هر روز شیر بخوریم یا نه؟

شیر سالها به عنوان یکی از سالمترین نوشیدنیها شناخته شده است، اما یافتههای جدید محققان نشان میدهد مصرف بیش از اندازه آن شاید همیشه به نفع سلامتی نباشد و حتی با افزایش خطر برخی سرطانها ارتباط داشته باشد. شیر مدتهاست که بهعنوان یک غذای سالم شناخته میشود. برای بسیاری از افراد، نوشیدن شیر بخشی از زندگی روزمره از کودکی تا سالمندی است. شیر حاوی مواد مغذی مهمی است که به حفظ سلامت بدن کمک میکنند. این نوشیدنی سرشار از کلسیم و فسفر است که برای داشتن استخوانها و دندانهای قوی ضروری هستند. همچنین پروتئین، ویتامینهای گروه B، پتاسیم و ویتامین D را تامین میکند. به همین دلیل، اغلب توصیه میشود که شیر برای حمایت از سلامت استخوانها و تامین انرژی و مواد غذایی مصرف شود. با این حال، شیر برای همه مناسب نیست. برخی افراد به پروتئینهای موجود در شیر گاو حساسیت دارند. حدود دو درصد از کودکان به این نوع آلرژی مبتلا میشوند. عدهای دیگر دچار عدم تحمل لاکتوز هستند. لاکتوز قند طبیعی موجود در شیر است. افرادی که نمیتوانند لاکتوز را بهدرستی هضم کنند، ممکن است پس از نوشیدن شیر دچار علائمی مانند نفخ، درد معده و اسهال شوند. هدف دیگر دانشمندان درک این مورد بود که شیر چه تاثیری بر سلامت بلندمدت دارد؟ نتایج تحقیقات قبلی نتایج متفاوتی ارائه کردند و برخی نتایج نشان دادند که شیر ممکن است از قلب محافظت کند و به طول عمر کمک کند. در مقابل، برخی از نتایج تحقیقات با نگرانیهایی درباره ارتباط احتمالی مصرف زیاد شیر با برخی سرطانها را مطرح کردهاند. از آنجا که نتایج همیشه یکسان نبوده، پژوهشگران همچنان به بررسی این موضوع ادامه میدهند. نتایج پژوهش جدید شیانگ جون وانگ و همکارنش از دانشگاه «سان یاتسن» اطلاعات جدیدی در این زمینه ارائه کرده است. آنان در این پژوهش از دادههای مطالعه گروهی بانک زیستی گوانگژو، تحقیق بزرگ و بلندمدت سلامت در چین استفاده کردند. پژوهشگران ۱۸ هزار و ۲۱۴ فرد ۵۰ ساله و بالاتر را بررسی کردند که در ابتدای پژوهش بین سالهای ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۶ بیماری قلبی-عروقی نداشتند. یکی از نکات جالب پژوهش کنونی این است که شرکتکنندگان در مقایسه با مردم بسیاری از کشورهای غربی، شیر بسیار کمتری مصرف میکردند حتی نزدیک به ۷۰ درصد آنان اصلا شیر نمینوشیدند. حدود ۱۵ درصد بهطور متوسط شیر مصرف میکردند که شامل یک تا سه وعده در هفته (هر وعده برابر با ۲۵۰ میلیلیتر) بود. همچنین حدود ۱۶ درصد بیش از سه وعده در هفته شیر مینوشیدند و بهعنوان مصرفکنندگان شیر زیاد طبقهبندی شدند. پژوهشگران شرکتکنندگان را بهطور میانگین ۱۱.۵ سال دنبال کردند و در این مدت، ۲۶۹۷ نفر فوت کردند. از این تعداد، ۹۱۷ مورد به دلیل بیماری قلبی و ۱۰۲۹ مورد به دلیل سرطان بود. نتایج نشان داد، افرادی که بهطور متوسط شیر مصرف میکردند، به نظر میرسید از برخی مزایای سلامتی برخوردار بودند. در مقایسه با افرادی که هرگز شیر نمینوشیدند، مصرفکنندگان متوسط، خطر کمتری برای مرگ ناشی از بیماری قلبی، سکته مغزی و مرگ کلی داشتند. این یافتهها نشان میدهد، مصرف کم تا متوسط شیر ممکن است با سلامت بهتر قلب و طول عمر بیشتر در جمعیتهایی با مصرف پایین شیر مرتبط باشد. اما وضعیت افراد با مصرف شیر زیاد متفاوت بود. افرادی که بیش از سه بار در هفته شیر مینوشیدند، در مجموع با خطر بالاتر مرگ ناشی از سرطان مواجه بودند. این افزایش خطر بهویژه برای سرطان مری که لوله انتقال غذا از دهان به معده را درگیر میکند، بیشتر دیده شد. البته پژوهشگران شواهدی پیدا نکردند که نشان دهد، مصرف زیاد شیر خطر مرگ ناشی از برخی سرطانهای دیگر مانند سرطان ریه، کبد، دستگاه گوارش یا سرطانهای روده بزرگ و مقعد را افزایش میدهد. پژوهشگران نتیجه گرفتند که در جوامعی با مصرف نسبتا کم شیر، مصرف متوسط آن ممکن است برای سلامت قلب مفید و مصرف زیاد میتواند با افزایش خطر مرگ ناشی از سرطان مرتبط باشد. آنان تاکید کردند که این پژوهش فقط ارتباط را نشان میدهد و رابطه علت و معلولی مستقیم را ثابت نمیکند. به عبارت دیگر، نتایج این پژوهش ثابت نمیکند که شیر بهطور مستقیم از قلب محافظت میکند یا باعث سرطان میشود. گروه پژوهش معتقد است که برای درک بهتر این موضوع، به مطالعات بیشتری نیاز است. تحقیقات آینده ممکن است نشان دهد که آیا مواد مغذی خاص در شیر، سبک زندگی یا تفاوتهای ژنتیکی بر این نتایج تاثیر دارند یا خیر. در حال حاضر، این یافتهها نشان میدهد که در مورد شیر، مصرف بیشتر همیشه بهتر نیست. مقدار متوسط آن ممکن است مواد مغذی مهم و مزایای قلبی فراهم کند، اما مصرف زیاد آن شاید با خطراتی همراه باشد که هنوز بهطور کامل شناخته نشدهاند.