مهدی حاجیوند، کارشناس اقتصاد ورزش- مصر از جمله کشورهای حاضر در جام جهانی ۲۰۲۶، یکی از قدرتهای سنتی فوتبال آفریقا، و همچنین نمونهای برجسته از پیوند میان «اقتصاد بزرگ و در حال توسعه با جمعیت جوان» و «صنعت فوتبال صادراتگرا با پتانسیل عظیم بازار داخلی» مورد توجه قرار میگیرد. به گزارش تجارت نیوز، مصر با جمعیتی حدود ۱۱۵ میلیون نفر و بر اساس گزارش صندوق بینالمللی پول، با تولید ناخالص داخلی اسمی در حدود ۳۹۰ میلیارد دلار، اقتصادی با درآمد سرانه تقریبی ۳,۴۰۰ دلار دارد که در رده کشورهای با درآمد متوسط رو به پایین طبقهبندی میشود و نرخ رشد اقتصادی آن حدود ۳.۵ درصد پیشبینی شده است. در چنین ساختاری، فوتبال در مصر صرفاً یک صنعت ورزشی نیست، بلکه یکی از مهمترین «موتورهای تحرک اجتماعی، ارزآوری از طریق صادرات استعداد، اشتغالزایی غیرمستقیم و ابزار برندسازی ملی» محسوب میشود. با توجه به جمعیت جوان و بیکاری نسبتاً بالا (حدود ۷ درصد)، فوتبال به عنوان یکی از معدود مسیرهای پایدار برای «تحرک اجتماعی، خلق ارزش اقتصادی و کاهش نرخ بیکاری جوانان» عمل کرده است. ساختار اقتصاد کلان و اثر آن بر ورزش همچنین اقتصاد مصر که یکی از بزرگترین اقتصادهای آفریقا و خاورمیانه محسوب میشود، بر پایه خدمات (بهویژه گردشگری)، صنایع (نساجی، مواد غذایی، پتروشیمی)، کشاورزی و صادرات گاز طبیعی شکل گرفته است. با این حال، اقتصاد این کشور با چالشهایی مانند نرخ تورم بالا (حدود ۲۵ درصد)، وابستگی به واردات و نوسانات ارزی مواجه است که بر توان سرمایهگذاری در زیرساختهای ورزشی تأثیر میگذارد. هرچند سهم مستقیم ورزش در تولید ناخالص داخلی حدود ۰.۵ درصد برآورد میشود، اما اثر غیرمستقیم آن از طریق «صادرات بازیکن»، «جذب گردشگری ورزشی»، «برندسازی ملی»، «جذب اسپانسرهای بینالمللی» و «افزایش مصرف داخلی» بهویژه در سالهای اخیر رو به افزایش بوده است. در سطح حکمرانی ورزشی، فدراسیون فوتبال مصر (EFA) با حمایت برنامه «FIFA Forward» و همکاری باشگاههای بزرگ، در حال ارتقای زیرساختها و توسعه آکادمیهای استعدادیابی است. با این حال، ساختار مدیریتی همچنان با چالشهایی مانند بوروکراسی و کمبود منابع مالی پایدار مواجه است. مصر؛ قدرت برتر صادرات استعداد در آفریقا مصر در دهه اخیر به یکی از مهمترین صادرکنندگان استعداد فوتبال در سطح آفریقا و جهان تبدیل شده است. بر اساس جدیدترین گزارش رصدخانه فوتبال CIES (اکتبر ۲۰۲۵)، باشگاههای مصر در بازه زمانی ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۵، در مجموع ۳۳۹ میلیون یورو از محل نقل و انتقالات بینالمللی بازیکنانی درآمد داشتهاند که در این کشور پرورش یافتهاند. این رقم، مصر را در رتبه دوم آفریقا (پس از سنگال با ۳۳۹ میلیون یورو برابر) و شانزدهم جهان (مشترک با کلمبیا) در این رتبهبندی قرار میدهد. برای مقایسه، مصر از کشورهای قدرتمندی مانند اوکراین، روسیه و صربستان در این شاخص پیشی گرفته است. جزئیات توزیع سنی این نقل و انتقالات نشان میدهد که: – ۱۱ درصد از این درآمدها مربوط به بازیکنان ۲۰ سال و زیر ۲۰ سال است – ۱۹.