، هر تن بنزین ۳۰۰ یوان (معادل ۴۴ دلار و ۲۸ سنت) و هر تن گازوئیل ۲۹۰ یوان گرانتر خواهد شد.این تصمیم در حالی اتخاذ شده که تنها دو هفته پیش ۱۲ تیر، قیمت بنزین و گازوئیل در چین با کاهش قابلتوجهی روبهرو شده بود. تغییر سریع مسیر قیمتها، نشاندهنده ناپایداری وحشتآور بازارهای انرژی در سایه تنشهای نظامی است. کمیسیون توسعه و اصلاحات چین که هر ۱۰ روز کاری قیمتهای سوخت را بررسی و تنظیم میکند، این بار نه از روی برنامه، که از روی ناچاری دست به افزایش قیمت زده است. چار دیگری نبود؛ وقتی نفت خام در بازارهای جهانی گران میشود، پالایشگاههای چین نیز ناچارند هزینههای خود را به جیب مصرفکنندگان منتقل کنند. هزینههای جدید بر دوش مردم؛ ۱۲ یوان بیشتر برای هر باک بنزین افزایش قیمت بنزین و گازوئیل در چین، تأثیر مستقیمی بر هزینههای روزمره میلیونها راننده و خانواده چینی گذاشته است. بر اساس محاسبات انجامشده، این افزایش قیمت بهازای هر لیتر، حدود ۰٫۲۴ یوان برای بنزین با اکتان ۹۲ و ۰٫۲۵ یوان برای بنزین با اکتان ۹۵ و گازوئیل خواهد بود. به عبارت سادهتر، پر کردن باک یک خودروی سواری معمولی (با ظرفیت ۵۰ لیتر) که پیشتر حدود ۳۸۰ یوان هزینه داشت، اکنون به ۳۹۲ یوان رسیده است؛ یعنی ۱۲ یوان (نزدیک به ۲ دلار) بیشتر از قبل. شاید این رقم در نگاه اول ناچیز به نظر برسد، اما برای میلیونها خانواده چینی که در سایه رکود اقتصادی، هر یوان برایشان حیاتی است، این افزایش یعنی حذف یک وعده غذای ساده یا کاهش خرید مایحتاج ضروری. گسترش ناوگان تاکسیهای برقی کارساز نبود چین بهعنوان بزرگترین واردکننده نفت جهان، به شدت به تحولات منطقه خلیجفارس وابسته است. هرگونه تنش در این منطقه، مستقیماً زنجیره تأمین انرژی این کشور را تحت تأثیر قرار میدهد.این بار نیز افزایش قیمت نفت خام در بازارهای جهانی، ناشی از تشدید تنشهای نظامی در خاورمیانه، پالایشگاههای چین را مجبور به افزایش قیمتهای خردهفروشی کرده است. اما ماجرا به همین جا ختم نمیشود؛ بسته شدن یا تهدید تنگه هرمز، نهتنها قیمت سوخت، بلکه قیمت تمام کالاهایی که با نفت حمل یا تولید میشوند را نیز افزایش میدهد. از پلاستیک و کود شیمیایی گرفته تا حملونقل کالاهای اساسی، همگی گرانتر خواهند شد و این گرانی، در نهایت بر دوش مصرفکننده نهایی یعنی مردم چین خواهد افتاد.همزمان با افزایش قیمت بنزین، چین تلاشهای خود را برای کاهش وابستگی به نفت و مقابله با گرانی، تشدید کرده است.ناوگان تاکسیهای برقی این کشور که روزگاری یک برنامه بلندمدت زیستمحیطی بود، امروز به یک خط مقدم دفاعی در برابر شوکهای نفتی تبدیل شده است.آمارها نشان میدهد که حدود نیمی از ۱٫۳ میلیون تاکسی فعال در چین به خودروهای برقی تبدیل شدهاند و در کلانشهرها، این نسبت به نزدیک ۱۰۰ درصد رسیده است. اما این تغییر، نه از روی برنامهریزی هوشمندانه، بلکه از روی استیصال و ناچاری صورت گرفته است. دولت چین به خوبی میداند که حتی با این تغییرات، همچنان به نفت نیاز دارد و این وابستگی، در سایه تنشهای خلیجفارس، یک نقطه ضعف استراتژیک محسوب میشود.