نقد فیلم غرور و تعصب

فیلم سینمایی غرور و تعصب با کارگردانی جو رایت (۲۰۰۵)، یکی از چندین اقتباس سینمایی از رمان مشهور جین آستین است. خلاصه داستان فیلم غرور و تعصب (خطر فاششدن بخشهایی از فیلم) فیلم غرور و تعصب جو رایت، کاملاً برپایهی کتاب و روایت اصلی آن شکل گرفته است و به همان نحو ما شاهد زندگی خانوادهی بِنِت در انگلستان قرن ۱۹ هستیم. زمانهای که تبعیض جنسیتی موجب میشود پنج دختر این خانواده هیچکدام وارث ملک خانوادگیشان نباشند و به همین دلیل بزرگترین نگرانی مادر آنها، ازدواج دخترانش است. در واقع ازدواج تنها مسیری است که این دختران میتوانند طی کنند که پس از مرگ پدرشان بدون خانه، تنها و بیپول نمانند. در این شرایط است که آقای بینگلی، از اشرافزادگان انگلیس به همراه آقای دارسی، مالک ثروتمند املاک پمبرلی به شهر کوچک خانوادهی بنت میآیند. شخصیت اصلی فیلم دختر دوم خانواده است؛ الیزابت پرشور که در برابر دارسی مغرور قرار میگیرد. رویارویی این دو نفر در پس غرور و البته تعصب، مسیر اصلی فیلم را تعیین میکند. این فیلم اقتباس از چه کتابی است؟ نویسنده: جین آستین مترجم: رضا رضایی انتشارات: نشر نی این فیلم اقتباسی مستقیم از رمان غرور و تعصب نوشتهی جین آستین است که در سال ۱۸۱۳ منتشر شد. این کتاب که در دستهی رمان عاشقانه و اجتماعی قرار میگیرد با وجود گذشت دو قرن از انتشارش، همچنان یکی از پرخوانندهترین رمانهای انگلیسی است. همین موضوع سبب شده ترجمههای مختلفی به زبان فارسی از این کتاب وجود داشته باشد که میتوانیم با خواندن نمونهی رایگان کتابها در طاقچه، آن‎ها را با یکدیگر مقایسه کنیم. غرور و تعصب دارای ویژگیهایی است که آن را نمونهای عالی برای اقتباس سینمایی میکند؛ اول آنکه روایت بر روی تنش و کشش میان دو شخصیت اصلی داستان پیش میرود. دوم اینکه دنیای کتاب ظرفیت بصری بالایی دارد، مثل مراسم رقص و لباسهای قرن نوزده، خانههای مجلل و طبیعت انگلستان. درنهایت نیز شخصیت الیزابت بنت که پس از دویست سال مخاطب میتواند با او همذاتپنداری کند. بنابراین بیدلیل نیست که تاکنون فیلم و سریالهای مختلفی با اقتباس از این اثر ساخته شده است. اما شاید هیچ کدام به اندازهی اثر جو رایت در دل مخاطبان محبوبیت نیافته باشد، اقتباسی که روح کتاب جین آستین را به تصویر کشیده است. درباره فیلم غرور و تعصب نام انگلیسی کتاب غرور و تعصب Pride and Prejudice است که فیلم آن نیز با همین نام بر روی پردهی سینما رفت. اما جین آستین در ابتدا عنوان دیگری برای کتاب برگزیده بود: First Impressions یا برداشتهای نخستین که بعداً آن را تغییر داد. در ادامه میتوانید اطلاعات مربوط به کتاب و فیلم سینمایی غرور و تعصب را مشاهده کنید: جو رایت فضای کلاسیک رمان آستین را با بیانی مدرن و احساسی بازآفرینی کرد و به جای وفاداری کامل به جزئیات تاریخی، بر روی روابط و تنشهای عاطفی شخصیتها تمرکز داشت. به همین دلیل نیز میتوان اینطور