محسن پاکآئین، سفیر پیشین جمهوری اسلامی ایران در جمهوری آذربایجان در گفتگو با خبرآنلاین تاکید کرد: رویکرد نگاه به شرق در سیاست خارجی جمهوری اسلامی، به معنای پذیرش سلطه شرق و مغایر با سیاست «نه شرقی نه غربی» نیست، بلکه جمهوری اسلامی ایران در عین داشتن رابطه حسنه و دوستانه با همسایگان و قدرتهای شرقی، هرگز سلطه آنان را نمیپذیرد و با استقلال کامل، مناسبات خود را با این کشورها تنظیم میکند. خبرآنلاین - محمد عارف معزی: در سالهای اخیر، یکی از برداشتهای رایج درباره دیدگاه رهبر شهید انقلاب، این بوده که ایشان اساساً با مذاکره و دیپلماسی مخالف بودند؛ برداشتی که به اعتقاد کارشناسان، با مواضع و عملکرد عملی ایشان همخوانی ندارد. رهبر شهید بارها تأکید کرده بودند که مخالفت جمهوری اسلامی با «تسلیم در برابر زور» است، نه با اصل مذاکره، تعامل و گفتوگو. در همین چارچوب، جمله مشهور ایشان مبنی بر اینکه «من دیپلمات نیستم، بلکه انقلابیام» نیز نه نفی دیپلماسی، بلکه تأکید بر صراحت، صداقت و حفظ اصول در عرصه سیاست خارجی بود. به باور کارشناسان، رهبر شهید در عین بیاعتمادی به آمریکا، هرگاه مصالح عالی نظام اقتضا میکرد، مسیر دیپلماسی را نیز هموار میساخت؛ چنانکه مذاکرات بغداد، گفتوگوهای مربوط به افغانستان و حتی مذاکرات هستهای با مجوز ایشان انجام شد. از سوی دیگر، سیاست خارجی جمهوری اسلامی در دوران رهبری آیتالله سید علی خامنهای بر اصول ثابتی همچون استقلال، حفظ عزت ملی، تقویت روابط با همسایگان، نگاه به شرق، گسترش همکاری با کشورهای همسو و پایبندی به اصل «نه شرقی، نه غربی» استوار بود. در این رویکرد، توسعه روابط با قدرتهای شرقی به معنای پذیرش سلطه آنان تلقی نمیشد، بلکه ابزاری برای تأمین منافع ملی و تقویت چندجانبهگرایی بود. رهبر شهید همچنین نظم آینده جهان را در حال گذار از غرب به شرق میدانستند و معتقد بودند تحولات بزرگی مانند جنگ اوکراین و عملیات طوفانالاقصی، بخشی از فرایند شکلگیری نظم جدید جهانی هستند. از نگاه ایشان، در این نظم نوظهور، نقش آمریکا بهتدریج کاهش یافته و کشورهایی همچون ایران، چین و روسیه سهم بیشتری در معادلات بینالمللی خواهند داشت. کارشناسان معتقدند مجموعه این راهبردها موجب شد جایگاه منطقهای و بینالمللی جمهوری اسلامی ایران در سالهای اخیر تقویت شود و سیاست خارجی کشور، ضمن حفظ اصول، از ظرفیت دیپلماسی برای تأمین منافع ملی و افزایش نقشآفرینی ایران در نظم در حال تحول جهانی بهره بگیرد. در همین راستا، خبرگزاری خبرآنلاین در گفتگویی با محسن پاکآئین، سفیر پیشین جمهوری اسلامی ایران در جمهوری آذربایجان، به بررسی ابعاد و جزئیات این موارد پرداخته است. در ادامه مشروح گفتگوی محسن پاکآئین با خبرآنلاین را میخوانید؛ مشکل انقلاب با مذاکره نیست؛ با تسلیم در برابر زور است *** این تلقی رایج وجود دارد که رهبر شهید اساسا با مفهوم مذاکره و دیپلماسی مشکل داشتند، چقدر درست است؟ سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران مانند اغلب کشورهای جهان، در نهادهای بالادستی تنظیم میشود و بر منافع بلندمدت و اصول و ارزشها استواربوده و وزارت امورخارجه در این فرایند مشارکت داشته و مجری این اصول است. در بسیاری از کشورها از جمله جمهوری اسلامی ایران، اصول سیاست خارجی با رفتوآمد دولتها با سلایق مختلف سیاسی، تغییر نمیکند و دولتها در انتخاب تاکتیکها و ابتکارات اجراییِ راهبردهای سیاست خارجی تأثیرگذارند. البته، تاکتیکهای دیپلماسی در دولتهای مختلف نیز باید در خدمت پیشبرد اصول سیاست خارجی در قانون اساسی باشد. حضرت آیتالله خامنهای، در سالروز قیام نوزدهم دی در ارتباط تصویری با مردم قم، یکی از کارهایی را که امروز بهشدت در برنامهریزیهای دشمنان انقلاب و نظام جمهوری اسلامی مطرح است، حساسیتزدایی نسبت به اصول و بینات و مبانی انقلاب دانسته و در ارتباط با این موضوع و سیاست خارجی بیان کردند: «عدم تسلیم در برابر دشمن مستکبر؛ این جزو اصول انقلاب است. تسلیم نباید شد؛ زورگویی دشمن را نباید تحمّل کرد؛ اینکه ما با دشمن مِنبابمثال یک وقتی مذاکره کنیم، صحبت کنیم، تعامل کنیم، این یک حرف دیگر است. انقلاب به ما میگوید که در مقابل زورگویی و حرف زور دشمن، نباید تسلیم شد؛ تا حالا هم به توفیق الهی تسلیم نشدهایم، بعد از این هم همین خواهد بود؛ این جزو اصول است.» ۱۴۰۰/۱۰/۱۹ یکی از اصول سیاست خارجی برگرفته از قانون اساسی، عدم تعهد در برابر قدرتهای سلطهگر و روابط صلحآمیز متقابل با دولتهای غیرمحارب است. بر این مبنا، جمهوری اسلامی ایران میتواند با همه کشورهای جهان بهاستثنای دشمنان و کشورهای محارب، روابط دوستانه و تعاملات گسترده بر اساس احترام متقابل داشته باشد. رهبر انقلاب نیز بارها تقویت ارتباط با کشورهای جهان را مورد تأیید و تأکید قرار دادهاند. «در سیاست خارجی، ترجیح شرق بر غرب، ترجیح همسایه بر دور، ترجیح ملتها و کشورهایی که با ما وجه مشترکی دارند بر دیگران، یکی از اولویتهای امروز ماست». این بخشی از رویکرد رهبر معظم انقلاب نسبت به دیپلماسی منطقهای فعال است. با توجه به بیانات حضرت آیتالله شهید خامنهای، رویکرد نگاه به شرق و تقویت روابط با همسایگان در تنظیم روابط خارجی جمهوری اسلامی ایران یک راهبرد منطقی و عقلانی است که بر اساس آن، ایران برای ارتباط با کشورهای شرق اولویت قائل میشود. از نظر رهبر معظم انقلاب، نگاه به شرق یک رویکرد واقعبینانه و به دنبال استفاده از فرصتهای ارتباطی با کشورهای همسایه و حوزه آسیاست. رویکرد نگاه به شرق در سیاست خارجی جمهوری اسلامی، به معنای پذیرش سلطه شرق و مغایر با سیاست «نه شرقی نه غربی» نیست، بلکه جمهوری اسلامی ایران در عین داشتن رابطه حسنه و دوستانه با همسایگان و قدرتهای شرقی، هرگز سلطه آنان را نمیپذیرد و با استقلال کامل، مناسبات خود را با این کشورها تنظیم میکند. رویکرد نگاه به شرق که امروز به دلیل رفتار خصومتآمیز آمریکا نسبت به ایران و
خبرآنلاین
خبرآنلاینخبرآنلاین