فارس: تلاوت قرآن در مراسم وداع با هیأتهای خارجی، صرفاً بخشی از تشریفات نبود. برگزارکنندگان با انتخاب آیات متناسب با هر مهمان، پیامهایی درباره مقاومت، ولایت، وفاداری، جهاد و استقلال را در از زبان کلام وحی منتقل کردند. مراسم رسمی وداع هیأتهای خارجی با پیکر رهبر شهید انقلاب، شاهد یک اتفاق نو بودیم. برگزارکنندگان با انتخاب آیات قرآن متناسب با هر کشور و هیأت، پیامهایی عمیق از جنس مقاومت، ولایت، وفاداری، جهاد و استقلال را در قالب کلام وحی منتقل کردند، اقدامی که با نگاهی به تفسیر المیزان، نشان میدهد هر آیه فراتر از یک تلاوت، حامل یک پیام سیاسی، اعتقادی و تمدنی بوده است. این اتفاق از سنتهای رهبر شهید انقلاب اسلامی بود، ایشان همواره در سخنان خود با استناد به آیات قرآن نکات را بیان میکرد و همین امر سبب شده بود اعجاز در کلام ایشان همواره احساس شود، زیرا سخنان رهبر فرزانه انقلاب برگرفته از برترین معجزه الهی یعنی قرآن کریم بود. قرآن، زبان مشترک دیپلماسی انقلاب اسلامی در عرف دیپلماتیک جهان، مراسم استقبال و بدرقه سران کشورها معمولاً با تشریفات نظامی، نواختن سرود ملی، احترام نظامی و قرائت پیامهای رسمی برگزار میشود. اما در مراسم وداع هیأتهای خارجی با پیکر رهبر شهید انقلاب، این قواعد با هویت اسلامی جمهوری اسلامی درهم آمیخت. تلاوت قرآن کریم در کنار مارش نظامی و تشریفات رسمی، فضای مراسم را از یک آیین صرفاً سیاسی به مراسمی معنوی و الهامبخش تبدیل کرد، اما نقطه اوج این ابتکار، انتخاب آیات متناسب با هر هیأت بود، اقدامی که نشان میداد قرآن در این مراسم هم برای تبرک مجلس خوانده میشود و هم آیات به زبان دیپلماسی تبدیل شده است. علامه طباطبایی در سراسر تفسیر المیزان بر این نکته تأکید دارد که آیات قرآن تنها برای بیان تاریخ یا موعظه نازل نشدهاند، بلکه سنتهای همیشگی خداوند در اداره جوامع انسانی را بیان میکنند، سنتهایی که در هر عصر قابلیت تطبیق دارند. عراق استقلال سیاسی و فکری با جلوگیری از نفوذ جریان نفاق برای هیأت شیوخ عشایر عراق، نخستین آیه سوره احزاب انتخاب شد؛ آیهای که پیامبر اکرم(ص) را به تقوا و پرهیز از اطاعت کافران و منافقان فرا میخواند. «يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ اتَّقِ اللَّهَ وَلَا تُطِعِ الْكَافِرِينَ وَالْمُنَافِقِينَ ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًا، ای پیامبر! از خدا پروا کن و از کافران و منافقان اطاعت مکن؛ همانا خداوند دانا و حکیم است.» خطاب آیه اگرچه متوجه پیامبر(ص) است، اما در حقیقت دستورالعملی برای همه رهبران جامعه اسلامی به شمار میرود. ایشان تأکید میکند که استقلال سیاسی و فکری امت اسلامی، زمانی حفظ میشود که تصمیمگیریها تحت تأثیر فشار دشمنان و منافقان قرار نگیرد. در این نگاه، نفوذ فکری و سیاسی دشمن، خطری کمتر از رویارویی نظامی نیست. ترکیه فضیلت بالای جهاد با جان و مال برای هیأت ترکیه، آیه ۹۵ سوره نساء قرائت شد، آیهای که مجاهدان را بر قاعدان برتری میدهد. «لَا يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ وَالْمُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ ۚ فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجَاهِدِينَ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ عَلَى الْقَاعِدِينَ دَرَجَةً ۚ وَكُلًّا وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنَىٰ ۚ وَفَضَّلَ اللَّهُ الْمُجَاهِدِينَ عَلَى الْقَاعِدِينَ أَجْرًا عَظِيمًا، مؤمنانی که بدون عذر از جهاد بازنشستهاند، با مجاهدانی که با مال و جان خود در راه خدا جهاد میکنند، یکسان نیستند. خداوند مجاهدان را که با مال و جان خود جهاد میکنند، بر خانهنشینان برتری داده است؛ هرچند خداوند به همه وعده نیکو داده، ولی مجاهدان را بر خانهنشینان با پاداشی بزرگ برتری بخشیده است.» این برتری، به دلیل تحمل سختیها، ایثار و پرداخت هزینه در راه خداست. خداوند همه مؤمنان را از رحمت خود بهرهمند میکند، اما کسانی که مال و جان خود را در راه دفاع از حق تقدیم میکنند، از درجات بالاتری برخوردارند. معیار ارزش در این آیه، مسئولیتپذیری و حضور در میدان عمل است، نه صرف ادعای ایمان. عربستان یادآوری سنت الهی در پیروزی مؤمنان برای هیأت عربستان سعودی، آیه ۱۳ سوره آلعمران تلاوت شد، آیهای که به نبرد بدر اشاره میکند، جایی که مؤمنان اندک، با وجود برتری ظاهری دشمن، به یاری خدا پیروز شدند. «قَدْ كَانَ لَكُمْ آيَةٌ فِي فِئَتَيْنِ الْتَقَتَا ۖ فِئَةٌ تُقَاتِلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَأُخْرَىٰ كَافِرَةٌ يَرَوْنَهُمْ مِثْلَيْهِمْ رَأْيَ الْعَيْنِ ۚ وَاللَّهُ يُؤَيِّدُ بِنَصْرِهِ مَنْ يَشَاءُ ۗ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَعِبْرَةً لِأُولِي الْأَبْصَارِ، بیتردید در رویارویی آن دو گروه، برای شما نشانهای بود؛ گروهی که در راه خدا میجنگید و گروهی دیگر که کافر بود. آنان مؤمنان را با چشم خود دو برابر میدیدند، و خدا هر که را بخواهد با یاری خویش تأیید میکند. بیگمان در این ماجرا عبرتی برای صاحبان بینش است.» این آیه ضمن روایت یک نبرد تاریخی بیانگر یک قانون همیشگی الهی است، اینکه پیروزی نهایی در اختیار خداست و هرگاه ایمان، اخلاص و مقاومت وجود داشته باشد، کمبود امکانات مانع پیروزی حق نخواهد شد. این آیه همچنین هشداری است که نباید قدرتهای ظاهری را تعیینکننده سرنوشت ملتها بدانیم. لبنان ایمان در میدان آزمون برای هیأت دولت لبنان، آیه ۶۶ سوره نساء انتخاب شد؛ آیهای که میگوید اگر فرمانهای بسیار دشوار الهی صادر میشد، تنها گروه اندکی از مردم از آن پیروی میکردند. «وَلَوْ أَنَّا كَتَبْنَا عَلَيْهِمْ أَنِ اقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ أَوِ اخْرُجُوا مِنْ دِيَارِكُمْ مَا فَعَلُوهُ إِلَّا قَلِيلٌ مِنْهُمْ ۖ وَلَوْ أَنَّهُمْ فَعَلُوا مَا يُوعَظُونَ بِهِ لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ وَأَشَدَّ تَثْبِيتًا، و اگر بر آنان مقرر میکردیم که خود را بکشید یا از سرزمینهای خود بیرون بروید، جز گروه اندکی از آنان چنین نمیکردند. و اگر آنچه را به آن اندرز داده میش
انتخاب
انتخابانتخاب