تحریریه آوش/ اما برای درک عمق بحرانی که یوزپلنگ آسیایی با آن دستوپنجه نرم میکند، باید به زبان اعداد و ارقام رسمی پناه برد. بر اساس آخرین گزارشهای سازمان حفاظت محیطزیست، تعداد یوزپلنگهای شناسنامهدار و دارای شناسنامه خالنگاری در کشور از ۱۷ فرد به ۲۷ فرد افزایش یافته است. هرچند این جهش آماری به لطف پایشهای دقیقتر و بهکارگیری دوربینهای تلهای مدرن مایه خوشحالی است در پهنه بیانتهای دشتهای مرکزی ایران، موجودی باشکوه با گامهایی به سرعت باد راه میپیماید؛ گربهسانی منحصربهفرد که روزگاری از پهنه وسیع هندوستان تا شبهجزیره عربستان را قلمرو خود میدانست، اما امروز ایران نه تنها زیستگاه اصلی، بلکه آخرین سنگر بقای آن در تمام سیاره زمین است. یوزپلنگ آسیایی یا ایرانی اکنون در لبه باریک صخره انقراض ایستاده است؛ وضعیتی چنان شکننده که سرنوشت هر یک توله و هر یوز ماده مانند «هلیا»، به تیتری ملی و دغدغهای فراتر از اخبار عادی حیاتوحش تبدیل میشود. حفاظت از این گونه، داستانی پرفرازونشیب از فداکاریهای بیوقفه محیطبانان، کمپینهای مردمی، و در عین حال، سهلانگاریهای ساختاری، تصادفات جادهای مرگبار و هجوم سگهای گله است. نبرد برای بقای یوز ایرانی، مسابقهای نفسگیر میان مرگ و زندگی است که ثانیههای پایانی خود را سپری میکند. در همین حال مدیرکل حفاظت محیطزیست استان سمنان به تازگی و در روزهای اخیر از اجرای طرح ویژه پایش محور میامی-عباسآباد با هدف کاهش تلفات جادهای یوزپلنگ ایرانی خبر داد و گفت: این طرح با مشارکت نیروهای محیطزیست چند استان، دستگاههای اجرایی و نیروهای مردمی، گستردهترین عملیات پایش این محور در آستانه پیک سفرهای تابستانی در حال اجراست. «سعید یوسفپور» با اشاره به افزایش حجم سفرها در هفته پیشرو گفت: همزمان با آغاز پیک تردد، نیروهایی از استانهای خراسان شمالی، خراسان رضوی، خراسان جنوبی، قم، لرستان، اصفهان، مازندران و تهران نیز به این طرح خواهند پیوست تا تعداد دفعات و ساعات پایش در طول شبانهروز افزایش یابد. مدیرکل حفاظت محیط زیست استان سمنان تصریح کرد: در این طرح، محور عباسآباد تا کاروانسرای میاندشت و همچنین محدوده کاروانسرای میاندشت تا سهراهی زیدر توسط هشت گروه ثابت به صورت مستمر پایش میشود و شش خودروی سیار نیز بهطور مداوم بین این گروهها در حال تردد هستند. نقاط پرخطر و دارای سابقه تصادف نیز با تمرکز و زمان بیشتری تحت پایش قرار میگیرند. سعید یوسفپور، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان سمنان تاکید کرده که طرح ویژه یکهفتهای پایش محور میامی–عباسآباد با هدف حفاظت از جمعیت یوزپلنگ ایرانی و پیشگیری از تلفات جادهای این گونه ارزشمند آغاز شده است. این محور به دلیل عبور از قلب زیستگاه یوزپلنگ آسیایی، یکی از حساسترین نقاط کشور از نظر احتمال وقوع تصادفات حیاتوحش به شمار میرود. یوسفپور با اشاره به افزایش حجم سفرها در هفته پیشرو گفت: همزمان با آغاز پیک تردد، نیروهایی