در نهصد و پنجاه و پنجمین شب بخارا برگزار شد آهنگساز و نوازنده پیشکسوت تار با اشاره به جایگاه استیون بلام، موسیقیدان آمریکایی و پژوهشگر نامدار موسیقی ایرانی گفت: او برای ما مانند یک هموطن است؛ گویا از ابتدا ایرانی بوده است، کسی که با فرهنگ ما محرم شده است. موسیقی و هنر اساسا همین کار را میکنند و مرزها را از میان برمیدارند. حسین علیزاده عصر یکشنبه ۳۱ خرداد ۱۴۰۵ در نهصد و پنجاه و پنجمین شب بخارا که به بزرگداشت استیون بلام موسیقیدان آمریکایی و پژوهشگر نامدار موسیقی ایرانی اختصاص داشت، اظهار داشت: از تلاشهای فرهنگی و هنری علی دهباشی و برگزاری چنین نشستهایی قدردانی میکنم، هر یک از این مجالسی که برگزار میشود، جشنی است که خود ما آن را ساختهایم. وی گفت: باید برای حفظ موسیقی و فرهنگ خود بجنگیم، چرا که موسیقی ما بارها تحت فشار قرار گرفته است. وقتی به گذشته نگاه میکنیم، میبینیم دانشگاه تهران چه جایگاهی داشته است تا جایی که افرادی از سراسر جهان همچون استیون بلام به آن جذب میشدند. بلام تنها برای کسب عنوان یا مدرک نیامده بود بلکه برای یادگیری و شناخت عمیقتر به ایران آمده بود. متأسفانه گاهی نگاههای استثمارگرانه از سوی اندیشمندان و هنرمندان خارجی نیز وجود داشته است. علیزاده با اشاره به ویژگیهای شخصیتی بلام افزود: او پیش از هر چیز یک انسان و فرشته است؛ انسانی که با همنوعان خود در کشور دیگری زندگی میکند و میخواهد با آنان در هنر شریک شود. افرادی مانند او از فرهنگ و هنر دفاع میکنند و این ویژگی به نزدیک شدن ملتها کمک میکند. با این وجود، گاهی نزدیک شدن ملتها میتواند دام دیگری باشد. این آهنگساز پیشکسوت بیان کرد: به موسیقی ایران به دو شکل نگاه شده است؛ از یک سو کسانی که هم به علم موسیقی آگاه بودند و هم به احساسات مردم و هموطنان خود توجه داشتند و از سوی دیگر افرادی که متأسفانه با نوعی خودکمبینی یا نگاه نادرست، فضا را دچار مشکل کردند. وی افزود: در این میان، استادانی مانند داریوش طلایی نقش مهمی در آموزش و حفظ ردیف موسیقی ایرانی داشتند. هیچ تعصبی در کار نیست؛ زبان مادری و فرهنگ هر کسی محترم است اما مسئله این است که باید با دقت و آگاهی بیشتری عمل کرد. علیزاده با اشاره به میزبانی از هنرمندان خارجی گفت: ایرانیان معمولاً نسبت به مهمانان خارجی بسیار گشادهرو هستند. شاید گاهی میان خودمان حسادتهایی وجود داشته باشد اما نسبت به خارجیها اغلب با روی باز رفتار کردهایم و از کسانی که به موسیقی ایرانی علاقه نشان دادهاند استقبال کردهایم. این نوازنده پیشکسوت تار بیان کرد: با این وجود، نتیجه برخی از این روندها در آینده نشان داد که نوعی طرز فکر خاص در فضای موسیقی رواج پیدا کرد؛ طرز فکری که گاهی از خود موسیقی و احساس فاصله میگرفت. هنوز هم موسیقی در ایران آن گونه که باید با خلاقیت پیوند نخورده است. نمیگویم هنرمندان ما خلاق نیستند اما گاهی فضای ضدخلاقیت ایجاد میشود؛ فضایی که بیش