این روزها با تشدید حملات متقابل میان ایران و آمریکا، بار دیگر سناریوی تقابل مستقیم دو کشور، اینبار با احتمال کشیده شدن درگیریها به عرصه عملیات زمینی، در کانون توجه محافل نظامی و راهبردی قرار گرفته است. همشهری آنلاین – گروه سیاسی: در شرایطی که واشنگتن در لفاظیهای ادامه دار خود، از گسترش حملات علیه اهداف نظامی ایران سخن میگوید، تحلیلگران معتقدند هرگونه تلاش برای استقرار نیرو در نزدیکی سواحل یا جزایر ایران، به عنوان یکی از سناریوهای مطرح در محافل تحلیلی، با چالشهای پیچیدهای روبهرو خواهد شد؛ چالشهایی که از جغرافیای خاص ایران، توان موشکی، دکترین جنگ نامتقارن و ظرفیتهای دریایی سرچشمه میگیرد. در این میان، تنگه هرمز همچنان حساسترین نقطه این رویارویی بالقوه به شمار میرود؛ آبراهی که نهتنها امنیت انرژی جهان، بلکه معادلات بازدارندگی در خلیج فارس را نیز تحت تأثیر قرار داده است. روزنامه عربی «جریده القدس» در روزهای اخیر در گزارشی به بررسی سناریوی حمله زمینی علیه ایران پرداخته که مهمترین محورهای آن را در ادامه میخوانید: احتمال رویارویی زمینی وجود دارد؟ پس از تشدید حملات متقابل، احتمال رویارویی زمینی میان ایالات متحده و ایران بار دیگر در کانون توجه محافل نظامی قرار گرفته است. سنتکام از اجرای موج گستردهای از حملات علیه دهها هدف نظامی در داخل ایران خبر داده که شامل سامانههای پدافند هوایی ساحلی، مراکز نظارتی و توانمندیهای دریایی سپاه پاسداران است. براساس ارزیابیهای میدانی، احتمال حمله زمینی به برخی جزایر ایران، به یکی از سناریوهای قابل طرح در برنامههای احتمالی رویارویی تبدیل شدهاست. چالش بزرگ آمریکا چیست؟ با این حال، بزرگترین چالش برای نیروهای آمریکایی، توانایی ایجاد و حفظ مواضع در این مناطق خواهد بود. این جزایر در مجاورت مستقیم موشکها و آتشبارهای سنگین ایران قرار دارند که پوشش گستردهای بر سواحل ایجاد کردهاند. تحلیلهای نظامی نشان میدهد هرگونه عملیات آبی - خاکی آمریکا ممکن است ازسوی تهران بهعنوان فرصتی راهبردی برای کشاندن نیروهای متعارف به میدان و وارد کردن تلفات سنگین به آنها تلقی شود. همچنین جغرافیای پیچیده ایران و استقرار گسترده سکوهای موشکی، هرگونه اشغال بلندمدت را به یک ماجراجویی نظامی با نتایج نامطمئن تبدیل میکند. بهویژه در شرایطی که درحالحاضر توانایی دستیابی به یک پیروزی قاطع زمینی وجود ندارد. تنگه هرمز؛ چالش راهبردی آمریکا کنترل تنگه هرمز همچنان یکی از مهمترین چالشهای راهبردی برای برنامهریزان نظامی آمریکا به شمار میرود. ایران در راهبرد دفاعی خود بر «جنگ نامتقارن» تکیه دارد و از قایقهای تندرو، مینهای دریایی و موشکهای کروز استفاده میکند. تحلیلگران نظامی معتقدند این ابزارها را نمیتوان تنها با حملات هوایی متعارف بهطورکامل از بین برد. خنثیسازی ابزارهای راهبردی ایران، بدون ورود به یک جنگ فرسایشی امکانپذیر نخواهد بود. گسترش درگیری به کشورهای منطقه در تحولات میدانی، تهران اعلام کرده اهدافی را به عنوان «پایگاههای نظامی آمریکا» در منطقه خلیجفارس، هدف قرار داده است. این اقدام سبب اعلام وضعیت آمادهباش گسترده در چند کشور عربی شدهاست. کویت، بحرین و اردن اعلام کردند پهپادهایی را در حریم هوایی خود رهگیری کردهاند؛ رخدادی که خطر گسترش درگیری به کشورهای منطقه را افزایش دادهاست. فشار بر سامانههای دفاعی ناظران بر این باورند که ادامه حملات ایران به کشورهای همسایه ممکن است این کشورها را در آینده به تغییر راهبرد دفاعی و مشارکت آشکارتر در ائتلافهای نظامی سوق دهد. همچنین فرسایش سامانههای پدافند هوایی منطقه، فشارهای سیاسی و امنیتی قابلتوجهی بر پایتختهای عربی وارد کرده است؛ کشورهایی که در تلاشاند میان روابط راهبردی خود و جلوگیری از ورود به یک جنگ منطقهای تعادل برقرار کنند. انعطافپذیری توان نظامی ایران با وجود شدت حملات هوایی آمریکا، توانمندیهای نظامی ایران بهدلیل وسعت جغرافیایی کشور و پراکندگی تأسیسات نظامی در زیر زمین، از انعطافپذیری بالایی برخوردار است. کارشناسان تأکید میکنند تضعیف این توانمندیها به زمان طولانی و تلاش نظامی مستمر نیاز دارد؛ موضوعی که با توجه به هزینههای سنگین سیاسی و اقتصادی، ممکن است واشنگتن تمایلی به پذیرش آن نداشته باشد. دکترین رزمی سپاه پاسداران دکترین رزمی سپاه پاسداران بر برتری نظامی متعارف استوار نیست، بلکه بر حفظ توانایی مستمر برای ایجاد اخلال و فرسایش با کمترین هزینه ممکن تکیه دارد. این رویکرد سبب میشود هر نیروی متعارفی، صرفنظر از میزان برتری فناوری، نتواند تنها از طریق اقدام نظامی یکجانبه، ایران را تحت فشار قرار دهد، مگر آنکه به راهحلهای سیاسی جامع دست یابد. چشمانداز بحران درمجموع، به نظر میرسد منطقه در حال ورود به مرحلهای از فرسایش متقابل است. دراین مرحله هر طرف تلاش میکند معادلات بازدارندگی جدیدی را به طرف مقابل تحمیل کند. تنگههرمز همچنان مهمترین نقطه این بحران باقی ماندهاست؛ جایی که منافع اقتصادی جهان با رقابتهای نظامی منطقهای درهم تنیده و راهحلهای سیاسی را به ضرورتی برای جلوگیری از گسترش بحران تبدیل کردهاست. ارزیابی نهایی این است که واشنگتن ممکن است بتواند برخی مواضع را به تصرف درآورد، اما چالش اصلی، توانایی حفظ و استقرار نیروهای خود در برابر زرادخانه موشکی و پهپادی ایران است.