از استانهای خراسان شمالی، خراسان رضوی، خراسان جنوبی، قم، لرستان، اصفهان، مازندران و تهران نیز به این طرح خواهند پیوست تا تعداد دفعات و ساعات پایش در طول شبانهروز افزایش یابد. مدیرکل حفاظت محیط زیست استان سمنان تصریح کرد: در این طرح، محور عباسآباد تا کاروانسرای میاندشت و همچنین محدوده کاروانسرای میاندشت تا سهراهی زیدر توسط هشت گروه ثابت به صورت مستمر پایش میشود و شش خودروی سیار نیز بهطور مداوم بین این گروهها در حال تردد هستند. نقاط پرخطر و دارای سابقه تصادف نیز با تمرکز و زمان بیشتری تحت پایش قرار میگیرند.او با اشاره به اینکه این اقدامات در طول سال توسط محیطبانان منطقه و به صورت مستمر انجام میگیرد، تاکید کرد: بخشی از نیروهای مردمی از جمله آفرودسواران، طبیعتگردان و حافظان محیطزیست نیز برای شرکت در این پایش میدانی اعلام آمادگی کرده اند.وی ادامه داد: علاوه بر پایش میدانی، برنامه اطلاعرسانی چهرهبهچهره به رانندگان در محدوده پاسگاه میامی تا عباسآباد در دستور کار قرار گرفته است و تلاش میکنیم با همکاری اپراتورهای تلفن همراه، پیامهای هشداردهنده نیز از طریق پیامک برای رانندگان ارسال شود. شمارش معکوس در قلب توران اما برای درک عمق بحرانی که یوزپلنگ آسیایی با آن دستوپنجه نرم میکند، باید به زبان اعداد و ارقام رسمی پناه برد. بر اساس آخرین گزارشهای سازمان حفاظت محیطزیست، تعداد یوزپلنگهای شناسنامهدار و دارای شناسنامه خالنگاری در کشور از ۱۷ فرد به ۲۷ فرد افزایش یافته است. هرچند این جهش آماری به لطف پایشهای دقیقتر و بهکارگیری دوربینهای تلهای مدرن مایه خوشحالی است، اما کارشناسان هشدار میدهند که این عدد همچنان در محدوده سرخ و فوقبحرانی قرار دارد. طبق معیارهای اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت، جمعیتی کمتر از ۵۰ فرد بالغ، یک گونه را در فهرست «در آستانه انقراض قطعی» قرار میدهد. مقایسه وضعیت فعلی با پنج سال گذشته، زنگ خطری جدی را به صدا درمیآورد. در اواخر دهه نود، تخمینهای خوشبینانهتری از حضور یوز در زیستگاههای متعددی چون یزد، خراسان جنوبی و کرمان وجود داشت، اما امروز جمعیت یوزپلنگ آسیایی عملا در سه استان مذکور به صفر یا مرز نابودی کامل رسیده و تنها نقطه امید زایا و پویای کشور، مجموعه حفاظتی «توران» در استان سمنان و پناهگاه حیاتوحش «میاندشت» در خراسان شمالی است. به بیانی سادهتر، قلمرو زیستی این گربهسان در طول نیم قرن گذشته بیش از ۹۰ درصد کوچکتر و به چند لکه جزیرهای محدود شده است. مادری که بار سنگین زادآوری را به دوش میکشد در دنیای کوچک یوزهای باقیمانده، هر ماده زایا یک گنجینه ملی است. پس از ماجراهای تلخ و شیرین یوزپلنگ مادهای به نام «ایران» و تولد و مرگ غمانگیز فرزندش «پیروز»، اکنون چشمها به «هلیا» دوخته شده است. هلیا، یوزپلنگ زایای پارک ملی توران، نمونهای درخشان از پتانسیل بالای زادآوری این گونه در صورت فراهم بودن ش
آوش
آوشآوش