بسیاری از افراد وقتی نتیجه آزمایش خونشان نشان میدهد کلسترولشان بالاست، تعجب میکنند؛ زیرا رژیم غذایی سالمی دارند، از غذاهای سرخکردنی پرهیز میکنند، میوه و سبزیجات فراوان میخورند و از روغنهای سالم استفاده میکنند. بهگزارش انتخاب و به نقل از انلی مای هلث؛ اما واقعیت این است که رژیم غذایی تنها یکی از عوامل مؤثر بر سطح کلسترول است. عوامل دیگری مانند ژنتیک، افزایش سن، تغییرات هورمونی، فعالیت بدنی، وزن، استرس، برخی بیماریها و حتی بعضی داروها نیز میتوانند باعث افزایش کلسترول شوند. کلسترول چیست و چرا اهمیت دارد؟ کلسترول مادهای چرب است که بدن برای ساخت هورمونها، ویتامین D و اسیدهای صفراوی مورد نیاز برای هضم غذا به آن نیاز دارد. بیشتر کلسترول مورد نیاز بدن توسط کبد تولید میشود و بخش دیگری نیز از طریق مواد غذایی تأمین میشود. دو نوع اصلی کلسترول عبارتاند از: * LDL (کلسترول بد): در صورت بالا بودن، در دیواره رگها تجمع پیدا میکند و خطر بیماریهای قلبی و سکته مغزی را افزایش میدهد. * HDL (کلسترول خوب): کلسترول اضافی را از خون جمعآوری کرده و به کبد بازمیگرداند تا دفع شود. برای حفظ سلامت قلب، پایین بودن LDL و بالا بودن HDL اهمیت زیادی دارد. آیا تغذیه سالم بهتنهایی برای کنترل کلسترول کافی است؟ دکتر آرچانا باترا، متخصص تغذیه و مدرس دیابت، میگوید: «رژیم غذایی تنها یکی از عوامل مؤثر بر کلسترول است. ژنتیک، سن، تغییرات هورمونی، فعالیت بدنی، وزن، استرس، بیماریهایی مانند کمکاری تیروئید و دیابت و همچنین برخی داروها نیز میتوانند بر سطح کلسترول تأثیر بگذارند.» به همین دلیل، حتی افرادی که رژیم غذایی سالمی دارند نیز ممکن است کلسترول بالایی داشته باشند. ۱. ژنتیک؛ مهمترین عامل پنهان یکی از شایعترین دلایل کلسترول بالا، وراثت است. برخی افراد به بیماری هیپرکلسترولمی خانوادگی (Familial Hypercholesterolaemia) مبتلا هستند؛ اختلالی ژنتیکی که باعث میشود از سنین پایین، سطح LDL خون بسیار بالا باشد. مطالعات نشان دادهاند که در این افراد، کبد توانایی کافی برای خارج کردن LDL از خون را ندارد و در نتیجه، کلسترول برای مدت طولانی بالا باقی میماند. اگر در خانواده شما سابقه کلسترول بالا یا بیماری قلبی زودرس وجود دارد، حتی در صورت داشتن سبک زندگی سالم، باید آزمایش کلسترول را بهطور منظم انجام دهید. ۲. افزایش سن و تغییرات هورمونی با بالا رفتن سن، توانایی بدن در تنظیم و متابولیسم کلسترول کاهش مییابد و سطح کلسترول بهطور طبیعی افزایش پیدا میکند. در زنان نیز پس از یائسگی، کاهش هورمون استروژن باعث میشود LDL افزایش یابد و خطر بیماریهای قلبی بیشتر شود. مردان نیز با افزایش سن تغییراتی را تجربه میکنند که میتواند سلامت قلب و عروق را تحت تأثیر قرار دهد. ۳. کمبود فعالیت بدنی تغذیه سالم بدون ورزش کافی، معمولاً برای کنترل کلسترول کافی نیست. فعالیت بدنی منظم میتواند: * HDL را افزایش دهد. * LDL را کاهش