ونس: یکی از چیز‌هایی که می‌خواستیم از مذاکرات سوئیس بیرون بیاید، ایجاد یک «کانال ارتباطی با طرف ایرانی» برای کاهش تنش بود که موفق شدیم/ ایرانی‌ها گفتند یک نفر را می‌فرستیم که در دوحه با یک نفر از سنتکام بنشیند؛ از این طریق خیلی از اختلافات را حل خواهیم کرد/ اماراتی‌ها هم در حال گفت‌وگو با ایرانی‌ها در مورد انواع مشوق‌های اقتصادی هستند که هرگز قبلاً اتفاق نیفتاده بود

ونس میگوید: یکی از چیزهایی که میخواستیم از این مذاکرات بیرون بیاید» ایجاد یک «کانال ارتباطی در طرف ایرانی» برای کاهش تنش بود که موفق شدیم. رسانه آمریکایی unherd نوشت: جیدی ونس خسته به نظر میرسد، اما روحیهاش خوب است. در دفترش روی هواپیمای ایرفورس تو، جایی بر فراز اروپای غربی، در راه بازگشت به آمریکا پس از مذاکرات صلح طولانی با ایرانیان در سوئیس، کنارش نشستهام. کتوشلوارش را با پیراهن بلند و شلوار جین عوض کرده. به گزارش انتخاب، در ادامه این مطلب آمده: شادابی او ناشی از چیزی است که آن را یک دستاورد ملموس در مذاکرات سوئیس میبیند. به من میگوید: «یکی از چیزهایی که میخواستیم از این مذاکرات بیرون بیاید» ایجاد یک «کانال ارتباطی در طرف ایرانی» برای کاهش تنش بود. «که موفق شدیم. آنها گفتند: 'باشه، یک نفر از سپاه پاسداران میفرستیم که در دوحه با یک نفر از سنتکام بنشیند' و از این طریق خیلی از این اختلافات را حل خواهیم کرد.» ونس و معمای جنگ ایران این کانال ارتباطی، اگر کار کند، میتواند طناب نجات سیاسی ونس هم باشد. از نظر سیاسی، جنگ ایران بزرگترین معمای دوران کاری او بوده. او به درستی به عنوان کاپیتان تیم «خویشتنداری» در دولت ترامپ شناخته میشود — جناحی که مخالف مداخله در خارج و طرفدار تمرکز قدرت آمریکا به سمت داخل است. حالا ناگهان باید از یک جنگ تمامعیار با ایران دفاع میکرد. ونس برای حل این تناقض به دیپلماسی چنگ انداخت. آخر هفته گذشته این تلاش او را به یک اقامتگاه لوکس در دامنههای سرسبز ساحل دریاچه لوسرن در سوئیس برد، جایی که با طرفهای ایرانی به میانجیگری پاکستان و قطر مذاکره کرد. توافق اصولی بر سر ایجاد یک کانال امنیتی جدید میان ارتشهای آمریکا و ایران شاید بزرگترین دستاورد نشست صلح لوسرن بود. چنین سازوکاری ممکن است فنی به نظر برسد، اما وجودش میتواند چهره خاورمیانه را دگرگون کند. البته همه چیز به یک «اگر» غولآسا بند است. خود ونس هم میگوید: «این انعطاف بیانی ایران آیا با عمل همراه خواهد شد؟ این سوال بزرگی است که بر فراز همه اینها معلق است.» پشت صحنه نشست لوسرن خود نشست بیشتر از هر چیز با گفتگوهای حاشیهایاش جالب بود. اعضای رسانهها و دیپلماتهای چهار کشور — ایران، پاکستان، قطر و آمریکا — ساعتها در لابی اقامتگاه پرسه زدند. من علاوه بر کارت خبرنگاری آمریکایی، فارسی هم بلدم و توانستم تکههایی از گفتگوهای مقامات ایرانی را بشنوم. یک دیپلمات ایرانی گفت: «همه دنیا خسته شده — انشاءالله اینجا یه کاری میکنیم.» درامای دستدادن روز یکشنبه ظهر، خبرنگاران به سالن بزرگ هتل هدایت شدند تا شاهد افتتاح نشست چهارجانبه باشند. انتظار میرفت ونس با قالیباف رئیس مجلس و عباس عراقچی وزیر