۱ درصد مربوط به رده سنی ۲۱-۲۳ سال – ۴۲.۶ درصد مربوط به رده سنی ۲۴-۲۶ سال – ۲۷.۳ درصد مربوط به بازیکنان ۲۷ سال و بالاتر این توزیع نشاندهنده تمرکز بالای مصر بر فروش بازیکنان در اوج دوران حرفهای (۲۴-۲۶ سال) است که بیانگر استراتژی باشگاههای مصری برای نگهداری بازیکنان تا زمان رسیدن به حداکثر ارزش بازار و سپس فروش آنهاست. ستارگان جهانی و رکوردهای نقل و انتقالات ظهور نسل طلایی فوتبال مصر در دو دهه اخیر، که با نامهایی مانند محمد صلاح، ریک کاکا، محمد الننی، محمود تریزگه، مصطفی محمد و محمد عبدالمنعم شناخته میشود، باعث تثبیت برند فوتبال این کشور در سطح بینالمللی شده است. نقل و انتقالات میلیونی این بازیکنان به لیگهای اروپایی، الگویی برای بازیکنان جوانتر ایجاد کرده و مسیر حرفهای شدن را هموارتر ساخته است. همچنین رکوردهای نقل و انتقالات تاریخ فوتبال مصر به شرح زیر است: -محمد صلاح: انتقال از چلسی به رم (۱۵ میلیون یورو، ۲۰۱۶)، سپس به لیورپول (۴۲ میلیون یورو، ۲۰۱۷) و تمدید قراردادهای چندین باره که ارزش بازار او را به حدود ۹۰ میلیون یورو رسانده است -محمود تریزگه: انتقال از الاهلی به باشگاه استانبول باشاکشهیر (۳.۵ میلیون یورو، ۲۰۱۸) و سپس به ترابزوناسپور -مصطفی محمد: انتقال از زمالک به گالاتاسرای (۴ میلیون یورو، ۲۰۲۱) و سپس به نانت (۶ میلیون یورو، ۲۰۲۳) -محمد عبدالمنعم: انتقال از الاهلی به نیس (۴.۵ میلیون یورو، ۲۰۲۴) علاوه بر این، باشگاههای بزرگ مصر مانند الاهلی (ارزش حدود ۳۰ میلیون یورو) و زمالک (ارزش حدود ۲۵ میلیون یورو) به عنوان مراکز تولید و صادرات استعداد شناخته میشوند و الاهلی به عنوان پرافتخارترین باشگاه آفریقا، نقش کلیدی در پرورش استعدادهای بزرگ داشته است. لیگ برتر مصر؛ غول خفته آفریقا لیگ برتر مصر با حضور ۱۸ تیم، یکی از بزرگترین و کهنترین لیگهای آفریقا محسوب میشود. با این حال، این لیگ از نظر مالی فاصله قابلتوجهی با استانداردهای بینالمللی دارد و باشگاهها برای بقا و توسعه به شدت به فروش بازیکن و حمایتهای دولتی وابسته هستند. میانگین ارزش ترکیب باشگاههای مصری حدود ۵ میلیون یورو است و تنها باشگاههای بزرگ مانند الاهلی و زمالک ارزشی بالاتر از ۲۰ میلیون یورو دارند. درآمد باشگاههای مصری عمدتا از پنج منبع فروش بازیکن (مهمترین منبع ارزآوری)، حق پخش تلویزیونی (بسیار محدود و حدود ۲۰ میلیون یورو در سال برای کل لیگ)، اسپانسرشیپ داخلی و منطقای، فروش بلیت و مهماننوازی شرکتی، و حمایتهای دولتی و یارانههای اجتماعی تامین میشود. برنامه جبران خدمات باشگاهی و تأثیر بر باشگاههای داخلی باشگاههای مصر به دلیل حضور پررنگ بازیکنان این کشور در تیم ملی و نیز سهم از بازیکنان شاغل در لیگهای خارجی، از برنامه جبران خدمات باشگاهی فیفا بهرهمند میشوند. بر اساس این برنامه، فیفا
تجارت نیوز
تجارت نیوزتجارت نیوز