آیا میل زیاد به خوردن شیرینی یعنی به دیابت مبتلا شدهاید؟ یک متخصص تغذیه توضیح میدهد که هوس شیرینی واقعاً از کجا میآید، مصرف مجاز قند چقدر است و چه علائمی را باید جدی بگیرید. به گزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ تا به حال شده بعد از ناهار یا نیمهشب هنگام کار با گوشی ناگهان دلتان کیک یا یک خوراکی شیرین بخواهد؟ شما تنها نیستید. این اتفاق لزوماً به معنای بالا بودن یا خارج شدن قند خون از کنترل نیست. هوس شیرینی بسیار شایع است و در بیشتر موارد هیچ ارتباطی با دیابت ندارد. معمولاً عواملی مانند کمخوابی، استرس، نخوردن وعدههای غذایی کافی یا انتخاب غذاهای نامناسب باعث این میل میشوند. البته اگر این هوسها مداوم و غیرعادی باشند، بررسی علت آن منطقی است. آیا هوس شیرینی واقعاً نشانه دیابت است؟ پاسخ کوتاه این است: خیر، لزوماً نه. «وینا وی»، رئیس بخش تغذیه بالینی بیمارستان آستر وایتفیلد بنگلور، میگوید: «هوس شیرینی بهتنهایی به این معنا نیست که فرد دیابت دارد.» به گفته او، بیشتر اوقات این میل به شیرینی نتیجه سبک زندگی است، نه اختلال قند خون. عادتهای غذایی، کیفیت خواب، استرس، تغییرات هورمونی و حتی عوامل احساسی، نقش پررنگتری نسبت به دیابت دارند. برای مثال، اگر یک وعده غذایی را حذف کنید، غذاهای سرشار از کربوهیدراتهای تصفیهشده بخورید یا خواب کافی نداشته باشید، نوسانات قند خون میتواند باعث شود ناگهان هوس شیرینی کنید. اما دیابت چه نقشی دارد؟ در افرادی که دیابت کنترلنشده دارند، بدن نمیتواند از گلوکز بهدرستی استفاده کند. در نتیجه سلولها انرژی کافی دریافت نمیکنند و فرد ممکن است احساس گرسنگی بیشتری داشته باشد. با این حال، هوس شیرینی بهتنهایی معیار تشخیص دیابت نیست. اگر علاوه بر آن علائمی مانند موارد زیر را دارید، بهتر است آزمایش قند خون انجام دهید: * تشنگی شدید * تکرر ادرار * خستگی مداوم * کاهش وزن بدون دلیل * تاری دید به گفته این متخصص، تشخیص دیابت فقط با آزمایش خون امکانپذیر است، نه بر اساس هوس شیرینی. در مغز و بدن هنگام هوس شیرینی چه اتفاقی میافتد؟ میل به شیرینی فقط به «ضعف اراده» مربوط نیست؛ مغز نیز در این فرآیند نقش مهمی دارد. وقتی غذای شیرین میخورید، مغز مادهای به نام دوپامین ترشح میکند؛ همان مادهای که احساس لذت و پاداش ایجاد میکند. به همین دلیل، مغز دوباره همان حس خوشایند را طلب میکند. از طرف دیگر، مصرف زیاد شیرینی باعث میشود قند خون ابتدا بهسرعت بالا برود و سپس به همان سرعت افت کند. این افت ناگهانی باعث میشود دوباره احساس گرسنگی یا هوس شیرینی داشته باشید. هورمونها هم بیتأثیر نیستند دو هورمون مهم در این میان نقش دارند: * گرلین که اشتها را افزایش میدهد. * لپتین که پیام سیری را به مغز میرساند. کمبود خواب، استرس مزمن و نامنظم بودن وعدههای غذایی تعادل این هورمونها را بر هم میزند و میل به شیرینی را بیشتر میکند. همچنین استرس باعث افزایش هورمون کورتیزول میشود؛ هورمونی که تمایل به مصرف غذاهای شیرین و پرکالری را افزایش میدهد. در واقع، هوس شیرینی حاصل ترکیبی از عملکرد مغز، هورمونها و عادتهای روزانه است. مصرف چه مقدار قند بیخطر است؟ هیچ عدد مشخصی وجود ندارد که بهتنهایی باعث دیابت شود، اما مصرف مداوم مقدار زیاد قند افزوده میتواند به مرور زمان خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ را افزایش دهد، زیرا باعث افزایش وزن، چاقی و مقاومت به انسولین میشود. بر اساس توصیه سازمان جهانی بهداشت (WHO)، بهتر است: * قندهای آزاد کمتر از ۱۰ درصد کالری روزانه را تشکیل دهند. * و در حالت ایدهآل، این مقدار به کمتر از ۵ درصد برسد. برای بیشتر بزرگسالان، این یعنی حدود ۲۵ گرم یا تقریباً ۶ قاشق چایخوری قند افزوده در روز. قند طبیعی با قند افزوده تفاوت دارد قند موجود در میوهها و شیر ساده، قند طبیعی است و همراه با فیبر، ویتامینها و سایر مواد مغذی مصرف میشود؛ بنابراین اثر آن با قند افزوده متفاوت است. بیشترین منابع قند افزوده عبارتاند از: * نوشابهها و نوشیدنیهای شیرین * انواع دسر و شیرینی * تنقلات بستهبندیشده * غلات صبحانه شیرین * نوشیدنیهای طعمدار خواندن برچسب مواد غذایی و کاهش مصرف خوراکیهای فرآوریشده میتواند به کاهش دریافت قند کمک کند. چگونه هوس شیرینی را کاهش دهیم؟ بهترین راه، ثابت نگه داشتن قند خون در طول روز است. مصرف وعدههای غذایی متعادل که شامل پروتئین، فیبر، چربیهای سالم و غلات کامل باشند، احساس سیری را طولانیتر کرده و از افت ناگهانی انرژی جلوگیری میکند. راهکارهای مؤثر عبارتاند از: * هنگام هوس شیرینی، به جای دسر از میوه کامل استفاده کنید. * آب کافی بنوشید، زیرا گاهی تشنگی با گرسنگی اشتباه گرفته میشود. * هر شب ۷ تا ۹ ساعت خواب باکیفیت داشته باشید. * استرس را با ورزش، مدیتیشن یا استراحت مدیریت کنید. * مصرف نوشیدنیهای شیرین و خوراکیهای فوقفرآوریشده را کاهش دهید. * فعالیت بدنی منظم داشته باشید، زیرا حساسیت بدن به انسولین را بهبود میبخشد و به تنظیم قند خون کمک میکند. کاهش مصرف قند چه فوایدی دارد؟ بر اساس یک مطالعه مروری منتشرشده در سال ۲۰۲۳ در مجله Nutrients، کاهش مصرف قند افزوده میتواند فواید متعددی برای سلامت داشته باشد. مصرف زیاد قند با افزایش خطر چاقی، دیابت نوع ۲، بیماریهای قلبی و حتی کاهش عملکرد حافظه و تواناییهای شناختی در طول زمان مرتبط است. در مقابل، کاهش مصرف قند میتواند: * به پایداری قند خون کمک کند. * التهاب مغز را کاهش دهد. * عملکرد مغز را حفظ کند. * خلقوخو را بهبود ببخشد. پژوهشها همچنین نشان دادهاند افرادی که نوشیدنیهای شیرین زیادی مصرف میکنند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به افسردگی قرار دارند. چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟ اگر هوس شیرینی همراه با علائمی مانند تشنگی شدید، تکرر ادرار، کاهش وزن بدون علت یا خستگی مداوم باشد، بهتر است هرچه زودتر برای بررسی دیابت یا پیشدیابت به پزشک مراج
انتخاب
انتخابانتخاب