مهدی حاجیوند، کارشناس اقتصاد ورزش- نیوزلند از جمله کشورهای حاضر در جام جهانی ۲۰۲۶ نه صرفاً بهعنوان یکی از تیمهای همیشهحاضر اقیانوسیه، بلکه بهعنوان نمونهای منحصربهفرد از پیوند میان «اقتصاد توسعهیافته کوچک با درآمد سرانه بالا» و «صنعت فوتبال رویدادمحور با بازگشت سرمایه اجتماعی عظیم» مورد توجه به گزارش تجارت نیوز، نیوزلند با جمعیتی حدود ۵.۲۹ میلیون نفر و بر اساس گزارش صندوق بینالمللی پول در آوریل ۲۰۲۶، با تولید ناخالص داخلی اسمی در حدود ۲۷۸.۶ میلیارد دلار، اقتصادی با درآمد سرانه اسمی ۵۲,۰۲۳ دلار دارد که در زمره کشورهای با درآمد بسیار بالا طبقهبندی میشود. بر اساس آخرین گزارش صندوق بینالمللی پول در مه ۲۰۲۶، اقتصاد این کشور پس از رکود منفی ۰.۵ درصدی در سال ۲۰۲۴، در مسیر بهبود قرار گرفته و رشد تولید ناخالص داخلی برای سال ۲۰۲۶ حدود ۲.۷ درصد پیشبینی میشود. نرخ تورم نیز در محدوده هدف یک تا ۳ درصد بانک مرکزی کنترل شده و نرخ بیکاری حدود ۵.۲ درصد گزارش شده است. در چنین ساختاری، فوتبال در نیوزلند صرفا یک صنعت ورزشی تفننی نیست، بلکه یکی از مهمترین ابزارهای «دیپلماسی عمومی، انسجام اجتماعی و بازتوزیع درآمد از طریق ورزش» محسوب میشود. ویژگی جمعیت محدود و اقتصادِ عمدتا مبتنی بر کشاورزی و خدمات با سهم ۵۴ درصدی تجارت خارجی از تولید ناخالص داخلی، باعث شده است دستاوردهای ورزشی در سطح جهانی، بهویژه سومین حضور تاریخی در جام جهانی، به فرصتی طلایی برای «برندسازی ملی و جذب منابع ارزی» تبدیل شود. ساختار اقتصاد کلان و اثر آن بر ورزش اقتصاد نیوزلند بر پایه کشاورزی بهویژه لبنیات، گوشت و پشم، خدمات و گردشگری شکل گرفته است. بر اساس گزارش صندوق بینالمللی پول در مارس ۲۰۲۵، رشد اقتصادی این کشور در سال ۲۰۲۴ تحت تاثیر شرایط سخت مالی و کاهش سرمایهگذاری خصوصی (کاهش ۶.۵ درصدی) قرار داشت، اما با کاهش نرخ بهره رسمی از ۵.۵ درصد به ۳.۷۵ درصد، انتظار میرود مصرف و سرمایهگذاری در سال ۲۰۲۶ احیا شود. هرچند سهم مستقیم ورزش در تولید ناخالص داخلی ناچیز است (در حدود ۰.۳ تا ۰.۵ درصد)، اما اثر غیرمستقیم آن از طریق «جذب گردشگران رویداد»، «صادرات تلویزیونی»، «ارتقای برند ملی» و «بازگشت سرمایه اجتماعی» رو به افزایش است. نکته حائز اهمیت، «صندوق میراث فوتبال نیوزلند» است که پس از جام جهانی ۲۰۱۰ با سرمایه اولیه ۴ میلیون دلار از جوایز فیفا تاسیس شد و تا سال ۲۰۲۶ به یکی از نهادهای کلیدی تامین مالی استعدادیابی و زیرساختهای پایه تبدیل شده است. انفجار مالی جام جهانی ۲۰۲۶؛ تضمین درآمد ۱۷.۲۵ میلیون دلاری مهمترین رویداد در تاریخ اقتصاد فوتبال نیوزلند، صعود به مرحله نهایی جام جهانی ۲۰۲۶ و بهرهمندی از افزایش ۵۰ درصدی جوایز نقدی فیفا است. طبق گزارش انجمن خبرنگاران نیوزلند در ژوئن ۲۰۲۶، فدراسیون فوتبال این کشور حداقل ۱۰ میلیون دلار آمریکا (معادل ۱۷.