کاوشگر سایکی در مسیر رسیدن به سیارک غنی از فلز «۱۶ سایکی»، از کنار مریخ گذشت. ناسا اکنون ویدیوی تایملپس مانور کلیدی از سیاره سرخ را منتشر کرده است. ناسا ویدیویی تایملپس از عبور کاوشگر سایکی از کنار مریخ منتشر کرده است که در آن، هلال کمنور سیاره سرخ آرامآرام بزرگ میشود و سپس بر فراز چشماندازهای اخرایی و گستردهی آن میلغزد. سطح مریخ در این تصاویر با دهانههای برخوردی لکهدار شده و کلاهکهای یخی قطبی هم در نور خورشید میدرخشند. این رشتهتصاویر در نهایت به گذری نزدیک از کنار سیاره میرسد که پیش از ورود فضاپیما به فضای میانسیارهای ثبت شده بود. بهگزارش ساینتیفیکامریکن، مقصد فضاپیمای سایکی که در سال ۲۰۲۳ پرتاب شد، سیارکی است که پژوهشگران گمان میکنند هستهی برهنه و غنی از فلز یک پیشسیاره باشد؛ جرمی که احتمالا در دوران آغازین منظومه شمسی، بر اثر برخوردهای سهمگین، لایههای بیرونی خود را از دست داده است. سایکی در مسیر سفر با دریافت کمک گرانشی از کنار مریخ، مسیر خود را برای ادامهی سفرش اصلاح کرد و تیم مأموریت از این فرصت برای آزمایش کامل تصویربردار چندطیفی فضاپیما بهره برد. سایکی هنوز حدود سه سال دیگر تا رسیدن به مقصدش فاصله دارد جیم بل، سرپرست ابزار تصویربرداری سایکی در دانشگاه ایالتی آریزونا، میگوید: «توانستیم کالیبراسیون و حساسیت آن به نور پراکنده را نیز بهطور کامل آزمایش کنیم؛ از جمله توانایی تشخیص فوبوس و دیموس، قمرهای مریخ از فاصلهای بسیار دور. این آزمایش بخشی از تمرین ما برای جستوجوی قمرهای کوچک احتمالی پیرامون سیارک ۱۶ سایکی بود.» فضاپیمای سایکی هنوز حدود سه سال دیگر تا رسیدن به مقصدش فاصله دارد و اگر همهچیز طبق برنامه پیش برود، در سال ۲۰۲۹ به این سیارک خواهد رسید. در جریان مانور کمک گرانشی، فضاپیما از فاصلهای حدود ۳۵۰۰ کیلومتری سطح مریخ عبور کرد و دادههای گردآوریشده در این گذر، ماهها بعد به زمین ارسال و تحلیل شدند. پخش از رسانه عبور فضاپیمای سایکی از کنار مریخ در ویدیوی تایملپس ناسا؛ تصاویری کمسابقه از دهانهها، کلاهک یخی و چشماندازهای سیارهی سرخ در این ویدیو دیده میشود. ابزارهای کاوشگر سایکی دادههایی از پدیدههای شناختهشدهی مریخ ثبت کردند؛ موضوعی که نشان داد سامانههای علمی فضاپیما دقیقا مطابق طراحی عمل میکنند. بخشی از دادههای گردآوریشده نیز میتواند به تکمیل دانستههای کنونی دربارهی سیارهی سرخ کمک کند. لیندی الکینز تننت، پژوهشگر اصلی مأموریت سایکی در دانشگاه کالیفرنیا، برکلی، میگوید: «تیمهای تصویربرداری، مغناطیسسنج و طیفسنج پرتو گاما و نوترون برای بهرهبرداری کامل از این گذر سیارهای تلاش زیادی کردند و همهی ابزارها عملکرد بسیار خوبی داشتند.» جمعآوری دادههای مریخ نشان داد سامانههای علمی سایکی دقیقا مطابق طراحی عمل میکنند با وجود تردیدهای تازه دربارهی ماهیت دقیق ۱۶ سایکی، شواهد همچنان نشان میدهند که این جرم یکی از سیارکهای غنی از فلز کمربند اصلی است. مغناطیسسنج کاوشگر سایکی با اندازهگیری میدان مغناطیسی این سیارک، به پژوهشگران کمک خواهد کرد سرنخهای تازهای دربارهی ساختار و تاریخچهی آن به دست آورند. مغناطیسسنجها ابزارهایی مقاوم و پرکاربرد در مأموریتهای فضایی هستند که برای اندازهگیری شدت و جهت میدانهای مغناطیسی به کار میروند. این ابزارها با مصرف انرژی کم و دوام بالا، برای کاوشهای طولانیمدت در محیط سخت فضا بسیار مناسباند. در این میان، یکی از اهداف اصلی مأموریت سایکی، بررسی این فرضیه است که آیا سایکی بقایای هستهی فلزی یک پیشسیاره است؛ جرمی که در دوران آغازین منظومهی شمسی بر اثر برخوردهای عظیم، لایههای بیرونی خود را از دست داده است. این فرضیه سالها به دلیل ویژگیهای غیرمعمول این سیارک مطرح بود، اما پژوهشهای جدید نشان میدهند که ساختار و ماهیت سایکی ممکن است پیچیدهتر از یک هستهی فلزی برهنه باشد. مغناطیسسنج سایکی با نمونههای معمولی تفاوتهایی دارد. این سامانه از دو حسگر تشکیل شده که روی بازویی به طول ۲٫۱۵ متر نصب شدهاند و در مجموع یک گرادیومتر را تشکیل میدهند. چنین آرایشی باعث میشود فضاپیما میدان مغناطیسی ضعیف خود را از میدان مغناطیسی جرم مورد بررسی جدا کند؛ زیرا یکی از حسگرها به بدنهی فضاپیما نزدیکتر از دیگری قرار دارد. هرچند این ابزار در طول سفر میدان مغناطیسی باد خورشیدی را اندازهگیری میکرد، عبور از کنار مریخ نخستین فرصت آن برای آزمودن عملکردش در نزدیکی یک جرم سیارهای بود. بن وایس، معاون پژوهشگر اصلی سایکی و سرپرست بررسی مغناطیسسنجی در مؤسسهی فناوری ماساچوست، میگوید: «همزمان با نزدیکشدن فضاپیما به مریخ، مغناطیسسنج افزایش شدیدی در میدان مغناطیسی را ثبت کرد که با ناحیهی شوک کمان مطابقت داشت؛ منطقهای که در آن باد خورشیدی با میدان مغناطیسی سیاره برهمکنش میکند. این تلاش برای کالیبراسیون در جریان گذر از کنار مریخ، عملکرد ابزار را در شرایط پویا تأیید کرد و همزمان امکان مطالعهی فیزیک شگفتانگیز مغناطیس سیارهای را فراهم آورد.» گذر سایکی از کنار مریخ یکی از مراحل کلیدی مأموریت بود که تیم پروژه سالها برای اجرای دقیق آن برنامهریزی کرده بود. کمک گرانشی با موفقیت انجام شد و فضاپیما اکنون در مسیر رسیدن به سیارک سایکی در سال ۲۰۲۹ قرار دارد. باب میس، مدیر پروژهی سایکی در آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا، میگوید: «کمک گرانشی سالها در دست اجرا بود و تیم ناوبری عملکردی عالی داشت؛ سایکی دقیقا در همان مسیری از کنار مریخ عبور کرد که برای رساندن ما به سیارک در تابستان ۲۰۲۹ لازم بود.»
