خداحافظ دشان، سلام زیدان

امشب پایان دوره 12 ساله سرمربیگری دیدیه دشان در تیم ملی فرانسه رقم خواهد خورد. پس از شکست در فینال جام جهانی ۲۰۲۲ برابر آرژانتین، زمان آن رسیده بود که تیمی که در سال ۲۰۱۸ قهرمان جهان شده بود، جوانسازی شود. دیدیه دشان و دستیارش، گی استفان، این پروژه را «اکسیژنرسانی» مینامیدند. هوگو لوریس، رافائل واران، آنتوان گریزمان و اولیویه ژیرو از فوتبال ملی خداحافظی کردند و جای خود را به نسلی فوقالعاده مستعد دادند؛ بازیکنانی مانند ویلیام سالیبا، مایکل اولیسه، دزیره دوئه، بردلی بارکولا و رایان شرکی که در کنار ستارههایی چون کیلیان امباپه و عثمان دمبله قرار گرفتند. ترکیب این استعدادها، همراه با عملکرد فرانسه در دو جام جهانی قبلی، باعث شد این تیم از نگاه بسیاری مدعی شماره یک قهرمانی باشد. این فقط نظر رسانهها یا هواداران نبود. پاتریک ویرا، قهرمان جام جهانی ۱۹۹۸، بارها در شبکه ITV انگلیس از فرانسه به عنوان بخت اول قهرمانی یاد کرد. هفتههای ابتدایی مسابقات نیز این تصور را تقویت کرد. فرانسه با ۱۰ گل (مشترک با آلمان و هلند) بهترین خط حمله مرحله گروهی را داشت، هر سه بازی مقابل سنگال، عراق و نروژ را برد، سپس سوئد را در مرحله یکشانزدهم نهایی بهراحتی کنار زد. پاراگوئه و مراکش مقاومت بیشتری نشان دادند، اما فرانسه بدون دریافت گل در مراحل حذفی تا نیمهنهایی پیش رفت. امباپه نیز با هشت گل در کنار لیونل مسی صدرنشین جدول گلزنان بود. اما بعدازظهر داغ دالاس همه چیز را تغییر داد. فرانسه با نمایشی کاملاً برتر از سوی اسپانیا شکست خورد. روزنامه اکیپ نوشت پس از بازی، رختکن فرانسه تقریباً در سکوت مطلق فرو رفته بود. تنها دشان چند جمله کوتاه گفت و از بازیکنان خواست شکست را در چارچوب عملکرد کلیشان در مسابقات ببینند و آنچه را در طول تورنمنت انجام دادهاند فراموش نکنند. برای دشان، این پایان مسیر بود؛ پایان ۱۴ سال حضورش روی نیمکت فرانسه. جانشین احتمالی او، زینالدین زیدان، پرافتخارترین و مشهورترین فوتبالیست تاریخ فرانسه محسوب میشود. زیدان از مدتها قبل گزینه اصلی بود. گی استفان در گفتوگویی با اتلتیک در ماه مارس گفته بود: «مردم تغییر را دوست دارند و "زیزو" هم چهرهای بسیار محبوب است.» او حتی با خنده اشاره کرده بود که رئیس فدراسیون فوتبال فرانسه، فیلیپ دیالو، تقریباً بهطور غیرمستقیم انتصاب زیدان را تأیید کرده است. دیالو نیز در مصاحبهای با Le Figaro گفته بود که نام سرمربی بعدی را میداند و با پنج گزینه فرانسوی مذاکره کرده است؛ جملهای که تقریباً همه آن را به معنای انتخاب زیدان تعبیر کردند. * شکست تاکتیکی کامل مقابل اسپانیا دشان و کادر فنیاش این بار برای سومین مرتبه مغلوب لوئیس دلافوئنته شدند؛ پس از شکست در یورو ۲۰۲۴ و لیگ ملتهای ۲۰۲۵. مثلث میانی اسپانیا شامل فابیان رویس، رودری و دنی اولمو کاملاً بر بازی مسلط شد و فضای بین خطوط فرانسه را از هم پاشید. البته دشان یک بدشانسی بزرگ هم داشت؛ ویلیام سالیبا، بهترین مدافع تیمش، در دقیقه ۲۹ به دلیل آسیبدیدگی کمر مجبور به ترک زمین شد. سالیبا از ماهها قبل با درد بازی میکرد و حتی برخی جلسات تمرینی را از دست داده بود. او پیشتر گفته بود: «چند ماه است با دردهای جزئی بازی میکنم. جام جهانی هر چهار سال یک بار برگزار میشود؛ باید دندان روی جگر گذاشت. صددرصد آماده نیستم، اما خیلیها هم شرایط مشابهی دارند.» * ستون فقرات فرانسه فرو ریخت مشکلات فرانسه تنها به مصدومیت سالیبا محدود نشد. آدرین رابیو به دلیل فشار بیش از حد در میانه میدان خیلی زود کارت زرد گرفت و بین دو نیمه تعویض شد. مایکل اولیسه که مغز خلاق تیم بود، زیر فشار رودری کاملاً محو شد و دقیقه ۷۲ بیرون رفت. امباپه و اولیسه که در شش بازی نخست مسابقات ۶۶ بار به یکدیگر پاس داده بودند، مقابل اسپانیا فقط یک بار با هم تبادل پاس داشتند. عثمان دمبله، برنده توپ طلای سال، تقریباً از جریان بازی خارج بود. این مسابقه تأییدی کامل بر برنامه تاکتیکی اسپانیا بود و همزمان نشان داد طرح دشان تا چه اندازه شکست خورده است. سرمربی فرانسه قصد داشت با یارگیری نفر به نفر سبک بازی اسپانیا را خنثی کند، اما اسپانیاییها بهراحتی از این پرس عبور کردند. امباپه بعد از مسابقه گفت: «در پرس هماهنگی لازم را نداشتیم.» دشان، مربی تاکتیکی یا مدیر رختکن؟ دشان هرگز بهعنوان یک مربی فوقالعاده نوآور تاکتیکی شناخته نمیشد. در بیشتر سالهای حضورش، فوتبال محتاطانه را ترجیح میداد و بارها از سوی رسانههای فرانسوی به محافظهکاری متهم شد. او در این جام جهانی آزادی بیشتری به بازیکنان داده بود، اما شکست مقابل اسپانیا دوباره یادآوری کرد که چرا همیشه به فوتبال محتاطانه علاقه داشت. نقطه قوت واقعی او بیشتر در مدیریت انسانها بود؛ ویژگیای که نویسنده آن را شبیه کارلو آنچلوتی در تیم ملی برزیل توصیف میکند. دشان بازیکنانی را انتخاب میکرد که بتوانند هفت هفته در فشار روحی و روانی شدید کنار هم زندگی کنند. * رابطه صمیمی میان دشان و بازیکنان بازیکنان فرانسه رابطه نزدیکی با سرمربی خود داشتند. دشان به دلیل درگذشت مادرش دیدار پایانی مرحله گروهی مقابل نروژ را از دست داد و پس از آن، وقتی امباپه برابر سوئد گل زد، مستقیم به سمت نیمکت رفت و دشان را در آغوش گرفت. بازیکنان حتی قصد داشتند مقابل نروژ با بازوبند مشکی بازی کنند، اما فیفا اجازه این کار را نداد. گی استفان درباره دشان میگوید: «باید بتوانی استعدادهای هر بازیکن را بشناسی، افراد را کنار هم نگه داری، روانشناس خوبی باشی، استراتژیست باشی و مسئولیت نتایج را بپذیری. دیدیه آرامش را به گروه منتقل میکند. او آرام است و همین یکی از دلایل موفقیتش بوده است.» * بهترین فضای ممکن در اردوی فرانسه برخلاف تورنمنتهای قبلی، این بار هیچ نشانهای از اختلافات داخلی دیده نمیشد. دیگر خبری از حواشی جام جهانی ۲۰۱۰ یا یورو ۲۰۲۰ نبود؛ زمانی که پس از حذف مقابل سوئیس، مادر رابیو و پدر امباپه ب