نیروگاه هستهای دارخوین یکی از مهمترین پروژههای بومی صنعت هستهای ایران است که پس از حمله آمریکا و واکنشهای ایران و روسیه، بار دیگر مورد توجه قرار گرفته. نیروگاه هستهای دارخوین در بامداد یکشنبه ۲۸ تیر هدف حمله آمریکا قرار گرفت، حملهای که حوالی ساعت ۳:۳۹ بامداد و با شلیک چند پرتابه به سایت در حال ساخت این نیروگاه در استان خوزستان انجام شد. این اقدام واکنشهای گستردهای از سوی ایران و روسیه را به همراه داشت. همچنین این اتفاق بار دیگر توجهها را به اهمیت راهبردی پروژه بومی نیروگاه هستهای دارخوین و نقش آن در صنعت هستهای ایران جلب کرد. نیروگاه دارخوین کجاست و چرا مهم است؟ نیروگاه هستهای دارخوین که با نام رآکتور IR-360 یا نیروگاه اتمی کارون نیز آن را میشناسند، یکی از مهمترین پروژههای صنعت هستهای ایران محسوب میشود که در شهرستان شادگان استان خوزستان و در نزدیکی رودخانه کارون در حال ساخت است. این پروژه نخستین نیروگاه هستهای ایران به شمار میرود که طراحی و ساخت آن بر پایه توان داخلی و فناوری بومی انجام میشود. ظرفیت تولید برق این نیروگاه حدود ۳۰۰ تا ۳۶۰ مگاوات پیشبینی شده است. عملیات اجرایی نیروگاه دارخوین در تاریخ ۱۲ آذر ۱۴۰۱ آغاز شد و طبق اعلام سازمان انرژی اتمی ایران، اجرای این پروژه با سرمایهگذاری حدود دو میلیارد دلار و در یک برنامه زمانی حدود هشتساله دنبال میشود. تاریخچه نیروگاه دارخوین پروژه نیروگاه دارخوین سابقهای نزدیک به پنج دهه دارد. در دهه ۱۳۵۰، قرار بود این نیروگاه با همکاری شرکتهای فرانسوی احداث شود، اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی، طرف فرانسوی از ادامه اجرای پروژه کنار رفت. در دهه ۱۳۷۰ نیز ایران قراردادی با چین برای ساخت دو رآکتور ۳۰۰ مگاواتی تحت فشارهای آمریکا دنبال کرد، اما این همکاری نیز در نهایت متوقف شد. پس از ناکام ماندن همکاریهای خارجی، سازمان انرژی اتمی ایران تصمیم گرفت مسیر طراحی و ساخت کامل بومی نیروگاه را دنبال کند. در همین راستا، شرکتهای داخلی از جمله مسنا، سورنا و اسنیکو مسئولیت بخشهایی از طراحی، مهندسی و ساخت تجهیزات اصلی این پروژه را بر عهده گرفتند. نگاه کارشناسان خارجی به نیروگاه هستهای دارخوین نیروگاه دارخوین تنها یک پروژه ساده برای تولید برق محسوب نمیشود و برخی اندیشکدههای غربی نیز آن را نشانهای از افزایش توانمندی ایران در طراحی و ساخت مستقل تجهیزات هستهای ارزیابی کردهاند. مؤسسه علوم و امنیت بینالملل (ISIS) در گزارشی درباره این پروژه اعلام کرده است که دارخوین میتواند فراتر از یک نیروگاه تولید برق، نشاندهنده پیشرفت ایران در زمینه طراحی و ساخت بومی رآکتورهای هستهای باشد. بر اساس این گزارش، ایران علاوه بر توسعه توانایی طراحی رآکتور، در مسیر افزایش ظرفیت داخلی خود برای تولید سوخت هستهای، ساخت تجهیزات راهبردی و مدیریت زنجیره تأمین مورد نیاز نیروگاههای هستهای حرکت کرده است، موضوعی که از نگاه این اندیشکده میتواند جایگاه ایران را در حوزه فناوری هستهای ارتقا دهد. ماجرای اختلاف ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره پروژه دارخوین همزمان با پیشرفت مراحل ساخت نیروگاه دارخوین، موضوع ارائه اطلاعات طراحی این تأسیسات نیز به یکی از محورهای اختلاف میان ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی تبدیل شد. آژانس خواستار دریافت اطلاعات طراحی نیروگاه بر اساس نسخه اصلاحشده کد ۳.۱ موافقتنامه پادمان شد، اما ایران اعلام کرد پس از خروج آمریکا از برجام و کاهش تعهدات هستهای، اجرای این نسخه را متوقف کرده است. مقامهای ایرانی تأکید کردند که اطلاعات مربوط به تأسیسات جدید هستهای مطابق تعهدات پادمانی ایران و در زمان مقرر در اختیار آژانس قرار خواهد گرفت و این روند بر اساس توافقات موجود انجام میشود. جایگاه دارخوین در مسیر توسعه صنعت هستهای ایران نیروگاه هستهای دارخوین اکنون یکی از مهمترین پروژههای راهبردی صنعت هستهای ایران محسوب میشود، پروژهای که پس از سالها تحریم، خروج شرکای خارجی و فشارهای سیاسی، با تکیه بر توان متخصصان داخلی وارد مرحله اجرایی شده است. به همین دلیل، حمله آمریکا به این سایت تنها بهعنوان یک اقدام نظامی علیه یک پروژه عمرانی مطرح نشده، بلکه از سوی مقامهای ایرانی بهعنوان حمله به یکی از نمادهای بومیسازی فناوری هستهای و حق استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای ارزیابی شده است. واکنش سخنگوی وزارت امور خارجه ایران به حمله به دارخوین اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در نشست خبری خود درباره حمله به تأسیسات هستهای دارخوین و واکنش آژانس بینالمللی انرژی اتمی به این موضوع صحبت کرد. اسماعیل بقایی در پاسخ به این پرسش که «همچنان موضوع حمله آمریکا به سایتهای هستهای صلحآمیز ایران مطرح است و اخیراً نیز سایت دارخوین مورد حمله قرار گرفته است. با توجه به سکوت آژانس بینالمللی انرژی اتمی، با وجود مسئولیت فنی این نهاد، بفرمایید با ادامه این روند، روابط ایران با آژانس چگونه خواهد بود؟» گفت: دو نکته را عرض میکنم. نخست اینکه قطعاً این سکوت و بیتفاوتی، باعث تقویت اعتماد ما به آژانس نخواهد شد. دوم اینکه، اعلام موضع نکردن آژانس، تغییری در اصل موضوع ایجاد نمیکند. اصل موضوع این است که حمله به تأسیسات هستهای صلحآمیز یک کشور، مطلقاً خلاف همه قواعد بینالمللی است. در خصوص حمله به این تأسیسات، نکته دیگری نیز وجود دارد که لازم است مردم به آن توجه داشته باشند. به نظر من، این حمله بسیار رسواکننده است و نشان میدهد که ادعای آمریکا مبنی بر نگرانی درباره اشاعه هستهای ایران، تا چه اندازه دروغ و بیپایه است. تأسیسات هستهای دارخوین تحت نظارت آژانس قرار داشت و قرار بود برای تولید انرژی مورد استفاده قرار گیرد. حمله به چنین تأسیساتی نشان میدهد که آمریکا با صنعت، شکوفایی اقتصادی و رفاه مردم ایران مشکل دارد و سایر ادعاها صرفاً بهانه است. نامه ایران به شورای امنیت در پی حمله به نی
روزیاتو
روزیاتوروزیاتو