در چند روز گذشته، تهران و واشنگتن ضرباتی به یکدیگر وارد کردهاند که بهسرعت از حمله به اهداف نظامی فراتر رفته و بهتدریج سطح خطرات جنگ تازهشده آنها را بالا برده است. رویداد۲۴| نیویورکتایمز نوشت: پس از بیش از یک هفته حملات که یک آتشبس ناموفق را از هم پاشید، درگیری میان ایالات متحده و ایران بر لبه پرتگاه قرار گرفته است. اکنون، به گفته تحلیلگران، زمان آن رسیده است که راهی برای کاهش تنش در این رویارویی بهشدت و بهصورت فزاینده مخرب پیدا شود؛ در غیر این صورت خطر آن وجود دارد که جنگی آغاز شود که مانند یک زنجیره واکنش، فراتر از توان کنترل طرفین گسترش یابد. در ادامه این مطلب آمده است: تحلیلگران میگویند، با وجود افزایش خطرات تشدید درگیری، هیچیک از دو طرف واقعاً توان تحمل آن را ندارند؛ نه از نظر اقتصادی و نه از نظر سیاسی در داخل کشور خود. هر دو طرف به تأسیسات آب و شیرینکنها حمله کردهاند؛ اقدامی که خطر محروم شدن دهها هزار نفر از برق و آب در گرمای مرگبار تابستان خلیج فارس را به همراه دارد. تردد در تنگه حیاتی هرمز بار دیگر، هم از سوی تهران و هم واشنگتن، مسدود شده است، در حالی که آمریکا محاصره بنادر ایران را دوباره برقرار کرده است. حملات آمریکا بهشدت جادهها و زیرساختها در جنوب ایران را هدف قرار داده؛ حملاتی که باعث کشته شدن و گرفتار شدن غیرنظامیان شده و نگرانیها را افزایش داده که واشنگتن در حال آمادهسازی زمینه برای یک حمله احتمالی زمینی در این منطقه است. حملات ایران به نیروهای آمریکایی در اردن اکنون به کشته شدن دو سرباز آمریکایی و زخمی شدن دهها نفر دیگر منجر شده است؛ اقدامی که هزینه انسانی جنگ را بیش از پیش به مردم آمریکا نزدیک کرده و تصویر دولت ترامپ از سلطه کامل نظامی را خدشهدار کرده است. الی گرنمیه، کارشناس ایران در شورای روابط خارجی اروپا، گفت: «این لحظه بیدارباش برای هر دو طرف است. آنها یا همین حالا مسیر خروج دیپلماتیک از بحران را انتخاب میکنند، یا خطر این را میپذیرند که جنگ بهسمتی پیش برود که دیگر نتوانند آن را مدیریت کنند.» با گسترش اهداف دو طرف، دامنه جغرافیایی بالقوه جنگ نیز افزایش مییابد. افزایش چرخه حملات متقابل به زیرساختها در ایران و کشورهای عربی خلیج فارس میتواند بهسرعت جمعیت غیرنظامی منطقه را نابود کند. ایران پیشتر هشدار داده است که اگر به اندازه کافی آسیب ببیند، تأسیسات حیاتی کشورهای خلیج فارس برای تأمین انرژی جهان را هدف قرار خواهد داد. عربستان سعودی هفته گذشته فرودگاهی را که در اختیار شورشیان حوثی همسو با ایران در صنعا، یمن، بود هدف قرار داد. به گفته گرنمیه، این اقدام احتمال آن را افزایش داده که تهران از متحدان یمنی خود بخواهد مسیر کشتیرانی حیاتی دریای سرخ، یعنی بابالمندب، را مسدود کنند. چنین اقدامی میتواند بهسرعت خطرات بیشتری برای اقتصاد جهانی ایجاد کند. هزینههای تشدید جنگ برای هر دو طرف بالاست. دولت ترامپ و رهبری جدید تندروی