خارجه ایران دست بدهد. ونس، نخستوزیر پاکستان شهباز شریف و شیخ محمد قطر وارد شدند. جرد کوشنر و استیو ویتکوف هم بودند. بغل و روبوسی شد — شریف به خصوص گرمای جسمانی خاصی داشت — و همه جای خود نشستند. همه، به جز ایرانیها. در آن دقایق ناخوشایند، ونس عصبی به نظر میرسید. بالاخره عراقچی پیدا شد — که خودش هم آشکارا نگران بود و میکوشید به چشمان ونس نگاه نکند، چه رسد به دست دادن — و بلافاصله خارج شد. قالیباف اصلاً پیدایش نبود. بعداً توانستیم قالیباف را ببینیم که با عراقچی با عجله به سمت سالن میرفتند. اما دیدار قالیباف و ونس، هر شکلی که داشت، از چشم عموم پنهان ماند. تحلیلگران تندرو داخل آمریکا این را «تحقیر» ونس خواندند. اما چهار طرف قبلاً در قالبهای مختلف همان روز دیده بودند، از جمله مذاکرات مستقیم آمریکا و ایران. درام «دستدادن» بعداً رخ داد. برداشت من از ایرانیها اضطراب بود، نه تکبر: آماده بودند که روی دوربین دست بدهند، اما ناگهان همه پیامدش — به خصوص برای مخاطب داخلی — به ذهنشان رسید. محتوای توافق یک انتقاد مشترک تندروها و صلحطلبان این است که توافق جدید — که پیش از نشست لوسرن در یک یادداشت تفاهم خلاصه شده — از برجام هم بدتر است. ونس میگوید: «خیلی چیزها هست که دوست ندارم این مقایسه را بکنند، اما یکی از آنها اینه که یادداشت تفاهم سند بسیار کلیتری از برجامه.» ادامه میدهد: «در واقع یک سند پایهای است: بگذار تنگه هرمز باز شود، بگذار به هم شلیک نکنیم، و ببینیم میتوانیم توافق هستهای بکنیم. از طرف آنها هم همین است: محاصره را بردارید، به هم شلیک نکنیم، ببینیم میشود روی تحریمها توافق کرد.» ونس میافزاید ایرانیها چیزهایی پیشنهاد میدهند که «با برجام تفاوت بنیادین دارد»: یک رژیم بازرسی سختگیرانهتر و «از بین بردن» ذخایر اورانیوم غنیشده موجود. «روی دیگر سکه اما اینه که آنها واقعاً خواهان تحولی اساسی در رابطهشان با آمریکا و جهان هستند — و نمیدانم کجا میتوانیم به نقطه میانی برسیم.» اسرائیل و چالش لبنان مانع اول نتانیاهو است. رویاهای او برای یک جنگ بزرگ تغییر رژیم و «پیروزی کامل» حالا فقط رویاست. یادداشت تفاهم جدید — حتی بیشتر از برجام — ایران را در شکل فعلیاش به عنوان یک واقعیت دائمی منطقه میپذیرد. آنچه نتانیاهو الان برایش میجنگد این است که آیا هنوز میتواند در لبنان علیه حزبالله اقدام کند. اسرائیل میخواهد جبهه لبنان را از جبهه ایران جدا کند. یادداشت تفاهم — به اصرار تهران — آنها را به هم گره میزند. در کنفرانس خبری پایان نشست، از ونس پرسیدم پیشرفت در پرونده لبنان را چطور ارزیابی میکند. گفت «خیلی خوب» و از سازوکار «کاهش تنش» مطرحشده در لوسرن تعریف کرد. سپس چیزی اضافه کرد: «اسرائیل، مثل هر ملت دیگری در منطقه، حق دفاع از خود را دارد. اما میخواهیم مطمئن شویم همه این حق را در بستری داشته باشند که در آن داریم درباره کاهش تنش گفتگو میکنیم.» دو نکته شگفتانگیز در این جمله نهفته بود: اول اینکه واشنگتن — نه فقط تهران — حالا دنبال کاهش تنش در همه جبهههاست. دوم اینکه این اولین باری بود — در نزدیک به ۲۰ سال پوشش خبری من از منطقه — که یک مقام آ