دهد. * تریگلیسیرید را پایین بیاورد. مطالعهای نشان داده است که حتی ورزش هوازی سبک، دو تا سه بار در هفته و هر بار فقط ۱۵ دقیقه نیز میتواند به کاهش کلسترول کمک کند. ۴. اضافهوزن اضافهوزن و چاقی میتوانند باعث شوند: * LDL افزایش یابد. * تریگلیسیرید بالا برود. * HDL کاهش پیدا کند. حتی اگر فقط غذاهای سالم مصرف کنید، ممکن است مقدار کالری دریافتی شما بیشتر از نیاز بدنتان باشد یا به دلیل مشکلات هورمونی و متابولیکی کاهش وزن برایتان دشوار باشد. ۵. استرس مزمن استرس طولانیمدت میتواند بهطور غیرمستقیم باعث افزایش کلسترول شود. زیرا استرس معمولاً با موارد زیر همراه است: * خواب ناکافی * پرخوری احساسی * کاهش فعالیت بدنی * تغییرات هورمونی مطالعات نشان دادهاند که این اثر در زنان حتی بیشتر از مردان دیده میشود. ۶. برخی بیماریها چند بیماری میتوانند حتی در افرادی که تغذیه سالمی دارند، باعث افزایش کلسترول شوند، از جمله: * کمکاری تیروئید * دیابت نوع ۲ * بیماریهای کلیوی * بیماریهای کبدی * سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) در بسیاری از موارد، درمان بیماری زمینهای به کنترل بهتر کلسترول نیز کمک میکند. ۷. برخی داروها برخی داروها نیز ممکن است سطح کلسترول را افزایش دهند، از جمله: * کورتونها (استروئیدها) * برخی داروهای ادرارآور * داروهای سرکوبکننده سیستم ایمنی * بعضی داروهای مورد استفاده برای بیماریهای خاص اگر پس از شروع یک داروی جدید، کلسترولتان افزایش پیدا کرد، حتماً با پزشک خود مشورت کنید و هرگز دارو را خودسرانه قطع نکنید. منابع پنهان چربیهای ناسالم گاهی تصور میکنیم رژیم غذایی سالمی داریم، اما برخی مواد غذایی که «سالم» به نظر میرسند، همچنان حاوی مقادیر زیادی چربی اشباع، قند یا کربوهیدراتهای تصفیهشده هستند. از جمله: * پنیر پرچرب * کره * شیرینیها و محصولات قنادی * تنقلات فرآوریشده * نوشیدنیهای شیرین مصرف مداوم این مواد میتواند باعث افزایش کلسترول شود. اگر تغییر سبک زندگی کافی نباشد چه؟ در بعضی افراد، حتی رعایت رژیم غذایی سالم و ورزش منظم نیز نمیتواند کلسترول را به محدوده طبیعی برساند. در چنین شرایطی، پزشک ممکن است داروهای کاهنده کلسترول مانند استاتینها را تجویز کند. این داروها تولید کلسترول در کبد را کاهش میدهند و خطر سکته قلبی و سکته مغزی را کم میکنند. متخصصان تأکید میکنند که نیاز به مصرف دارو به معنای شکست در رعایت سبک زندگی سالم نیست؛ بلکه در بسیاری از افراد، بهویژه کسانی که زمینه ژنتیکی دارند، مؤثرترین راه کنترل کلسترول است. جمعبندی داشتن رژیم غذایی سالم یکی از مهمترین راههای حفظ سلامت قلب است، اما تنها عامل تعیینکننده کلسترول خون نیست. ژنتیک، افزایش سن، تغییرات هورمونی، کمتحرکی، اضافهوزن، استرس، بیماریهای زمینهای و برخی داروها نیز میتوانند باعث افزایش کلسترول شوند. بنابراین اگر با وجود تغذیه سالم، کلسترولتان همچنان بالاست، ناامید نشو
انتخاب
انتخابانتخاب