در مراحل اولیه و برای بیشتر افراد، احساس اجبار به نفس کشیدن عمدتاً به دلیل افزایش دی اکسید کربن ایجاد میشود؛ اما اگر حبس نفس ادامه پیدا کند، کاهش اکسیژن خون نیز به عامل بسیار مهم و خطرناکی تبدیل میشود. عصرایران- برای بیشتر انسانها، حبس نفس بیش از حدود ۳۰ تا ۹۰ ثانیه دشوار است، اما ورزشکاران غواصی آزاد (فریدایوینگ) توانستهاند رکوردهایی بسیار فراتر از این محدوده ثبت کنند که در نگاه اول غیرممکن به نظر میرسند. رکوردهای حبس نفس معمولاً در حالت «حبس نفس ایستا» (Static Apnea) انجام میشوند؛ یعنی فرد بدون حرکت در آب یا در وضعیت کاملاً ثابت قرار میگیرد تا مصرف اکسیژن بدن به حداقل برسد. در فیزیولوژی بدن انسان، احساس نیاز فوری به تنفس در بیشتر مواقع ابتدا به دلیل افزایش غلظت دیاکسید کربن (CO₂) در خون ایجاد میشود، نه صرفاً کاهش اکسیژن. گیرندههای شیمیایی بدن نسبت به افزایش CO₂ بسیار حساس هستند. با این حال، اگر حبس نفس ادامه پیدا کند، کاهش اکسیژن خون نیز به مرحلهای خطرناک میرسد و میتواند باعث بیهوشی شود. غواصان حرفهای با تمرینهای طولانیمدت میآموزند تحمل بدن خود را نسبت به افزایش CO₂ و کاهش اکسیژن بالا ببرند و واکنش طبیعی بدن به نیاز به تنفس را بهتر کنترل کنند. با این حال، این توانایی کاملاً وابسته به آموزش تخصصی و شرایط ایمن است. در برخی مسابقات رسمی، ورزشکاران مجاز هستند پیش از شروع رکوردگیری، برای مدت مشخصی اکسیژن خالص تنفس کنند. این کار باعث افزایش ذخایر اکسیژن بدن میشود و امکان ثبت زمانهای بسیار طولانیتر را فراهم میکند. در این دسته از رکوردها، زمانهای بیش از ۲۰ دقیقه و حتی حدود ۲۴ دقیقه گزارش شده است. اما باید توجه داشت که این رکوردها مربوط به شرایط استفاده از اکسیژن خالص هستند. در مقابل، رکوردهای حبس نفس بدون استفاده از اکسیژن خالص بهمراتب کوتاهتر بوده و در سطح جهانی حدود ۱۱ تا ۱۲ دقیقه برای برترین ورزشکاران ثبت شده است. این رکوردها تحت نظارت دقیق پزشکی و در شرایط کنترلشده ثبت میشوند، زیرا تلاش برای تکرار آنها بدون آموزش تخصصی میتواند خطرات جدی مانند بیهوشی ناگهانی، آسیب مغزی یا حتی مرگ به همراه داشته باشد. در مجموع، حبس نفس طولانیمدت یکی از شگفتانگیزترین نمونههای سازگاری بدن انسان با شرایط شدید است، اما این توانایی تنها در چارچوب تمرین حرفهای و ایمن قابل دستیابی است.
عصر ایران
عصر ایرانعصر ایران