خط سلامت: بومادران (Achillea millefolium) قرن هاست در طب سنتی برای کاهش درد، بهبود گوارش و ترمیم زخم ها استفاده می شود، اما در سال های اخیر توجه پژوهشگران علوم اعصاب نیز به این گیاه جلب شده است. به گزارش خط سلامت مطالعات آزمایشگاهی و حیوانی نشان می دهند ترکیبات فعال بومادران می توانند با کاهش التهاب و استرس اکسیداتیو، تعدیل برخی مسیرهای انتقال دهنده های عصبی و محافظت از نورونها، بر سلامت مغز اثر بگذارند. با این حال، متخصصان تأکید می کنند شواهد انسانی هنوز محدود است و بومادران را نباید جایگزین درمان های استاندارد اختلالات روانپزشکی دانست. چرا بومادران مورد توجه متخصصان علوم اعصاب قرار گرفته است؟ بومادران سرشار از ترکیبات زیست فعال از جمله فلاونوئیدهایی مانند آپیژنین (Apigenin)، لوتئولین (Luteolin) و کامفرول (Kaempferol)، اسیدهای فنولی، لاکتون های سزکوییترپنی و اسانس هایی مانند کامازولن و 1,8-سینئول است. این ترکیبات به دلیل خواص آنتی اکسیدانی و ضدالتهابی خود از سلولهای عصبی در برابر آسیب محافظت می کنند. مرورهای علمی جدید نشان می دهند بخش قابل توجهی از اثرات احتمالی بومادران بر مغز به همین ترکیبات نسبت داده می شود. آیا بومادران اضطراب را کاهش می دهد؟ اضطراب تنها یک احساس روانی نیست؛ بلکه با تغییرات پیچیده ای در مدارهای مغزی، انتقال دهنده های عصبی و هورمون های استرس همراه است. در چند مطالعه حیوانی، عصاره هیدروالکلی بومادران موجب کاهش رفتارهای شبه اضطرابی در آزمون هایی مانند Elevated Plus Maze و Marble Burying Test شده است. نکته جالب اینکه در برخی مدل ها، شدت این اثر با داروی دیازپام قابل مقایسه بوده، بدون اینکه کاهش قابل توجهی در فعالیت حرکتی حیوان ایجاد کند. البته این نتایج هنوز در کارآزمایی های انسانی بطور گسترده تأیید نشده اند. بومادران چگونه ممکن است بر مغز اثر بگذارد؟ پژوهشگران چند مکانیسم احتمالی را مطرح کرده اند. فلاونوئیدهای موجود در بومادران می توانند فعالیت سیستم گابا (GABA) را تعدیل کنند؛ سیستمی که مهمترین انتقال دهنده عصبی مهارکننده در مغز است و نقش اساسی در ایجاد آرامش و کنترل اضطراب دارد. علاوه بر این، برخی مطالعات نشان داده اند این گیاه با کاهش استرس اکسیداتیو و مهار مسیرهای التهابی، محیط مناسب تری برای عملکرد نورون ها فراهم می کند. هنوز مشخص نیست که این اثرات در انسان تا چه اندازه از نظر بالینی اهمیت دارند، اما نتایج پیش بالینی امیدوارکننده هستند. آیا بومادران از مغز در برابر آلزایمر محافظت می کند؟ یکی از زمینه های جدید پژوهش درباره بومادران، بررسی اثر آن بر بیماری های تحلیل برنده مغز است. مطالعات آزمایشگاهی نشان داده اند آپیژنین، لوتئولین و کامفرول موجود در این گیاه تولید رادیکالهای آزاد را کاهش می دهند، التهاب عصبی را مهار و در مدلهای حیوانی از مرگ نورونها جلوگیری می کنند. برخی مطالعات همچنین کاهش فعالیت آنزیم استیل کولین استراز را گزارش کرده اند؛ آنزیمی که در بیماری آلزایمر هدف بسیاری از داروهاست. با این حال، تاکنون هیچ کارآزمایی بالینی باکیفیتی ثابت نکرده است مصرف بومادران بتواند از آلزایمر پیشگیری یا آن را درمان کند. بومادران و افسردگی؛ آیا شواهدی وجود دارد؟ التهاب مزمن و استرس اکسیداتیو از عوامل مؤثر در بروز افسردگی شناخته می شوند. از آنجا که بومادران دارای ترکیبات ضدالتهابی و آنتی اکسیدانی است، پژوهشگران احتمال دادهاند این گیاه بتواند بر برخی مسیرهای مرتبط با خلق اثر بگذارد. با این حال، بیشتر شواهد موجود از مطالعات حیوانی به دست آمده و هنوز کارآزماییهای انسانی کافی برای توصیه درمانی وجود ندارد، بنابراین نمی توان بومادران را به عنوان درمان افسردگی معرفی کرد. آیا بومادران کیفیت خواب را بهبود می بخشد؟ در طب سنتی، بومادران به عنوان گیاهی آرامبخش شناخته می شود. برخی مطالعات آزمایشگاهی نیز نشان داده اند عصاره این گیاه می تواند مدت خواب القاشده توسط برخی داروها را افزایش دهد و اثرات آرامبخش خفیفی داشته باشد. با این حال، شواهد بالینی درباره درمان بی خوابی با بومادران محدود است و هنوز نمی توان آن را جایگزین روش های استاندارد درمان اختلالات خواب دانست. آیا مصرف بومادران بی خطر است؟ بومادران برای بیشتر افراد، در مقادیر معمول غذایی یا مصرف کوتاه مدت فرآورده های استاندارد، عارضه جدی ایجاد نمی کند؛ اما ممکن است در برخی افراد باعث حساسیت پوستی یا واکنش آلرژیک شود، به ویژه در کسانی که به گیاهان خانواده کاسنیان (Asteraceae) مانند بابونه، گل همیشه بهار یا ابروسیا حساسیت دارند. همچنین مصرف آن در دوران بارداری توصیه نمی شود، زیرا احتمال اثر بر انقباضات رحم مطرح شده است. به دلیل احتمال تداخل با داروهای ضدانعقاد، ضدپلاکت و داروهای آرامبخش، افرادی که این داروها را مصرف می کنند باید پیش از استفاده درمانی از بومادران با پزشک مشورت کنند. جمع بندی بومادران یکی از گیاهان دارویی است که به دلیل وجود فلاونوئیدها، ترکیبات فنولی و اسانس های زیست فعال، در سال های اخیر مورد توجه پژوهشگران علوم اعصاب قرار گرفته است. مطالعات آزمایشگاهی و حیوانی نشان می دهند این گیاه ممکن است با کاهش التهاب عصبی، مقابله با استرس اکسیداتیو، تعدیل سیستم GABA و محافظت از نورون ها به سلامت مغز کمک کند و اثرات ضداضطرابی خفیفی داشته باشد. با این حال، شواهد انسانی هنوز محدود است و برای تأیید اثربخشی آن در درمان اضطراب، افسردگی، آلزایمر یا سایر بیماری های عصبی به کارآزمایی های بالینی بزرگ و باکیفیت نیاز است. بنابراین، بومادران را باید به عنوان گیاهی امیدوارکننده در پژوهش های علوم اعصاب، نه یک درمان اثبات شده در نظر گرفت. منابع: . Saadat S, Rajabi M, Boskabady MH.Experimental and clinical studies on pharmacological actions of the genus Achillea: A comprehensive and updated review.Avicenna Journa
خط سلامت
خط سلامتخط سلامت