برداشت کرد که رایت به سراغ روح کتاب رفته است. در ادامه بازیگران مهم این اثر سینمایی معرفی میشوند: کِیرا نایتلی در نقش الیزابت بنت: نایتلی که برای بازی این نقش نامزد جایزهی اسکار شد، الیزابت را کمی جسورتر از شخصیت کتاب بازی میکند و احساساتش در صورت و بدنش نمایان میشود. بازی نایتلی به انتقال جنبههای مدرن شخصیت الیزابت کمک کرده است. متیو مکفادین در نقش آقای دارسی: بازی مکفادین در نقش دارسی با کتاب تفاوت ملموسی دارد. دارسی به جای آن که متکبر و مغرور باشد، بیشتر درونگرا و آسیبپذیر به نظر میرسد که البته با منطق سینمایی فیلم در تضاد نیست. دونالد ساترلند در نقش آقای بنت: شخصیت پدر خانواده در فیلم مشخصاً عاطفیتر است. ساترلند آقای بنت را از شخصیتی صرفاً کمیک و طعنهزن به پدری باعاطفه تغییر داد که بار احساسی فیلم را بیشتر میکند. برندا بلیثین در نقش خانم بنت: خانم بنت همچون کتاب کمیک و پرانرژی است اما شخصیت کتاب واقعگرایانه نیز هست که شاید در فیلم این بُعد کمتر به چشم آید. روزماند پایک در نقش جین بنت: پایک خوشبینی، مهربانی و خجالت جین را بهخوبی در فیلم نمایش میدهد که از ویژگیهای اصلی شخصیت در کتاب است. سیمون وودز در نقش چارلز بینگلی: وودز در اجرای نقش بینگلی به کتاب وفادار است و توانسته خوشقلبی و سادگی او را به تصویر بکشد که در پیشبرد رابطهی عاطفیاش در داستان بسیار مهم است. فیلم غرور و تعصب در بسیاری از کشورها ردهی سنی PG دریافت کرده که مناسب نوجوانان و بزرگسالان است. البته این فیلم صحنههای خشونتآمیز یا محتوای آزاردهنده ندارد اما به دلیل برخی مضامین عاطفی و روابط عاشقانه معمولاً توصیه میشود کودکان بالای ده سال با نظارت والدین فیلم را تماشا کنند. کتاب غرور و تعصب نیز مناسب نوجوانان بالای ۱۳ سال و بزرگسالان است. در واقع درک موضوعات اجتماعی مطرح شده در آن مثل جایگاه زنان، ازدواج و طبقات اجتماعی ممکن است نیازمند سطحی از بلوغ فکری و آشنایی با مفاهیم اجتماعی باشد که برای نوجوانان و بزرگسالان مناسبتر است. نقد فیلم غرور و تعصب طرفداران سرسخت کتابها معمولاً ترجیح میدهند نسخههایی کاملاً وفادار به کتاب را بر روی پردهی سینما ببینند. اما سینما به عنوان رسانهی هنری مستقل، زبان خاص خودش را دارد و به همین جهت نیز برای نقد و تحلیل سینمای اقتباسی بهتر است از نظریهی اقتباس لیندا هاچن بهره ببریم. هاچن از دوگانهی سادهی وفادار / غیروفادار فاصله میگیرد و معتقد است اثر جدید باید هم ریشه در متن اصلی داشته باشد و هم به عنوان اثری مستقل در رسانهای دیگر (در اینجا سینما) معنا پیدا کند. بر همین اساس، فیلم جو رایت را نه بر اساس میزان وفاداری مطلق به رمان، بلکه بر اساس نحوهی بازآفرینی جهان جین آستین در زبان سینما ارزیابی خواهیم کرد. دبورا موگاچ، نویسندهی فیلمنامهی اثر ناگزیر بود رمانی حدوداً ۴۰۰ صفحهای را در قالب فیلمی دو ساعته فشرده کند. از نگاه هاچن، این تغییر نه ض