نهم تیرماه، سالروز تولد مهندس همایون خرم، آهنگساز، نوازنده برجسته ویولن و از چهرههای ماندگار موسیقی ایران، فرصتی برای بازخوانی زندگی و آثار هنرمندی است که بخش مهمی از خاطره جمعی ایرانیان با ساختههای او گره خورده است. به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، در کنار آثار موسیقایی، کتاب «غوغای ستارگان» که به قلم این هنرمند و با همکاری علی وکیلی تدوین شده، روایتی مستند از زندگی، خاطرات و تجربههای اوست؛ اثری که فراتر از یک زندگینامه، بخشی از تاریخ شفاهی موسیقی ایران را ثبت کرده است. همایون خرم از جمله هنرمندانی بود که موسیقی را تنها در قالب اجرا و آهنگسازی نمیدید، بلکه بر ثبت تجربهها و خاطرات نسل خود نیز تأکید داشت. او در مقدمه کتاب «غوغای ستارگان» با اشاره به کمبود منابع مکتوب درباره موسیقی ایران، از این موضوع ابراز تأسف میکند که با وجود پیشینه چند هزار ساله موسیقی در کشور، خاطرات و روایتهای بسیاری از هنرمندان هرگز ثبت نشده و به مرور زمان از میان رفته است. خرم در همین مقدمه با اشاره به استاد خود، ابوالحسن صبا، این پرسش را مطرح میکند که اگر او خاطراتش را به رشته تحریر درآورده بود، امروز چه گنجینه ارزشمندی در اختیار پژوهشگران قرار داشت. او همچنین از کتاب «سرگذشت موسیقی ایران» اثر روحالله خالقی به عنوان نمونهای ارزشمند یاد میکند که توانسته بخشی از تاریخ اجتماعی موسیقی ایران و زندگی بزرگان این هنر را برای نسلهای بعد حفظ کند. همین نگاه، انگیزه اصلی او برای نگارش «غوغای ستارگان» بود؛ کتابی که به باور نویسنده، تلاشی برای جلوگیری از فراموش شدن بخشی از تاریخ موسیقی ایران به شمار میرود. «غوغای ستارگان» در شش فصل تنظیم شده است. فصل نخست به زندگی همایون خرم از دوران کودکی، آغاز آشنایی او با موسیقی و شکلگیری مسیر هنریاش اختصاص دارد. در فصل دوم، نویسنده با نگاهی سرشار از احترام و دلبستگی، به استاد ابوالحسن صبا، شیوه آموزش، منش اخلاقی و فضای کلاسهای او میپردازد؛ روایتی که در واقع ادای دینی به مکتب صبا و تأثیر عمیق او بر نسل شاگردانش است. فصل سوم کتاب، تصویری از همکاری همایون خرم با ترانهسرایان برجسته معاصر ارائه میدهد و از شکلگیری آثار مشترک با چهرههای نامآشنای شعر و ترانه سخن میگوید. فصل چهارم نیز به خوانندگان و اجراکنندگانی اختصاص یافته که آثار ساخته شده توسط خرم را اجرا کردهاند و هر یک سهمی در ماندگاری این آثار داشتهاند. در فصل پنجم، نویسنده از جمعی از بزرگان موسیقی ایران یاد میکند؛ هنرمندانی که هر یک در دورهای از تاریخ موسیقی کشور نقشآفرین بودهاند و بخشی از خاطرات و تجربههای مشترک خود با آنان را روایت میکند. فصل پایانی نیز شامل گفتوگویی مفصل درباره کارنامه هنری همایون خرم، دیدگاههای او نسبت به موسیقی و همچنین مروری بر زندگی و فعالیتهای هنری این آهنگساز است. از دیگر ویژگیهای این اثر، بهرهگیری از تصاویر کمتر دیدهشده و خاطرهانگیز از همایون خرم و شماری از بزرگان موسیقی ایران است؛ تصاویری که در کنار روایتهای کتاب، ارزش مستند آن را دوچندان کرده و مخاطب را با بخشی از فضای فرهنگی و هنری دهههای گذشته آشنا میکند. نکته قابل توجه در «غوغای ستارگان» آن است که نویسنده تنها به بازگویی خاطرات شخصی بسنده نمیکند، بلکه از خلال روایت زندگی خود، تصویری از روابط میان هنرمندان، شیوه آموزش موسیقی، روند شکلگیری آثار ماندگار و فضای فرهنگی روزگار خویش ارائه میدهد. از همین رو، کتاب را میتوان اثری دانست که علاوه بر علاقهمندان موسیقی، برای پژوهشگران تاریخ فرهنگی ایران نیز واجد اهمیت است. این کتاب توسط انتشارات بدرقه جاویدان منتشر شده است؛ ناشری که با انتشار این اثر، در ثبت و ماندگاری بخشی از خاطرات و روایتهای شفاهی موسیقی ایران نقش داشته است. انتشار آثاری از این دست، فرصتی برای حفظ تجربههای نسل پیشین هنرمندان فراهم میکند؛ تجربههایی که اگر مکتوب نشوند، بخشی از حافظه فرهنگی کشور نیز به مرور زمان از میان خواهد رفت. سالروز تولد مهندس همایون خرم، تنها یادآور تولد یکی از برجستهترین آهنگسازان موسیقی ایران نیست؛ بلکه فرصتی است برای بازخوانی میراث مکتوب او نیز. «غوغای ستارگان» در کنار آثار موسیقایی این هنرمند، سندی از تاریخ شفاهی موسیقی ایران به شمار میرود و نشان میدهد که حفظ خاطرات هنرمندان، همان اندازه اهمیت دارد که حفظ آثار هنری آنان؛ چرا که تاریخ فرهنگ، تنها با نغمهها زنده نمیماند، بلکه با روایت زندگی خالقان آن نیز تداوم مییابد.
ایبنا
ایبناایبنا