بازیگر طنز با شوخی زشت جاده خاکی زد؛‌ اینجا خانواده نشسته!

کمدی ایرانی در سالهای اخیر بیش از آنکه بر طنز موقعیت، شخصیتپردازی و خلاقیت استوار باشد، به شوخیهای دمدستی، دوپهلو و حاشیهسازی تکیه کرده است؛ مسیری که به باور بسیاری، کیفیت آثار طنز را کاهش داده است. به گزارش همشهری آنلاین، دهه هشتاد، دربهدر دنبال این بودیم که ببینیم از کدام شبکه، تلهتئاترهای رشید پخش میشود تا با خانواده ببینیم و بخندیم. حدود ۲۰ سال پیش، اما بعد از دو دهه، عمو رشید قصه ما کار را به جایی کشانده که دیگر نمیتوان تنهایی هم دید. آنقدر از شوخیها و کمدی موقعیت دور شده و به ورطه شوخیهای بیادبانه و نازل افتاده است که دیگر عمو رشید دهه هشتاد نیست؛ رشیدی که تمام زورش را میزند تا خنده بگیرد و به هیچ چیزی نه نمیگوید! دقایقی از حضور رشید(قدرتالله ایزدی) در برنامه «درجام» شبکه نمایش خانگی نماوا، همین مسیر نزولی را نشان میدهد. البته رشید قصه ما فقط یک نمونه است؛ در تمام برنامههای شبکه نمایش خانگی و آثار سینمایی هم میتوان این مثلاً ابوطالب به دنبال دو بازیکن فوتبالی میرود که حاشیهای داشتهاند و باز میخواهد برای جذب مخاطب، دست به هر کاری بزند. البته این هنر نیست که شما بتوانی با این جنس سناریو خنده بگیری؛ چرا که اگر برنامه ابوطالب حسینی با سالار عقیلی را ببینیم، خواهیم فهمید که این مجری و حتی مجریان دیگر توانایی این را ندارند که از همه برای مخاطب خنده بگیرند؛ فقط در یک روش پخته شدهاند و آن هم همین است. در ارزیابی کیفیت طنز، صرف استفاده یا عدم استفاده از یک نوع شوخی نمیتواند معیار کافی باشد. شاخصهایی مانند خلاقیت، اتکا به طنز موقعیت، کیفیت روایت، احترام به کرامت افراد، تنوع ابزارهای کمدی و ماندگاری اثر را از مهمترین معیارهای سنجش میدانند. اما همین حداقلیها هم رعایت نمیشود. بر این اساس، طنزی که خنده را از شخصیتپردازی، موقعیت و ایدههای خلاقانه خلق کند، معمولاً از ارزش هنری بیشتری برخوردار است. در مقابل، آثاری که عمدتاً بر شوخیهای تکراری، شوکآفرینی یا حواشی متکی هستند، ممکن است مخاطب را بخندانند، اما لزوماً از منظر کیفیت هنری و ماندگاری، موفق ارزیابی نشوند. تجربه هم داشتیم! البته هر دو طرف پرده را هم تجربه کردهایم؛ یعنی خندههای حلال، به تعبیر آقای قرائتی، در برنامههای «خندوانه» و... با حضور مهمان و استندآپ کمدی و آثار تلویزیونی مثل «بزنگاه»، «خانهبهدوش» و ... کفه ترازو، روزگاری که خنده حلال میگرفت، این روزها به سمت شوخیهای دمدستی و جنسی سنگینی کرده است.