دوران انحصار صد میلیون دلاری هالیوود بر افکار عمومی جهان به پایان رسیده است؛ امروز در دنیایی که بحرانهای ژئوپلیتیک با سرعت نور رخ میدهند، پلتفرم تیکتاک با تکیه بر تصاویر خام، بیواسطه و الگوریتمهای پویای خود، مرجعیت تاریخی استودیوهای بزرگ غربی را در روایت جنگها متزلزل کرده است. از طنزهای تلخ یک دختر اوکراینی در پناهگاههای زیرزمینی تا طنینانداز شدن فریاد رپرهای نوجوان غزه در میان خاکسترها، قابهای عمودی تلفنهای همراه به سنگر اول جنگهای شناختی تبدیل شدهاند؛ پدیدهای نوظهور که با به حاشیه راندن غولهای هشتاد ساله سینما، حکمرانی جدیدی را بر ادراک بشر از فجایع معاصر آغاز کرده است. ریحانه اسکندری: دهههاست که حافظه جمعی بشر از مفاهیمی چون جنگ، فاجعه و بحرانهای ژئوپلیتیک با لنز دوربینهای هالیوود و استودیوهای بزرگ فیلمسازی غربی کوک شده است. برای سالهای متمادی، این پردههای عریض نقرهای بودند که مشخص میکردند افکار عمومی جهان چگونه به یک بحران نگاه کنند؛ سربازان شجاع آمریکایی در حال نجات جهان در ویتنام، نبردهای حماسی جنگ جهانی دوم با استانداردهای بصری خیرهکننده، و روایتهای ملودراماتیک از خاورمیانه، همگی در سالنهای تاریک سینما و با بودجههای صد میلیون دلاری بازسازی میشدند تا روایت رسمی و دولتی از بحرانها به خورد مخاطب جهانی داده شود. اما امروز، در دنیایی که بحرانها با سرعت نور رخ میدهند و مرزهای فیزیکی در کسری از ثانیه در فضای مجازی فرو میریزند، این مرجعیت تاریخی به شدت متزلزل شده است. بستر روایت جنگ از سالنهای تاریک سینما به نمایشگرهای عمودی و ۹ در ۱۶ تلفنهای همراه منتقل شده است؛ جایی که الگوریتمهای تیکتاک، بسیار سریعتر، بیواسطهتر و تاثیرگذارتر از هر استودیوی فیلمسازی در لسآنجلس، ترندها و ادراک عمومی از فجایع بشری را شکل میدهند. امروز نوجوانان و جوانان در سراسر جهان، واقعیتهای هولناک جنگ در اوکراین یا غزه را نه از طریق فیلمهای سینمایی برنده اسکار یا گزارشهای رسمی شبکههای خبری سنتی، بلکه در میان ویدئوهای کوتاه، رقصهای خط مقدم، ترانههای وایرال و طنزهای تلخ پناهگاهی تیکتاک دنبال میکنند. این پدیده نوظهور که ناظران بینالمللی آن را «اولین جنگهای تیکتاکی تاریخ» نامیدهاند، ساختار قدرت رسانهای را به طور کامل دگرگون کرده است. تیکتاک دیگر تنها یک اپلیکیشن تفریحی برای چالشهای رقص نوجوانان نیست، بلکه به سنگر اول جنگهای شناختی و تسخیر قلبها و ذهنهای نسل جدید تبدیل شده است. در این گزارش، فرآیند سقوط مرجعیت روایی هالیوود در برابر سونامی محتوای کاربرساخته تیکتاک در شرایط بحرانی مورد کالبدشکافی قرار میگیرد. زوال غول هشتاد ساله؛ چرا هالیوود دیگر توان ترندسازی در بحران را ندارد؟ برای درک علت عقب ماندن هالیوود از تیکتاک در زمان بحران، باید به بحرانهای اقتصادی و ساختاری خود صنعت سینما نگاه کرد. دورانی که از آن به عنوان «پیک تیوی» (Peak TV) یاد میشد و با تولید بیرویه و پرهزینه فیلمها و سریالها توسط غولهای استریمینگ همراه بود، به پایان رسیده است. تحولات کلان اقتصادی، افزایش نرخ بهره توسط فدرال رزرو به محدوده ۵.