از حد به گذشته تکیه میکند و کمتر مجال نوآوری میدهد. وی اظهارداشت: در هر صورت، آقای بلام برای ما مانند یک هموطن است؛ گویا از ابتدا ایرانی بوده است، کسی که واقعا با فرهنگ ما محرم شده است. موسیقی و هنر اساسا همین کار را میکنند؛ مرزها را از میان برمیدارند. علیزاده گفت: تجربه سفرهای زیادی داشتهام و با بسیاری از هنرمندان غیرایرانی همکاری کردهام. همیشه احساس امنیت و احترام متقابل وجود داشته و تجربه بسیار خوبی بوده است. متأسفانه گاهی شرایطی پیش میآید که برخی هنرمندان با محدودیتها و حتی مجازاتهایی روبهرو میشوند. در حالی که بسیاری از آنان انسانهایی بسیار بااستعداد هستند. یکی از چیزهایی که هنر به انسان میدهد شجاعت است. وقتی ذهن و دل انسان سرشار از عشق به هنر باشد، شجاعت هم در او شکل میگیرد. توجه به مفهوم و ذات موسیقی محمدرضا درویشی آهنگساز و پژوهشگر موسیقی نیز در این نشست اظهارداشت: ایران دارای موسیقیهای گوناگونی است که بخشی از آنها به اقوام مختلف مربوط میشود. شاید بهتر باشد به جای تمرکز صرف بر دستهبندیهای قومی یا محلی، به مفهوم و ذات خود موسیقی توجه کنیم. وی گفت: استیون بلام یکی از استادان برجسته دانشگاه و از باهوشترین پژوهشگران موسیقی ایران، از معدود کسانی بود که چنین دیدگاهی را مطرح کرد. او نه تنها به موسیقی ایران بلکه به کل دستگاه فرهنگی آسیا نگاه گستردهای داشت؛ از آسیای جنوبی گرفته تا آسیای مرکزی. این وسعت نگاه باعث شد پژوهشهای او جایگاه ویژهای در میان استادان بزرگ موسیقی پیدا کند. درویشی افزود: سفرهای پژوهشی او از سال ۱۳۴۷ آغاز شد و تا سالها ادامه داشت. بسیاری از این سفرها در ارتباط با پژوهشها و پایاننامههای دانشگاهی انجام شد. در پیشگفتار یکی از کتابهای مهم او جملهای کلیدی آمده است: «وقتی از موسیقی سخن میگوییم، باید بدانیم که بسیاری از کسانی که درباره موسیقی و ادبیات اظهار نظر میکنند، در عمل تجربهای در آهنگسازی یا نوازندگی ندارند.» به نظر او این یکی از مهمترین ایرادهای پژوهش در حوزه موسیقی است. این پژوهشگر موسیقی بیان کرد: نکته مهم دیگری که بلام مطرح میکند این است که در فرهنگ فارسی، موسیقی اغلب از طریق شعر بیان و منتقل شده است. به همین دلیل برای شناخت موسیقی ایرانی باید ادبیات و شعر فارسی را نیز به خوبی شناخت. او به چند زبان، از جمله انگلیسی، تسلط کامل داشت و تحقیقات گستردهای درباره موسیقیهای آسیایی، به ویژه موسیقی ایران، انجام داد. آشنایی عمیق او با زبان و ادبیات فارسی نیز در این پژوهشها نقش مهمی داشت. درویشی اظهارداشت: کتابی که مجموعهای از مقالات بلام است، عنوانی بسیار هوشمندانه دارد؛ زیرا تنها به موسیقی نمیپردازد بلکه به شاهنامه و سنتهای ادبی نیز توجه میکند. این کتاب با مقالهای درباره شعرخوانی در شمال خراسان آغاز میشود، سپس از این منطقه فراتر میرود و موضوعات گستردهتری را بررسی میکند و در پایان دوباره به ه
خبرفوری
خبرفوریخبرفوری