ایران همچنان با همان خطرات اقتصادی و سیاسی مواجهاند که تنها یک ماه پیش باعث شد دولتهای درگیر آنها یک «تفاهمنامه» مبهم را امضا کنند؛ توافقی که هدف آن مذاکره برای پایان دادن به درگیری بود. مانند آن زمان، آشفتگیای که جنگ از زمان حمله اولیه آمریکا و اسرائیل به ایران در فوریه گذشته بر اقتصاد جهانی تحمیل کرده، هنوز فروکش نکرده است. گسترش بیشتر جنگی که محبوبیت زیادی ندارد، میتواند به متحدان جمهوریخواه رئیسجمهور ترامپ در انتخابات میاندورهای آینده آسیب بزند. اقتصاد ایران پیش از جنگ نیز در وضعیت بسیار وخیمی قرار داشت؛ وضعیتی که باعث اعتراضات سراسری شد و حکومت با سرکوب مرگبار آنها را متوقف کرد. اکنون، اقتصاد ایران که با تخریب گسترده روبهرو شده، با بحران خطرناکتری مواجه است که محاصره آمریکا علیه کشتیهای ایرانی آن را تشدید کرده است. همان عواملی که تشدید جنگ را برای واشنگتن و تهران خطرناک میکند، ممکن است همان چیزهایی باشد که آنها را به سمت حملات پرریسکتر سوق میدهد؛ زیرا هر طرف تلاش میکند فشار بیشتری بر طرف مقابل وارد کند. حمیدرضا عزیزی، کارشناس امنیتی ایرانی در مؤسسه آلمانی امور بینالملل و امنیت، در شبکههای اجتماعی نوشت: «این درگیری اکنون به رقابتی علیه زمان و جنگی برای فرسایش تبدیل شده است. سؤال تعیینکننده این خواهد بود که آیا شرایط رو به وخامت اقتصادی و زیرساختی ایران سریعتر از افزایش قیمت انرژی ناشی از بیثباتی در تنگه هرمز پیش میرود، یا برعکس.» نارضایتی از هزینههای انسانی و اقتصادی جنگ در ایران در حال آشکارتر شدن است. روز شنبه، ۲۶۸ ایرانی برجسته، از جمله دانشگاهیان، سیاستمداران، ورزشکاران، روحانیون و فعالان کارگری، طوماری با عنوان «نه به جنگ» را امضا کردند؛ اقدامی پرریسک در شرایطی که حکومت، با حمایت یک پایگاه تندروی شدیداً طرفدار جنگ، همچنان به سرکوب شدید مخالفان ادامه میدهد. یک تحلیلگر ایران در مؤسسه پژوهشی خاورمیانهای DAWN مستقر در واشنگتن، گفت: «حکومت برای متقاعد کردن مردم به ادامه جنگ، با هزینه نابودی ایران، کار بسیار دشواری خواهد داشت. بنابراین زمان برای آنها هم در حال تمام شدن است.» فارزان ثابت، تحلیلگر ایران در مؤسسه تحصیلات تکمیلی ژنو، گفت همین احساس از دست رفتن زمان احتمالاً ایران را تشویق کرد تا حملات علیه کشتیها را آغاز کند؛ حملاتی که آخرین دور تشدید بحران را رقم زد. او گفت هدف ایران گسترش جنگ نبود، بلکه استفاده از دستاوردهای راهبردی خود تا زمانی بود که هنوز آنها را در اختیار دارد. او گفت: «آنها دیدند که اهرم فشارشان، یعنی توانایی کنترل سریع تنگه، در حال کاهش است؛ زیرا آمریکا در دوران آتشبس، کشتیها را تشویق کرد بدون نظارت ایران از این آبراه عبور کنند.» یک تحلیلگر گفت این حملات باید بیشتر بهعنوان تلاش ایران برای «حفظ جایگاه خود در پای میز احتمالی مذاکرات» دیده شود، نه نشانهای از اینکه تهران قصد دارد از نظر نظامی پیروز شود. ا
