زومیت: تحلیل دادههای ۱۵ سال نشان میدهد مادران اورانگوتان برای اینکه تولهها فرصت بیشتری برای بازی و تعامل اجتماعی داشته باشند، به قلمرو یکدیگر سفر میکنند. اورانگوتانهای ماده ظاهراً برای فرزندانشان دیدارهایی برای بازی ترتیب میدهند و با سفر به قلمرو مادرانی که تولههایی همسن دارند، فرصت را برای تعامل و برقراری ارتباط بچهها با یکدیگر، فراهم میکنند. بازی برای یادگیری بسیاری از جانوران نقشی اساسی دارد، چون علاوهبر تقویت مهارتهای اجتماعی و حرکتی، به یادگیری رفتارهای حیاتی نیز کمک میکند. بااینحال، اورانگوتانها گونهای منزوی بهشمار میروند. مادهها در هر زایمان تنها یک نوزاد به دنیا میآورند و توله را بهتنهایی برای شش تا هفت سال بزرگ میکنند. تولههای اورانگوتان هر وقت فرصتی پیدا کنند با هم ارتباط برقرار میکنند، اما اینکه تعاملها هر چند وقت یکبار رخ میدهد و چگونه شکل میگیرد، هنوز بهخوبی روشن نیست. بهگزارش نیوساینتیست، زارین ماچاندا از دانشگاه تافتس در ماساچوست، در توضیح این پرسش میگوید: «فرض رایج این است که اورانگوتانها به بازی کمتری نیاز دارند، چون کمتر از دیگر میمونهای بیدم بزرگ اجتماعی هستند. اما نرهای اورانگوتان باید جنگیدن را بیاموزند، پس به تمرین و یادگیری نیاز دارند.» اُد جیکوبسن، از مؤسسهی ماکس پلانک برای شناخت رفتار جانوران در کنستانتس آلمان و همکارانش برای بررسی این موضوع در پژوهشی تازه به سراغ ۱۵ سال داده مربوط به ۳۱ جفت مادر و فرزند از اورانگوتانهای وحشی بورنئویی، با نام علمی پونگو پیگمائوس ورمبی (Pongo pygmaeus wurmbii) رفتند. دادهها حدود ۳۰هزار ساعت مشاهده را دربر میگرفت و نشان میداد جانوران کجا بودهاند، چه کسانی را همراهی کردهاند و چه کاری میکردهاند. پژوهشگران دریافتند مادرانی که فرزندانی همسن داشتند، بیشازحد انتظار زمان خود را در مناطق مشترک میگذراندند و در همین موقعیتها، تولهها بیشتر با هم بازی میکردند؛ همچنین هرچه مادران نسبت خویشاوندی نزدیکتری داشتند، احتمال بازی هم بیشتر میشد. مسافتی که اورانگوتانها در روزهای پیش و پس از «قرار بازی» طی میکردند نیز افزایش مییافت، زیرا مادرها ابتدا به قلمرو مادر همسایه میرفتند و سپس به قلمرو خود بازمیگشتند. جیکوبسن و همکارانش در مقالهی خود نوشتهاند: «پژوهش شواهد محکمی ارائه میکند که مادران اورانگوتان بورنئویی وحشی، الگوی جابهجایی خود را طوری تنظیم میکنند تا دسترسی فرزندانشان به بازی اجتماعی را افزایش دهند.» البته احتمال دیگری هم وجود دارد: تولهها صرفاً در جایی بازی میکنند که اورانگوتانها بهدلیل وفور میوه در آن جمع شدهاند، درست شبیه تولههای خرس قهوهای که وقتی مادرهایشان کنار رودخانهای پر از ماهی سالمون جمع میشوند، با هم بازی میکنند. اما دیدارهای اورانگوتانها مستقل از میزان میوهی موجود در منطقه رخ میداد؛ بنابراین پژوهشگران دریافتند سفر بیشتر به معنای وقت کمتر برای غذاخوردن بوده است. همین نکته تیم را به این نتیجه رساند که دیدارها توسط خود مادرها با هزینهای برای جستوجوی غذا و احتمالاً بهطور آگاهانه انجام میشود و تنها بخشی از آن نیست. زارین ماچاندا میگوید با وجود چنین دادههای رفتاری، همچنان تشخیص عامدانه بودن رفتار مادران تقریبا ناممکن است، اما همچنین میافزاید: «ممکن است چیزی در شیوهی بازی مادران با بچههایشان و بازی بچهها با دیگر همسالان متفاوت باشد که باعث شود مادران آگاهانه انتخاب کنند بچههایشان با همسالان خود تعامل اجتماعی داشته باشند.» بااینحال، لامیرا بعید میداند که مادران اورانگوتان از قبل با هم هماهنگ شوند و واقعاً برای بچهها قرار بازی بگذارند. او توضیح میدهد که نرهای اورانگوتان برای اعلام جهت حرکت خود تنها یک روز زودتر، از آوازهایی با صدای بلند استفاده میکنند. اما تصور نمیشود مادهها برای هماهنگی اجتماعی از آواهای دوربرد بهره ببرند. لامیرا در پایان افزود: «مادر اورانگوتان احتمالاً میتواند بر اساس آخرین موقعیت مادر دیگر و محدودهی معمول رفتوآمد او، پیشبینی کند که مادر دیگر برای جستوجوی منابع غذایی به کجا خواهد رفت و به احتمال زیاد کجا خواهد بود؛ این موضوع زمینه را برای مواجهه دوبارهی تولهها و بازی آنها با یکدیگر فراهم میکند.»
انتخاب
انتخابانتخاب