چگونگی شهید شدن امام سجاد، سن ایشان زمان وفات و آرامگاه چهارمین امام شیعیان را در این مطلب خواهید خواند. طبق زندگینامه امام سجاد از تولد تا شهادت، این معصوم پس از سالها هدایت، عبادت و تبیین معارف اسلام، به شهادت رسیدند. نحوه شهادت آن حضرت از موضوعاتی است که همواره مورد توجه علاقهمندان به تاریخ اسلام بوده و درباره آن روایات و گزارشهای مختلفی در منابع تاریخی نقل شده است. در ادامه چگونگی شهادت امام زینالعابدین (ع)، عاملان این واقعه و آنچه در منابع معتبر درباره آن آمده است را بررسی کردهایم و به سوالاتی مانند امام سجاد در کجا به شهادت رسید پاسخ دادهایم. چگونگی شهید شدن امام سجاد درباره نحوه شهادت امام سجاد روایت است که امام سجاد (ع) بعد از این که به او سم خورانده شد لحظهای از هوش رفت و دوباره به هوش آمد و سورههای واقعه و زمر را خواند و فرمود: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی صَدَقَنَا وَعْدَهُ وَأَوْرَثَنَا الْأَرْضَ نَتَبَوَّأُ مِنَ الْجَنَّةِ حَیْثُ نَشَاءُ ۖ. فَنِعْمَ أَجْرُ الْعَامِلِینَ»؛ «حمد و ستایش مخصوص خداوندی است که به وعده خویش درباره ما وفا کرد و زمین (بهشت) را میراث ما قرار داد که هر جا را بخواهیم منزلگاه خود قرار دهیم؛ چه نیکوست پاداش عمل کنندگان.» (آیه ۷۴ سوره زمر) و سپس از دنیا رفت. امام سجاد (ع) به فرزندش امام محمد باقر (ع) وصیت کرده بود که بدنش را در کفنی از جنس پنبه بپیچند و در حنوط او از مشک استفاده نکنند. (ابن سعد طبقات، جلد ۵، صفحه ۱۶۳) امام سجاد در چند سالگی به شهادت رسید؟ درباره سن به شهادت رسیدن امام زین العابدین در منابع مختلف آمده که ایشان هنگام فوت ۵۷ سال داشتند. امام سجاد توسط کی به شهادت رسید؟ درباره قاتل امام سجاد ذکر شده که ایشان به دستور ولید بن عبدالملک، خلیفه اموی، مسموم و به شهادت رسیدند. همچنین سال شهادت امام زین العابدین در برخی منابع سال 95 هجری قمری ذکر شده است. شهادت امام سجاد در روایات درباره نحوه شهادت امام سجاد (ع) در کتاب بحارالانوار، جلد ۴۶، صفحه ۱۴۸، حدیث ۴ آمده است که امام صادق (ع) فرمود: حضرت امام سجاد (ع) در شب شهادتش به فرزندش، امام محمد باقر (ع)، فرمود: «پسرم، برایم آب بیاور تا وضو بگیرم.» امام محمد باقر (ع) برخاست و ظرفی آب آورد. امام سجاد (ع) فرمودند: «این آب برای وضو شایسته نیست، چرا که در آن حیوان مردهای افتاده است.» امام باقر (ع) چراغی آورد و دید موشی مرده در آن افتاده بوده است. به همین خاطر ظرف آب دیگری برای پدر برد. امام سجاد (ع) فرمود: «پسرم! این همان شبی است که به من وعده دادهاند.» سپس سفارش کرد به شترش که ۲۲ بار با آن به حج مشرف شده بود، خوب رسیدگی کنند و غذا بدهند. این شتر بعد از شهادت امام سجاد (ع) یکسره بر سر قبر ایشان میرفت و بعد از سه روز از دنیا رفت. تشییع امام سجاد (ع) سعید بن مسیب نقل میکند: وقتی امام زین العابدین (ع) به شهادت رسید، همه مردم، از نیکوکار گرفته تا بدکار، برای تشییع جنازه ایشان حاضر شدند. همه زبان به ستایش او گشوده بودند و گریه میکردند. در تشییع جنازه امام (ع) همه مردم شرکت کرده بودند و حتی یک نفر در مسجد پیامبر (ص) باقی نمانده بود. (بحارالانوار، جلد ۴۶، صفحه ۱۴۷ و ۱۴۸ و اصول کافی، جلد ۱، صفحه ۴۶۷) علت شهادت امام سجاد (ع) به نظر میرسد که مهمترین انگیزههای خلیفه وقت برای شهادت امام سجاد (ع) به این شرح است: ۱. وسعت نفوذ امام (ع) در بین مردم که باعث میشد ایشان از طریق دعاهای خود و ترویج معارف اسلامی بر آگاهی مردم اضافه کنند. ۲. حسادت و کینهتوزی خلیفه وقت و برادر و پدر او نسبت به امام سجاد (ع) ۳. افشاگری امام زین العابدین (ع) نسبت به ظلم و فساد حکومت بنی امیه ۴. ترس خلیفه از قیام ایشان علیه حکومت آرامگاه امام زین العابدین محل دفن امام سجاد (ع) در شهر مدینه و در قبرستان بقیع بوده و قبر ایشان در کنار قبر عموی بزرگوارش امام حسن مجتبی (ع)، عباس عموی پیامبر (ص) قرار دارد. بعد از ایشان امام محمد باقر (ع) و امام جعفر صادق (ع) هم در همین قسمت از قبرستان بقیع دفن شدند. وقایع کلیدی زندگی امام چهارم اگر بخواهیم نگاهی اجمالی به مهمترین وقایع دوران حیات امام سجاد (ع) داشته باشیم میتوانیم به این موارد اشاره کنیم: ۱. حکومت امام علی (ع) و وقوع جنگهای جمل، صفین و نهروان ۲. شهادت امام علی (ع) زمانی که امام سجاد (ع) هفت ساله بود. ۳. شهادت امام حسن مجتبی (ع) زمانی که امام سجاد (ع) ۱۷ ساله بود. ۴. واقعه عاشورا و شهادت پدرش امام حسین (ع) زمانی که ایشان ۲۳ ساله بود. ۵. قیام مختار ثقفی