بُعد عاطفی فاجعه کربلا چه آثاری در جامعه شیعیان و مسلمانان دیگر داشت؟

حوزه/ شهادت شانزده تن از اهل بیت پیامبر(ص) زخمی عمیق بر قلب شیعه نهاد. توابین نخستین گروهی بودند که تحت تأثیر این بُعد عاطفی قیام کردند. به مرور عزاداری سالانه شکل گرفت و ادبیات شیعی به ادبیاتی مرثیهمحور تبدیل شد. به گزارش خبرگزاری حوزه، بُعد عاطفی فاجعه کربلا، اثری پایدار و عمیق در جامعه شیعیان برجای گذاشت که نخستین جلوه آن قیام توّابین بود. این بُعد بهمرور در قالب عزاداری سالانه و ادبیات مرثیه، حتی گروههایی از اهل سنت را نیز تحت تأثیر قرار داد. * بُعد عاطفی فاجعه کربلا چه آثاری در جامعه شیعیان و مسلمانان دیگر داشت؟ * پاسخ اجمالی: یکی از جنبههای حادثه کربلا، بُعد عاطفی آن است. شهادت شانزده تن از اهل بیت پیامبر(ص) به آن صورت استثنایی امری سخت بوده و اندوه ناشی از آن در قلوب شیعه به صورت امری پایدار در آمد. اثر عاطفی آن بلافاصله در شیعه پدیدار شد و توّابین به عنوان اولین گروهی بودند که تحت تأثیر این بُعد قضیه قرار گرفته و به خاطر مقصر دانستن خود، راه قیام و شهادت را انتخاب نمودند. با نگاهی به آنچه در احادیث امامان(ع) درباره اقامه عزاء و زیارت مرقد امام حسین(ع) وارد شده میتوان دریافت که به سرعت بعد عاطفی کربلا جای خود را در جامعه شیعه باز کرده و حتی گروههایی از سُنّیان را نیز به خود جذب کرد. به مرور عزاداری سالانه آغاز شد و ادبیات شیعی نیز تحت تاثیر این قضیه و سایر رخدادهای خونینی که برای شیعیان (اعم از زیدی با امامی) پیش آمد، ادبیاتی مبتنی بر «مرثیه» شد. پاسخ تفصیلی: یکی از جنبههای حادثه کربلا، بُعد عاطفی است. میدانیم که کربلا به دلیل وضعیت خاص خود در به شهادت رسیدن بیش از شانزده تن از خاندان رسالت و نیز کیفیت خونبار آن، زخمی عمیق و پردامنه بر قلب جامعه شیعه ایجاد کرد. حادثه از هر جهت جدی و قابل ملاحظه بود. اثر عاطفی آن بلافاصله در شیعه پدیدار شد. توّابین نخستین گروهی بودند که تحت تأثیر این بُعد قضیه قرار گرفته و از آنجا که خود را مقصر میدیدند، بدون آنکه اندیشه سیاسی روشنی داشته باشند، خود را در معرض شهادت قرار دادند. میدانیم که آنان قبل از رفتن به سوی شام، از کوفه بر سر مزار امام حسین(علیه السّلام) آمدند و طی چند روز به گریه و زاری پرداختند. چنین امری در جامعه آن روز، پدیدهای غریب بوده است. به هر روی شهادت شانزده تن از اهل بیت پیامبر(صلّی اللّه علیه و آله) به آن صورت استثنایی امری سخت بوده و اندوه ناشی از آن در قلوب شیعه به صورت امری پایدار در آمد. با نگاهی به آنچه در احادیث امامان(علیهم السّلام) درباره اقامه عزاء و زیارت مرقد امام حسین(علیه السّلام) وارد شده میتوان دریافت که به سرعت بعد عاطفی کربلا جای خود را در جامعه شیعه باز کرده و حتی گروههایی از سُنّیان را نیز به خود جذب کرد. به مرور عزاداری سالانه آغاز شد. ادبیات شیعی نیز تحت تأثیر این قضیه و سایر رخدادهای خونینی که برای شیعیان (اعم از زیدی با امامی) پیش آمد، ادبیاتی مبتنی بر «مرثیه» شد. بدین ترتیب باید در جامعه شیعه آثار این حرکت عاطفی-ادبی را دنبال کرد. از آن پس نام امام حسین(علیه السّلام) همراه با گریه بوده و عاشورا مهمترین حادثه غمگینانه (تراژدی) در تاریخ به شمار میآمد. گریه برای امام(علیه السّلام) ثوابی بیاندازه و رفتن به زیارت مرقد امام حسین(علیه السّلام) پاداشی فزون از حد داشت. این بُعد عاطفی کم کم توسعه بیشتری یافت و ایام وفیات سایر امامان نیز به عنوان ایام عزاء مطرح شد. جالب است بدانیم که بعدها کاشفی این روضهخوانی را به تمامی انبیا تسری داد.