۲۵ تا ۵.۵ درصد و تغییر استراتژی پلتفرمهایی مانند نتفلیکس از جذب صرف مشترک به سمت تضمین سودآوری خالص، هالیوود را وارد یک دوران ریاضت اقتصادی شدید کرده است. دادههای آماری مؤسسه معتبر آمپر آنالیز نشان میدهد که تعداد سریالهای داستانی منتشر شده در ایالات متحده از رکورد ۶۳۳ اثر در سالهای ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲، با کاهشی چشمگیر و ۳۱.۶ درصدی به تنها ۴۳۳ اثر در سال ۲۰۲۴ سقوط کرده است. این انقباض مالی، هالیوود را به شدت محافظهکار و ترسو کرده است. ساخت یک فیلم جنگی حماسی و واقعگرایانه، نیازمند بودجههای کلان، زمان طولانی پیشتولید و تولید (که اغلب بیش از دو سال به طول میانجامد) و پذیرش ریسکهای بالای سیاسی و گیشهای است.در دنیای پویای امروز، بحرانها با چنان سرعتی تغییر میکنند که هالیوود عملا توانایی واکنش سریع به آنها را ندارد. فیلمی که امروز درباره جنگ اوکراین یا غزه کلید بخورد، حداقل دو سال دیگر اکران خواهد شد؛ زمانی که افکار عمومی جهان تحت تأثیر هزاران ترند تیکتاکی جدید، اساسا نگاه متفاوتی به آن بحران پیدا کردهاند و دیگر رمقی برای تماشای بازسازیهای تصنعی هالیوود ندارند. خروجی ژانر جنگ در هالیوود در دهه ۲۰۲۰ به شدت کاهش یافته و به تخمین کارشناسان به تنها ۲۰ تا ۳۰ فیلم در این دهه رسیده است که فرسنگها با دوران طلایی جنگ جهانی دوم و دهه ۱۹۴۰ با تولید بیش از ۱۰۰ فیلم جنگی فاصله دارد. حتی بازسازیهای تحسینشدهای چون «در جبهه غرب خبری نیست» نیز نتوانستهاند شکوه از دست رفته این ژانر را احیا کنند.علاوه بر این، هالیوود مرجعیت خود را در گیشه جهانی نیز از دست رفته میبیند. بازارهای بینالمللی که زمانی خریدار بیچونوچرای روایتهای قهرمانانه آمریکایی بودند، اکنون به سمت سینمای بومی خود متمایل شدهاند. موفقیتهای افسانهای فیلمهای غیرهالیوودی، مانند انیمیشن چینی «نژا ۲» که در سال ۲۰۲۵ با فروش جهانی خیرهکننده ۲.۲ میلیارد دلاری رکوردها را جابجا کرد، نشان میدهد که هژمونی فرهنگی غرب به شدت ترک برداشته است. نکته شگفتانگیز این است که ۹۹ درصد فروش این انیمیشن خارج از خاک آمریکا تأمین شده است. مخاطب جهانی دیگر برای درک جهان به روایتهای دیکتهشده از سوی استودیوهای آمریکایی وابسته نیست و این فضا، بهترین فرصت را برای پلتفرمهای جایگزین مانند تیکتاک فراهم کرده است تا خلأ روایی موجود را با تصاویر خام، بیواسطه و واقعی پر کنند. تیکتاک؛ از یک اپلیکیشن رقص ساده تا اتاق جنگ در گذشته تیکتاک به عنوان بستری برای چالشهای سرگرمی ساده و لبخوانیهای نوجوانان شناخته میشد، اما آغاز جنگ اوکراین در فوریه ۲۰۲۲ نقطه عطفی بود که این پلتفرم را به یک رسانه جدی و جریانساز تبدیل کرد. در این جنگ نوین، ویدئوهای کو
خبرآنلاین
خبرآنلاینخبرآنلاین