یک بحران بزرگ گاهی بدون شلیک موشک وفقط با فرود یک هواپیما آغاز میشود. تنش اخیر میان عربستان و انصارالله یمن نیز دقیقا از همین جنس است. به گزارش خبرآنلاین روزنامه اطلاعات نوشت:هواپیمای ایرانی ماهان که گروهی از مقامهای انصارالله را پس از حضور در مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب از تهران به صنعا بازمیگرداند، به نقطهای تبدیل شد که چند سال موازنه شکننده میان ریاض و صنعا را وارد مرحلهای تازه کرد . دولت مستقر در جنوب یمن که از حمایت عربستان برخوردار است، برای جلوگیری از فرود این هواپیما باند فرودگاه صنعا را هدف قرار داد. اما مقامات انصارالله این اقدام را ادامه محاصره هوایی یمن دانستند و تأکید کردند که این حمله، پایان دوره کاهش تنش میان دو طرف و نقطه آغاز بازدارندگی است. در نگاه اول، شاید این ماجرا تنها اختلافی بر سر یک پرواز به نظر برسد، اما اهمیت واقعی آن در جای دیگری نهفته است. مسئله اصلی، شکسته شدن یکی از مهمترین ابزارهای فشار عربستان بر انصارالله بود: کنترل آسمان یمن. از سال ۲۰۱۵تاکنون ائتلاف عربی شامل مصر، قطر، امارات، بحرین، کویت، اردن، مراکش و سودان، تحت رهبری عربستان و با تکیه بر برتری هوایی، ورود و خروج بسیاری از پروازها به مناطق تحت کنترل انصارالله را مدیریت کرده است. در تمام این سالها، پرواز مستقیم میان تهران و صنعا عملا وجود نداشت. بنابراین، فرود یک هواپیمای ایرانی در صنعا حتی اگر صرفاً حامل مقامهای سیاسی انصارالله باشد، از نگاه ریاض فقط یک پرواز عادی نیست؛ نشانهای از شکسته شدن انحصار کنترل آسمان یمن است. دولت صنعا نیز دقیقاً همین برداشت را داشت. مقامهای انصارالله این پرواز را اقدامی برای شکستن محاصره هوایی یمن تلقی کرده و از نقش ایران در برقراری این مسیر قدردانی کردند. همین برداشت، دلیل حساسیت بالای عربستان را تا حد زیادی توضیح میدهد. اما پاسخ انصارالله، اهمیت این بحران را دوچندان کرد. تنها چند ساعت پس از حمله به فرودگاه صنعا، نیروهای انصارالله با موشک و پهپاد، فرودگاه ابها در جنوب عربستان را هدف قرار دادند. بیبیسی، الجزیره و رویترز گزارش دادند که اگرچه عربستان مدعی رهگیری این حملات شد، اما اصل پیام عملیات بسیار مهمتر از میزان خسارت آن بود.انصارالله نشان داد که قواعد بازی تغییر کرده است. اگر تا دیروز عربستان با کنترل آسمان یمن، معادله جنگ را مدیریت میکرد، امروز انصارالله تلاش میکند با ناامن کردن آسمان جنوب عربستان، همان معادله را علیه ریاض برگرداند. این همان چیزی است که در ادبیات رسمی انصارالله با عنوان «معادله بازدارندگی» از آن یاد میشود.بر اساس بیانیه شورای عالی سیاسی یمن، پاسخ به هر اقدام عربستان بر پایه چهار اصل تعریف خواهد شد: «فرودگاه در برابر فرودگاه، بندر در برابر بندر، محاصره در برابر محاصره و تشدید در برابر تشدید.» این عبارت فقط یک شعار سیاسی نیست. در واقع، انصارالله تلاش میکند قواعد تازهای برای بازدارندگی تعریف کند؛ قواعدی که هزینه هر اقدام نظامی عربستان را مستقیماً به داخل خاک این کشور منتقل کند.نشانههای اولیه این راهبرد نیز خیلی زود دیده شد. بر اساس دادههای وبسایت ردیابی پرواز «فلایت رادار»، پس از حمله موشکی انصارالله ترافیک هوایی چند فرودگاه مهم جنوب عربستان به شدت کاهش یافت و برخی شرکتهای هواپیمایی منطقه پروازهای خود را به مقصد ابها و نجران لغو کردند. اگرچه مقامهای سعودی تأکید دارند که سامانههای دفاعی، حملات را دفع کردهاند، اما کاهش پروازها نشان میدهد اثر روانی این عملیات از خسارت احتمالی آن مهمتر بوده است. این همان نقطهای است که تصمیمگیری را برای ریاض دشوار میکند. عربستان بهخوبی تجربه جنگ یمن را به خاطر دارد؛ جنگی که قرار بود ظرف چند هفته به پایان برسد، سالها ادامه یافته و میلیاردها دلار هزینه نظامی و اقتصادی بر دوش این کشور گذاشته است، بدون آنکه بتواند انصارالله را از صحنه حذف کند.اکنون نیز هرگونه بازگشت به جنگ گسترده، فقط به درگیری در مرزهای جنوبی محدود نخواهد ماند. مقامهای انصارالله تهدید کردهاند در صورت ادامه محاصره، همه گزینهها، ازجمله هدف قراردادن بنادر و ایجاد اختلال در مسیرهای دریایی، روی میز خواهد بود. در این میان، اهمیت تنگه بابالمندب بیش از هر زمان دیگری خود را نشان میدهد. این گذرگاه دریایی یکی از شریانهای اصلی تجارت جهانی و انتقال انرژی است. تجربه سالهای گذشته نشان داده که انصارالله توان ایجاد اختلال در تردد کشتیها را دارد. برای عربستان که بخش مهمی از صادرات نفت خود را از مسیر دریای سرخ انجام میدهد، گسترش درگیری در این منطقه میتواند پیامدهایی فراتر از یک رویارویی نظامی داشته باشد.از سوی دیگر، این بحران تنها به روابط ریاض و صنعا محدود نمیشود. هواپیمایی که آغازگر این تنش بود، از تهران برخاسته بود و در شرایطی قصد فرود در صنعا را داشت که منطقه هنوز تحت تأثیر تنشهای میان ایران و آمریکا قرار دارد. عربستان نیز میزبان نیروها و پایگاههای نظامی آمریکاست و در هرگونه آرایش امنیتی منطقه، یکی از بازیگران اصلی به شمار میرود . به همین دلیل، نوع برخورد ریاض با این بحران میتواند بر آینده روابط ایران و عربستان نیز اثرگذار باشد. اگر عربستان تصمیم بگیرد دامنه رویارویی با انصارالله را گسترش دهد، تهران احتمالا این اقدام را صرفاً یک اختلاف داخلی یمن تلقی نخواهد کرد. در مقابل، اگر ریاض خویشتنداری را ادامه دهد، این بحران نیز مانند بسیاری از تنشهای دو سال اخیر، ممکن است در سطحی کنترلشده باقی بماند.پرسش اصلی اکنون این نیست که انصارالله توان پاسخ دارد یا نه، زیرا حمله به فرودگاه ابها نشان داد که این توان همچنان وجود دارد. پرسش مهمتر این است که عربستان تا چه اندازه حاضر است هزینه ورود دوباره به جنگی را بپردازد که تجربه گذشته، پایان آن را بسیار دور و پرهزینه نشان داده است؟ شاید مهمترین پیام این بحران، آن باشد که معادله یمن دیگر مانند گذشته نیست. سالها پیش،
خبرآنلاین
خبرآنلاینخبرآنلاین