محمد هاشمی رفسنجانی گفت: من شانس موفقیت مذاکرات پیشرو پس از امضای تفاهم اولیه را بالا میدانم. البته اگر آمریکا و صهیونیستها بخواهند باز هم سناریوی دیگری را دنبال کنند، براساس آنچه مسئولان نظامی ازجمله قرارگاه خاتمالانبیا اعلام کردهاند، با پاسخ سختی روبهرو خواهند شد. با امضای تفاهمنامه اولیه میان ایران و ایالات متحده، اکنون پرونده روابط دو کشور وارد مرحلهای تازه و سرنوشتساز شده است؛ مرحلهای که طی آن، طرفین در بازه زمانی حدود ۳۰ تا ۶۰ روز آینده، برای دستیابی به توافق نهایی وارد مذاکرات فشرده خواهند شد. بااینحال، این روند صرفا یک فرایند فنی یا دیپلماتیک نیست، بلکه در بستری از تحولات پیچیده داخلی، منطقهای و بینالمللی دنبال میشود. از یک سو، آرایش نیروهای سیاسی در داخل کشور، رقابتهای جناحی و تلاش برخی جریانها برای اثرگذاری بر فضای افکار عمومی، معادلات داخلی را بیش از گذشته حساس کرده است و از سوی دیگر، تحولات پرشتاب منطقه، ملاحظات امنیتی، مواضع بازیگران بینالمللی و رقابت قدرتهای جهانی، بر روند مذاکرات سایه افکنده است. به گزارش شرق، از اینرو، اگرچه امضای تفاهمنامه اولیه را میتوان گامی مهم در مسیر کاهش تنشها و حرکت به سوی توافق ارزیابی کرد، اما واقعیت آن است که فضای سیاسی کنونی، چه در داخل و چه در عرصه بینالملل، همچنان با ابهامها و متغیرهای متعددی روبهرو است و پیشبینی سرنوشت نهایی این مذاکرات را با دشواری همراه میکند. در پرتو این شرایط پیچیده و چندلایه، واکاوی سیاست داخلی و سیاست خارجی و ارزیابی چشمانداز پیشروی کشور، ضرورتی انکارناپذیر به نظر میرسد. بر همین اساس، با محمد هاشمیرفسنجانی، عضو پیشین مجمع تشخیص مصلحت نظام، رئیس اسبق سازمان صداوسیما و عضو شورای مرکزی حزب کارگزاران سازندگی، به گفتوگو نشستهایم تا از منظر تجربه و شناخت او، مهمترین ابعاد تحولات اخیر را بررسی کنیم که مشروح این گفتوگو را در ادامه میخوانید. *با وجود فضای پرتنش سیاسی سالهای اخیر و حملات، تخریبها و مخالفتهای گسترده این روزهای رادیکالها با هرگونه مذاکره، اکنون شاهد شکلگیری روندی متفاوت در عرصه دیپلماسی هستیم. برای اولین بار در تاریخ پس از انقلاب، شاهد امضای مشترک و مستقیم رؤسای جمهور آمریکا و ایران پای یک سند مشترک دوجانبه هستیم. به نظر شما، این تحول نشانه عبور ساختار کشور به مرحلهای جدید در سیاست خارجی است یا آنکه باید این روند را صرفا اقدامی تاکتیکی و مقطعی ارزیابی کرد؟ برای پاسخ به پرسش شما باید فضا را قدری عمیقتر و دقیقتر کالبدشکافی کرد. فضایی که اکنون در کشور حاکم است، از دو منظر اهمیت ویژهای دارد؛ منظر نخست، موضوع تفاهمها و روندی است که در این زمینه در جریان بوده است. همانگونه که اطلاع دارید، اقداماتی که رژیم صهیونیستی در هفته گذشته و در طول آتشبس موقت انجام میداد، این بود که به هر طریقی شده از شکلگیری هرگونه تفاهم جلوگیری کند. از سوی دیگر، رفتارهایی که ترامپ از خود نشان میداد و اساسا اهدافی که برای خود تعریف کرده بودند، ازجمله حمله به ایران، با هدف تغییر نظام صورت میگرفت. اما با ایستادگی و حضور نیروهای مسلح در صحنه، همراهی مردم، پیگیری مذاکرات و دیپلماسی فعال جمهوری اسلامی و همچنین نقش برخی کشورهای دوست و میانجی که شرایط و ملاحظات مشترکی با جمهوری اسلامی ایران در منطقه داشتند، مانند پاکستان و قطر، مجموعه این عوامل موجب شد این تفاهم شکل بگیرد. این تفاهم به سود منطقه و کشورهای منطقه است و امیدواریم در آینده به یک توافق رسمی نیز تبدیل شود. حالا با امضای این تفاهم توسط آقای دکتر پزشکیان و ترامپ، بدون تردید ما وارد مرحله مذاکرات برای توافق نهایی شدهایم و چنین توافقی اگر محقق شود، میتواند از جنبههای مختلف، ازجمله سیاسی و اقتصادی، برکات فراوانی برای کشورهای منطقه به همراه داشته باشد. به هر حال، موضوعاتی همچون نفت، انرژی، امنیت تنگهها، تجارت و مسائل مرتبط با آن، صرفا به یک یا دو کشور یا حتی به منطقه محدود نمیشود، بلکه بر کل جهان تأثیرگذار است. مسئله دوم که در شرایط کنونی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است، تقارن این تحولات با ماه محرم است. ایران همواره از محرم و عاشورا برکات فراوانی دیده و عزتهای بسیاری کسب کرده است. حضرت امام(ره) نیز بارها تأکید میکردند که «این محرم و صفر است که اسلام را زنده نگه داشته است» و محرم را عامل سازندگی انسان و جامعه میدانستند. اکنون نیز این تحولات، یعنی امضای تفاهم بین ایران و آمریکا و آغاز مذاکرات جدید برای حصول توافق نهایی، همزمان با ایام محرم رخ داده است؛ ماهی که آغاز و پیروزی انقلاب اسلامی نیز با آن گره خورده بود. در بیش از چهار دهه گذشته، محرم همواره منشأ خیر و برکت برای کشور بوده و در مقاطع مختلف، زمینهساز حل بسیاری از مشکلات و تحولات مهم شده است. از اینرو، در کنار روند تفاهم و تحولاتی که به آن اشاره کردم، محرم نیز از جایگاه بسیار مهمی برخوردار است؛ نهفقط برای شیعیان، بلکه از منظر پیام آزادیخواهی، معنویت، آزادگی و حریت که در عاشورا نهفته است. البته برخی تعابیری مانند «مثلث شیعی» را به کار میبرند، اما اینگونه تعبیرها نمیتواند حقیقت محرم و عاشورا را محدود یا تبیین کند. این مفاهیم را گاه برای تضعیف این فرهنگ مطرح میکنند، در حالی که محرم و عاشورا حامل پیام آزادی، کرامت انسانی و معنویت هستند. عاشورا در گذشته سرنوشتساز بوده، امروز نیز هست و در آینده نیز در ساختن سرنوشت کشور نقش خواهد داشت. به اعتقاد من، همزمانی این دو رخداد، یعنی روند تفاهم و فرارسیدن ماه محرم، میتواند برکات فراوانی برای منطقه و حتی جهان به همراه داشته باشد، انشاءالله. *تحلیل شما از فضای سیاسی و تقارن معادلات دیپلماتیک و تحولات منطقهای با ماه محرم درست؛ اینکه از محرم به عنوان فرصتی برای تحکیم تفاهم و انسجام ملی نیز یاد کردید، جای خود. اینها روی کاغد است. اما در ع
الف
الفالف