آسیا در تاریخ معاصر یکی از سریعدگرگونشوندهترین قارهها بوده است؛ تا جایی که قرن بیستویکم را اغلب «قرن آسیایی» مینامند. شتاب رشد اقتصادی و گسترش شهرها در چند دهه، جوامع کامل را زیر و رو کرد و همین تغییرات سریع باعث شد موزههای آسیا نه از دل نوستالژی، بلکه با نیاز فوری به ثبت دگرگونیها شکل بگیرند؛ گاهی حتی پیش از آنکه آن دگرگونیها از حافظه زنده مردم محو شوند. ۱. موزه هنر اسلامی در دوحه، قطر بهگزارش thecollector.com، در میان این موزهها، موزه هنر اسلامی در دوحه، قطر، یکی از نخستین نمونههای چنین نگاه ثبتمحوری است. قطر بهخوبی نمایانگر این شتاب تغییر است؛ جایی که نسل پدربزرگها در ساحلهای شنی به صید مروارید و ماهی گروپر مشغول بودند و نوهها اکنون در پنتهاوسهای مرتفع زندگی میکنند و در شرکتهای جهانی کار دارند. در میانه همین دگرگونی حیرتانگیز، موزه هنر اسلامی شکل گرفت تا فرهنگ مادی قدیمی کشور پیش از آنکه از حافظه زنده مردم بیرون برود، حفظ و ثبت شود. مجموعه این موزه بیش از ۱۰۰۰ سال را دربرمیگیرد و از اسپانیا تا جنوب آسیا امتداد مییابد، بیآنکه در قالب یک جدول زمانی دودمانی بچیند. در عوض، گالریها بر اساس کارکرد اشیا سازمان یافتهاند؛ از نوشتن و علم گرفته تا عبادت، تجارت و زندگی خانگی. ابزارهای علمی نیز در سراسر مجموعه به چشم میخورند، از جمله اسطرلابها و نسخههای خطی پزشکی که نشان میدهند دانش روزگاری چگونه در جهان گسترده اسلام جابهجا میشد. ۲. موزه ملی چین، پکن ۳. موزه یادمانهای جنگ هوشیمینسیتی، ویتنام در ویتنام، موزه یادمانهای جنگ هوشیمینسیتی با گذشتهای سروکار دارد که نه دور است و نه پایانیافته. این موزه بر جنگ ویتنام و پیامدهای بلندمدت آن تمرکز میکند و با تکیه بر عکسها، تجهیزات نظامی، شهادتهای شخصی و اسناد رسمی، عمدتا از منظر ویتنامیها این درگیری را روایت میکند. گالریهای ابتدایی به سلطه استعماری فرانسه و تقسیم ویتنام میپردازند و سپس به سالهای جنگ آمریکایی و پیامدهایش میرسند. بخشی از تاثیرگذارترین مواد این موزه اصلا نظامی نیستند. عکسهای غیرنظامیان، اسناد مربوط به جنگ شیمیایی و نمایشهایی درباره مهمات عملنکرده و عامل نارنجی، جنگ را در سطح تاثیرش بر زندگی روزمره زمینی و ملموس میکنند. همین جزئیات است که نشان میدهد رنج جنگ چگونه از میدان نبرد فراتر رفت و به خانهها و بدنها و زندگی عادی نفوذ کرد. ۴. موزه قصر در شهر ممنوعه، پکن در قلب پکن، موزه قصر در شهر ممنوعه قرار دارد؛ جایی که پیشتر مرکز اداری و آیینی چین امپراتوری بود. امپراتورها نزدیک به پنج قرن از این مجموعه محصور در دیوار حکومت کردند و اکنون موزه نهتنها معماری آن، بلکه سازوکارهایی را حفظ میکند که چرخهای دربار را میچرخاند. مجموعه موزه بسیار فراتر از اتاقهای پرزرقوبرق و نشانههای اقتدار است و اسناد درباری، ساعتها، لباسها، نقاشیها و اشیای روزمره را نیز در بر میگیرد؛ آثاری که نشان میدهند زندگی درون قصر تا چه اندازه کنترلشده بوده است. یکی از شگفتانگیزترین نکات درباره این موزه، اندازه عظیم مجموعه ذخیرهشده و این واقعیت است که بخش بزرگی از آن هنوز به نمایش درنیامده است. همین موضوع بر این نکته تاکید میکند که قصر، بیش از هر چیز، جهانی خودبسنده بوده؛ جهانی که هم قدرت را نمایش میداد و هم آن را درون خود سامان میداد. ۵. موزه ملی ژاپن، توکیو در توکیو، موزه ملی ژاپن قدیمیترین موزه این کشور است و در آغاز دوره میجی، در سال ۱۸۷۲، تأسیس شد؛ زمانی که ژاپن پس از قرنها انزوا مشغول بازتعریف خود و تصمیمگیری درباره چگونگی عرضه میراث فرهنگیاش به جهان بود. مجموعههای این موزه بیش از ۱۰ هزار سال را دربر میگیرند؛ از سفالهای دوره جومون با قدمتی حدود ۱۰۰۰۰ پیش از میلاد تا آثار اواخر دوره ادو در قرن نوزدهم. ۶. موزه یادمان صلح هیروشیما بخش عمده موزه بر وسایل شخصی نجاتیافته از خرابهها بنا شده است؛ چیزهایی که همهچیز را ملموستر میکنند. لباسهای سوخته، جعبههای ناهار مدرسه ذوبشده و ساعتهایی که در لحظه انفجار متوقف شدهاند، در کنار پیامهای دستنویس، این رویداد را به زندگیهای روزمرهای پیوند میزنند که ناگهان پایان یافتند. بخشهای بعدی نیز به بیماری ناشی از تشعشع و آسیبهای زیستمحیطی میپردازند که در دهههای بعد بر کشور سایه انداخت. موزه از اغراق نمایشی پرهیز میکند، اما بیرون آمدن از آن بیتاثیر تقریبا ناممکن است. ۷. موزه نسلکشی توئول اسلنگ، کامبوج در کامبوج، موزه نسلکشی توئول اسلنگ، همسنگ بمباران اتمی ژاپن، از مهمترین و ویرانگرترین رویدادهای تاریخ معاصر آسیا را بازمیگوید. این مکان که در دوران خمرهای سرخ با نام اس-۲۱ شناخته میشد، در ساختمان یک مدرسه متوسطه قرار دارد که بین سالهای ۱۹۷۵ تا ۱۹۷۹ به زندانی مخفی تبدیل شد. برآورد میشود حدود ۱۴ هزار نفر در اینجا بازداشت شدند و تنها شمار اندکی از آنها جان به در بردند. موزه عملا همانگونه حفظ شده که هنگام آزادی بهدست ارتش ویتنام در سال ۱۹۷۹ بود. کلاسها عریان و سردند؛ برخی به سلولهای ساده تقسیم شدهاند و برخی دیگر برای بازجویی به کار میرفتند و تنها با تختهای آهنی و مهارکنندهها تجهیز شده بودند. هزاران عکس زندانیان روی دیوارهای میان اتاقها دیده میشود. خُردکنندهتر آنکه خمرهای سرخ خودشان ثبتهای دقیقی از شکنجهها و اعدامها نگه داشته بودند و همین اسناد اکنون بخش بزرگی از مدارک نمایشدادهشده را تشکیل میدهد. ۸. موزه ملی کره، سئول در سئول، موزه ملی کره با آنکه تاریخ مدرن این کشور هنوز بهوضوح با تهاجم، اشغال، جنگ و تقسیم گره خورده، ترجیح میدهد بر آنچه باقی مانده تمرکز کند نه آنچه شکسته است. مجموعههای موزه بیش از ۵ هزار سال را پوشش میدهند؛ از ابزارهای پیشاتاریخی و آثار عصر برنز گرفته تا نقاشی، خوشنویسی و دانش کنفوسیوسی دوره چوسان. بدون تردید، سرامیکها بزرگترین نقط
کجارو
کجاروکجارو