۵ نشانه اولیه سکته مغزی که نباید نادیده بگیرید؛ چه باید کرد؟

سکته مغزی خفیف برخلاف تصور رایج، میتواند هشداری جدی برای وقوع سکته مغزی کامل باشد. پزشکان تأکید میکنند شناخت علائم اولیه و مراجعه فوری به مراکز درمانی، نقش مهمی در پیشگیری از عوارض خطرناک این عارضه دارد. به گزارش همشهری آنلاین، عبارت «خفیف» که کنار نام این نوع سکته قرار میگیرد، معمولا این تصور را ایجاد میکند که کماهمیت است، در حالی که پیامدهای آن میتواند بسیار جدی باشد. آمار نشان میدهد حدود ۲۰ درصد افرادی که دچار سکته مغزی خفیف میشوند، طی ۹۰ روز بعد، در معرض خطر بروز سکته مغزی کامل قرار دارند. به همین دلیل، شناخت ماهیت این عارضه و آگاهی از علائم آن میتواند جان افراد را نجات دهد. بخش مهمی از این آگاهی، توانایی تشخیص نشانههای سکته مغزی خفیف است. به نوشته نشریه «هلثی»، سکته مغزی خفیف برخلاف سکته مغزی کامل، معمولا باعث آسیب دائمی سلولهای مغز یا ناتوانی پایدار نمیشود. با این حال، از آنجا که علائم این دو سکته مغزی بسیار شبیه یکدیگرند، تشخیص این علائم هشدارهای اولیه، اهمیت حیاتی دارد زیرا خطر بروز سکته مغزی طی ۴۸ ساعت نخست پس از حمله اولیه، بهشدت افزایش مییابد. یک راه ساده برای تشخیص علائم سکته مغزی «بیفست» (B.E.F.A.S.T) است که در واقع ترکیبی از حرف اول چند موردی است که باید کنترل کنید. B – Balance از دست دادن تعادل E – Eyes اختلال ناگهانی در بینایی F – Face افتادگی یک سمت صورت A – Arm ضعف یا ناتوانی در یک دست S – Speech: اختلال در گفتار T – Time زمان را از دست ندهید و فورا با اورژانس تماس بگیرید. علامت اول: سرگیجه ناگهانی یا از دست دادن تعادل بروز سرگیجه ناگهانی یا از دست دادن تعادل بدون علت مشخص، میتواند یکی از نشانههای هشداردهنده سکته مغزی خفیف باشد. البته سرگیجه و اختلال تعادل میتواند دلایل مختلفی داشته باشد اما شروع ناگهانی آنها بدون علت واضح، ممکن است نشاندهنده اختلال موقتی در جریان خون مغز باشد. اگر فردی ناگهان برای حفظ تعادل به چیزی چنگ میزند، هنگام ایستادن متزلزل به نظر میرسد یا به دلیل سرگیجه ناچار میشود فورا بنشیند، این علائم را جدی بگیرید. علامت دوم: از دست دادن بینایی در یک یا هر دو چشم بنا بر اعلام انجمن سکته مغزی آمریکا، کاهش یا از دست دادن ناگهانی و بدون علت بینایی در یک یا هر دو چشم میتواند از علائم سکته مغزی خفیف باشد. این نابینایی موقت یا اختلال بینایی شدید در اثر انسدادی ایجاد میشود که جریان خون شبکیه چشم را مختل میکند و نباید بهسادگی از کنار آن گذشت. اگر فردی ناگهان در دیدن اشیا دچار مشکل شود، بیش از حد پلک بزند یا برای تمرکز روی اشیا گیج و سردرگم به نظر برسد، این وضعیت میتواند هشداردهنده باشد. علامت سوم: ضعف یا بیحسی در یک سمت بدن انجمن سکته مغزی آمریکا تاکید میکند که بروز ناگهانی ضعف یا بیحسی در صورت، دست یا پاــ بهویژه اگر فقط یک سمت بدن را درگیر کند ــ یکی از شایعترین علائم هشداردهنده سکته مغزی خفیف است. اگر فردی ناگهان در بالا بردن یک دست یا یک پا دچار مشکل شود، یک سمت صورتش افتادگی پیدا کند یا از احساس غیرمنتظره بیحسی یا ضعف شکایت کند، این علائم را جدی بگیرید. علامت چهارم: سردرد شدید و ناگهانی بدون علت مشخص سردرد ممکن است بخشی از زندگی روزمره باشد اما به گفته کارشناسان کلینیک کلیولند، سردردی که ناگهان، بسیار شدید و بدون علت مشخص آغاز شود، میتواند نشانه سکته مغزی خفیف باشد. برخلاف سردردهای معمول، این درد بهطور ناگهانی و با شدت زیاد ظاهر میشود و معمولا عواملی مانند قطع مصرف کافئین یا کمآبی بدن علت آن نیستند. اگر فردی ناگهان از شدت درد، سر خود را بگیرد، چهرهاش از درد درهم برود یا از سردردی شدید و غیرمنتظره شکایت کند، باید این وضعیت را جدی گرفت. علامت پنجم: گیجی یا دشواری در درک گفتار تغییر ناگهانی از حالت هوشیاری و وضوح ذهنی به گیجی، یا دشواری در فهم صحبتهای دیگران میتواند نشانه مهم سکته مغزی خفیف باشد. بررسی پزشکی منتشرشده در سال ۲۰۲۲ درباره بیماران مبتلا به سکته مغزی نشان داد که ضعف در یک سمت بدن، اختلال در صحبت کردن یا درک گفتار (آفازی/Aphasia) و نامفهوم، کند یا بریدهبریده شدن گفتار ناشی از اختلال در کنترل عضلات (دیزآرتری/Dysarthria) با احتمال بالای وقوع حمله ایسکمیک گذرا ارتباط دارند. اگر فردی ناگهان وسط صحبت کردن مکث کند، در واکنش به کلمات و جملات آشنا گیج به نظر برسد یا نتواند افکارش را بهروشنی بیان کند، این وضعیت را جدی بگیرید. در صورت مشاهده علائم سکته مغزی خفیف چه باید کرد؟ به گفته متخصصان، علائم سکته مغزی خفیف ممکن است از چند دقیقه تا ۲۴ ساعت ادامه داشته باشد. اگر احتمال میدهید خودتان یا فرد دیگری دچار سکته مغزی خفیف شده است، بدون هیچگونه تاخیر، فورا به مراکز درمانی مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید. همچنین لازم است با پزشک درباره عوامل خطر سکته مغزی مشورت کنید. این عوامل عبارتند از افزایش سن، فیبریلاسیون دهلیزی، دیابت، فشار خون بالا، بیماریهای قلبی و استعمال دخانیات. رسیدگی فعالانه به این عوامل خطر و کنترل آنها میتواند احتمال بروز سکته مغزی خفیف یا سکته مغزی را کاهش دهد.