انتشار پوستر مسابقه حالا به یکی از بخشهای جدی فعالیت رسانهای باشگاهها تبدیل شده است. در این میان یک سوال ساده هر هفته تکرار میشود: چرا انگلیسی؟ پنج هفته از فصل جدید لیگ برتر گذشته و تیمها آماده بازی ششم میشوند. آماده از این جهت که یکی از اقدامات ثابت باشگاهها در آستانه هر مسابقه، انتشار پوستر بازی است؛ طرحی که قرار است نام دو تیم، تاریخ و محل برگزاری مسابقه را به هوادار اعلام میکند. اما دیگر ماجرا به «اطلاعرسانی» محدود نیست. پوستر بازی حالا خودش به بخشی از رقابت باشگاهها تبدیل شده؛ رقابتی خارج از زمین برای متفاوتتر بودن، خلاقتر بهنظر رسیدن و گاهی هم کریخواندن. هوش مصنوعی هم مزید بر علت شده است؛ دسترسی آسان به ابزارهای تولید تصویر باعث شده باشگاهها و طراحان دستشان بازتر باشد؛ هرچند گاهی تفاوت بین «خلاقیت» و «کپیکاری با هوش مصنوعی» چندان هم مشخص نیست! اینکه کدام پوستر زیباتر است، کدام باشگاه طراح بهتری دارد، کدام طرح واقعا خلاقانه است و کدام یکی صرفا بازتولید نمونهای که پیشتر دیدهایم، بحث دیگری است. هزینه طراحی این پوسترها میان فاکتورهای چندصدمیلیونی روزانه باشگاهها هم بماند برای وقتی دیگر. اما وسط این رقابت گرافیکی یک سوال ساده وجود دارد: چرا انگلیسی؟! بازی در لیگ برتر ایران است، دو تیم ایرانی مقابل هم قرار میگیرند، مسابقه برای مخاطب ایرانی برگزار و پخش میشود و پوستر هم در شبکههای اجتماعی فارسیزبان میچرخد؛ پس چرا باید روی آن بنویسیم MATCH DAY؟ فارسینویسی دور از شأن و اعتبار باشگاههای بهظاهر حرفهای اما چندهمتی ماست؟ اگر بنویسیم «روز مسابقه» شأن باشگاه میلیاردی پایین میآید؟ برند باشگاه آسیب میبیند؟ هوادار احساس میکند با یک مجموعه غیرحرفهای طرف است؟ یا مثلا برای معرفی بازیکنان، چرا نامها باید انگلیسی نوشته شوند؟ مخاطب با نسخه لاتین اسم بازیکن بیشتر ارتباط برقرار میکند؟ هوادار نمیتواند با نام فارسی بازیکنی که هر روز در رسانهها میخواند و هر بازی از گزارشگر میشنود، او را بشناسد؟ ماجرا به پوستر بازی و اعلام ترکیب خلاصه نمیشود و حتی پیامهای خداحافظی هم باید انگلیسی باشند؛ THANK YOU برای مربی یا بازیکنی که سالها در همین فوتبال و برای همین مخاطب حضور داشته است! اگر فارسی بنویسیم «ممنون» یا «متشکریم» چه چیزی از قدرشناسی کم دارد؟ گاهی حتی تاریخ مسابقه نیز به میلادی درج میشود و انگار باشگاه قرار است این مسابقه را برای مخاطبی در آن سوی دنیا معرفی کند! البته میشود درباره استفاده از واژههای انگلیسی استدلالهای مختلفی مطرح کرد؛ ممکن است بعضی کلمات در زبان روزمره جا افتاده باشند یا از نظر گرافیکی کوتاهتر و خوشفرمتر به نظر برسند. مثلا «دربی» برای بسیاری از مردم آشناتر از «شهرآورد» است. این بحثش جداست و آسیبشناسی با کارشناسان دغدغهمند ادبیات فارسی است اما واقعا «روز مسابقه» برای چه کسی نامفهوم است؟ «بازی بعدی» چه فقری در انتقال مفهوم دارد که NEXT MATCH انتخاب میشود؟ «ترکیب تیم» چرا باید SQUAD شود یا «با آرزوی موفقیت» چه چیزی کم دارد که GOOD LUCK جای آن را میگیرد؟ مسئله اینجاست که وقتی معادل فارسی یک عبارت کاملا روشن، کوتاه و رایج است، اصرار بر استفاده از نسخه انگلیسی چه توجیهی دارد؟ این دیگر دعوای «دربی» و «شهرآورد» نیست؛ بحث این نیست که زبان را با بخشنامه و اجبار باید مدیریت کرد؛ بحث یک انتخاب ساده است: باشگاه قرار است با مخاطب خودش به چه زبانی حرف بزند؟ اگر مخاطب اصلی باشگاه ایرانی است، چرا باید برای ارتباط با او مدام ادای یک باشگاه انگلیسی، اسپانیایی یا آمریکایی را دربیاوریم؟ باشگاهی که برای بازیکن، مربی، اردوها و امور جاری میلیاردی هزینه میکند تا خودش را یک مجموعه حرفهای و برند ورزشی بنامد، باید در کنار حرفهایگری اقتصادی و فنی، در ارتباط با مخاطب خود هم هویت مشخصی داشته باشد. قرار نیست با نوشتن MATCH DAY باشگاه بینالمللی شود؛ قرار نیست با NEXT MATCH برند باشگاه ارتقا پیدا کند؛ و قرار نیست استفاده از چند کلمه انگلیسی روی یک پوستر، به آن هویت حرفهای یا جهانی بدهد. اتفاقا یک باشگاه حرفهای باید بداند مخاطبش کیست و چگونه باید با او حرف بزند. اگر قرار است پوستر بازی بخشی از هویت رسانهای باشگاه باشد، باید این هویت را از خودمان شروع کنیم؛ از زبان خودمان، از مخاطب خودمان و از فوتبالی که در همین کشور برگزار میشود. هوش مصنوعی میتواند تصویر بسازد، طراح میتواند ایده بدهد و باشگاه میتواند متفاوتترین پوستر لیگ را منتشر کند، اما هیچکدام پاسخ این سوال ساده را نمیدهند: وقتی بازی ایرانی است و مخاطب ایرانی، چرا باید پوسترش انگلیسی باشد؟ شاید بد نباشد پیش از رقابت بر سر متفاوتترین پوستر و عجیبترین خروجی هوش مصنوعی، باشگاهها یکبار هم به این فکر کنند که قرار است این پوستر را برای چه کسی منتشر کنند.