۲۵ میلیون دلار نیوزلند) جایزه نقدی تضمین شده دریافت خواهد کرد. این رقم برای کشوری با تولید ناخالص داخلی ۲۷۸ میلیارد دلاری، نه از نظر کلان اقتصادی عظیم است، بلکه اهمیت آن در «اثر ضربکننده اجتماعی» و «امکان سرمایهگذاری بلندمدت» نهفته است. برنامه جبران خدمات باشگاهی یکی از ویژگیهای منحصربهفرد اقتصاد فوتبال نیوزلند، جریان درآمدی قابل توجه برای باشگاههای داخلی از طریق برنامه جبران خدمات فیفا است. طبق قوانین جدید این دوره، باشگاهها به ازای هر روزی که بازیکنشان در اردوی تیم ملی (از مرحله مقدماتی تا پایان جام) حضور داشته باشد، مبلغی دریافت میکنند. نرخ روزانه در سال ۲۰۲۶ حدود ۱۹,۰۰۰ دلار آمریکا برآورد شده است. آمارهای کلیدی این برنامه در مورد باشگاههای نیوزلندی عبارتند از: – باشگاه اوکلند سیتی: با داشتن ۵ بازیکن در ترکیب نهایی، در صورت خروج در مرحله گروهی حدود ۲ میلیون دلار دریافت خواهد کرد. – باشگاه ولینگتون فونیکس: با داشتن ۳ بازیکن در ترکیب و سهم از بازیکنان مقدماتی، مبلغ قابل توجهی (تخمین اولیه حدود ۱.۲ میلیون دلار) عایدش میشود. – باشگاههای خارج از کشور: حتی باشگاه سطح ششم انگلیس (باینتری تاون) به دلیل معرفی تامی اسمیت، از این برنامه سهم میبرد که نشانگر جهانی بودن این زنجیره ارزش است. مدل بازتوزیع درآمد؛ از جام جهانی تا زمینهای چمن محلی خلاف بسیاری از کشورهای در حال توسعه که درآمدهای ناگهانی ناشی از جام جهانی در ساختارهای موازی ناپدید میشود، نیوزلند مدلی نهادینه برای سرمایهگذاری مجدد دارد. فدراسیون فوتبال نیوزلند اعلام کرده که این درآمدها صرفا برای بقای سازمانی نیست، بلکه فرصتی برای «جهش زیرساختی» است. بازار تجهیزات ورزشی؛ رشدی پایدار اما فصلی بازار خردهفروشی تجهیزات ورزشی و کمپینگ نیوزلند که در دوره پساکرونا با افول مواجه شده بود، اکنون وارد فاز تثبیت شده است. اندازه این بازار در سال ۲۰۲۶ به ۲.۳ میلیارد دلار رسیده، که شامل رشد ۱.۵ درصدی در سال جاری است. تیم ملی؛ موتور محرک سرمایه اجتماعی تیم ملی نیوزلند با نام «آل وایتس» مهمترین نماد ورزشی کشور در سطح جهان محسوب میشود. با قرعهکشی در گروه H همراه با آرژانتین (قهرمان جهان)، مجارستان و سنگال، انتظار میرود توجه رسانهای بیسابقهای به فوتبال این کشور جلب شود. اثر اقتصادی تیم ملی از سه مجرای زیر تحقق مییابد: ارتقای برند ملی: افزایش تمایل به سفر و سرمایهگذاری در نیوزلند. افزایش ارزش تجاری بازیکنان: قراردادهای اسپانسرشیپ فردی و جمعی. انگیزه مشارکت همگانی: افزایش ثبتنام در آکادمیهای فوتبال که در بلندمدت بازار تجهیزات را گرم نگه میدارد. نیوزلند؛ الگوی اقتصاد ورزش در کشورهای ثروتمند کوچک اقتصاد فوتبال نیوزلند نمونهای از یک مدل «جهش مبتنی بر رویدادهای بزرگ در بستر نهادی قوی» است. در شرایطی که اقتصاد کلان کشور با وابستگی به صادرات مواد خام کشاورزی و چالشهای بهرهوری مواجه است، فوتبال به عنوان «کانالی برای توزیع درآمد و تقویت سرمایه اجتماعی» عمل میکند.
تجارت نیوز
تجارت نیوزتجارت نیوز