کیوان محیطمافی، همبنیانگذار شتابدهنده هوش مصنوعی Omatekk، کارآفرینی تکنفره را رد نمیکند، اما تاکید میکند نباید در همان مرحله متوقف ماند. قرار بود هوش مصنوعی معادله کارآفرینی را برای همیشه تغییر دهد؛ یک نفر به همراه چند ابزار هوش مصنوعی و شرکتی که بدون تیم رشد میکند. این تصویر در یک سال گذشته آنقدر تکرار شد که «سولوفاندر» یا همان کارآفرین تکنفره به یکی از محبوبترین واژههای اکوسیستم استارتاپی تبدیل شد. اما همزمان، در سوی دیگر ماجرا، موفقترین شرکتهای هوش مصنوعی جهان مسیر متفاوتی را در پیش گرفتهاند؛ از بازگشت استخدام به استارتاپهای اروپایی گرفته تا برنامه DeepSeek و Anthropic برای جذب نیرو در حوزههایی فراتر از توسعه مدلهای هوش مصنوعی. کیوان محیطمافی، همبنیانگذار شتابدهنده هوش مصنوعی Omatekk، کارآفرینی تکنفره را رد نمیکند، اما آن را یک نقطه شروع معتبر میداند که اگر در همان مرحله متوقف بماند، به شکست منجر میشود. او در گفتگو با دیجیاتو شرط کارآفرینی موفق در عصر هوش مصنوعی را بیان میکند. شبکههای اجتماعی پر شده از روایت افرادی که ادعا میکنند به کمک هوش مصنوعی، کاری را انجام میدهند که تا چند سال قبل به یک تیم چند نفره نیاز داشت. حتی مفهوم Vibe Coding نیز این تصور را تقویت کرده که ساخت محصول دیجیتال بیش از هر زمان دیگری در دسترس افراد غیرمتخصص قرار گرفته است. اما همزمان، روند دیگری نیز در جریان است که کمتر درباره آن صحبت میشود. گزارش نیمه نخست سال ۲۰۲۶ Sifted، رسانه تخصصی اکوسیستم استارتاپی اروپا، نشان میدهد استخدام دوباره به یکی از مهمترین نشانههای رشد استارتاپهای اروپایی تبدیل شده است؛ اتفاقی که برخلاف برداشت رایج از موج نخست هوش مصنوعی، دیگر بهعنوان نشانه ناکارآمدی یا هزینهتراشی تلقی نمیشود. از سوی دیگر، شرکت چینی DeepSeek نیز از برنامه خود برای دستکم دو برابر کردن تعداد کارکنان در تمام بخشها خبر داده است؛ نه فقط در توسعه مدلهای هوش مصنوعی، بلکه در حوزههایی مانند مدیریت محصول، عملیات و سایر واحدهای سازمانی. شرکتهایی مانند OpenAI و Anthropic نیز فهرست بلندبالایی از فرصتهای شغلی در حوزههای حقوقی، مالی، منابع انسانی، فروش و عملیات منتشر کردهاند. در چنین فضایی با این پرسش روبه رو میشویم که اگر هوش مصنوعی قرار است بسیاری از کارها را انجام دهد، چرا خود شرکتهای پیشرو در این حوزه همچنان به دنبال جذب نیروی انسانی هستند؟ آیا رؤیای کارآفرینی تکنفره بیش از آنکه یک واقعیت باشد، محصول هیجان سالهای نخست ظهور هوش مصنوعی است؟ کیوان محیطمافی، همبنیانگذار شتابدهنده Omatekk، معتقد است پاسخ این سؤال را باید در تجربه واقعی بنیانگذارانی جستوجو کرد که در یک سال گذشته با کمک هوش مصنوعی وارد دنیای استارتاپها شدهاند. او میگوید موج هوش مصنوعی مولد، فقط سرعت توسعه نرمافزار را افزایش نداده، بلکه درهای کارآفرینی را به روی گروه جدیدی از افراد باز کرده است؛ افرادی که پیش از این، به دلیل نداشتن دانش فنی، اساساً امکان تبدیل ایده خود به محصول را نداشتند: «علاوه بر آن، فرایند agentic شدن باعث شده که بتوان برخی فعالیتها از جنس تولید محتوا، تحلیل بازار و… را با ماشین انجام داد. بنابراین فضا آماده ایجاد استارتاپهایی شده است که میتواند تنها یک بنیانگذار داشته باشد که الزاماً به همه حوزههای کارآفرینی مسلط نیست و نیروی انسانی خود را با هوش مصنوعی مولد تأمین میکند.» به گفته او، این تغییر در ایران نیز کاملاً قابل مشاهده است و حتی باعث شده سن ورود به کارآفرینی کاهش پیدا کند. محیطمافی به تجربهاش در دیجینکست اشاره کرده و میگوید در سال گذشته افراد نوجوان زیادی را دیده که با هوش مصنوعی برای خود یک استارتاپ یا محصول دیجیتال درست کرده بودند و به دنبال رشد آن بودند. ترند اصلی هم برای چنین استارتاپهایی، ساخت چتبات هوش مصنوعی برای پاسخگویی به مشتریان آنلاین فروشگاههای اینترنتی و سوشالمدیاها بود. این روند البته محدود به ایران نیست. محیطمافی با اشاره به پژوهشهای بینالمللی میگوید دادههای جهانی نیز افزایش تعداد سولوفاندرها را تأیید میکنند، اما همزمان نشان میدهند که نباید افزایش تعداد بنیانگذاران تکنفره را با افزایش تعداد شرکتهای موفق تکنفره یکی دانست. او به پژوهشی اشاره میکند که بیش از ۱۶۰ هزار محصول منتشرشده در Product Hunt را بررسی کرده است. این مطالعه نشان میدهد پس از عرضه ChatGPT، تعداد کارآفرینان تکنفره به شکل محسوسی افزایش یافته، اما این رشد بیشتر در مرحله ورود و آزمایش ایدهها اتفاق افتاده است؛ در حالی که در میان محصولات باکیفیتتر و موفقتر، تیمها همچنان دست بالا را دارند. محیطمافی یادآور میشود تجربه او در ایران نیز تفاوت چندانی با این تصویر جهانی ندارد: «در سال گذشته با تعداد بیشتری از بنیانگذارانی مواجه شدهام که با کمک AI بهتنهایی به MVP یا حتی محصول قابلنمایش رسیدهاند. کیفیت خروجیهای اولیه نسبت به چند سال قبل، مخصوصاً در UI، تولید محتوا و اتوماسیون، بالاتر رفته است. اما مستقل از ارتقای کیفیت دمو و MVP، مسئله اصلی این است که آیا پشت محصول، فهم بازار، مسئله واقعی، کانال جذب مشتری و توان یادگیری سریع وجود دارد یا نه.» او معتقد است هوش مصنوعی بیش از هر چیز، سرعت آزمون ایدهها را افزایش داده است؛ اتفاقی که اگرچه هزینه شکست را پایین میآورد، اما لزوماً احتمال موفقیت را بالا نمیبرد. اگرچه این موضوع باعث افزایش سرعت عمل کارآفرین میشود، ولی میتواند کیفیت کار را پایین بیاورد و در حوزههایی که کارآفرین در آن شناخت و تجربه کافی ندارد، باعث مشکلات در آینده شود. بنابراین روند فعلی بیشتر به تست سریعترین ایدهها، پیدا کردن نقطه مناسب برای ورود به بازار و کاهش هزینههای سعی و خطا کمک میکند، ولی الزاماً مناسب برای رشد و ایجاد یک کسبوکار پایدار نیست. فقط کیفیت محصول مهم نیست اگرچ
دیجیاتو
دیجیاتودیجیاتو