فرصت تماشای گنجینه هاروارد تا پایان سال ۲۰۲۶ میلادی موزه تاریخ طبیعی هاروارد در کمبریج ماساچوست نمایشگاهی با عنوان «یاقوتها» برپا کرده است؛ رویدادی که با نمایش بیش از ۲۰ قطعه، از بلورهای طبیعی و سنگهای تراشنخورده تا جواهرات ساختهشده، نگاهی جامع به یکی از مشهورترین سنگهای قیمتی جهان ارائه میدهد. یکی از مهمترین آثار این نمایشگاه، سنجاقسینه «روح شعله ۲» است که توسط «آستی لی» طراحی شده و به عنوان قطعه شاخص نمایشگاه معرفی میشود. این اثر به شکل پروانه، از طلای رز ۱۸ عیار و مینای قرمز ساخته شده و با یاقوتهای حرارتندیده موزامبیکی، همراه با الماسهای سفید و رنگی، تزئین شده است. موزه هاروارد در توضیح این اثر یادآور شده که واژهpsycheدر یونانی باستان، هم به معنای «پروانه» و هم به معنای «روح» است. در این نمایشگاه همچنین چند انگشتر یاقوت ستارهای، از جمله نمونههایی با وزن ۱۳.۵۵ و ۲.۸۰ قیراط، در معرض دید قرار گرفتهاند؛ آثاری که پدیده نوری «آستریسم» را به نمایش میگذارند، یعنی حالتی که ناخالصیهای روتیلی، نقش ستارهای ششپره روی سطح سنگ ایجاد میکنند. یک جفت گوشواره یاقوت «تراپیش» از پاکستان نیز از دیگر آثار شاخص این مجموعه است که الگوی رشد نادر و پرهمانند این نوع سنگ را نشان میدهد. نمونههای ارائهشده در این نمایشگاه از مناطقی همچون دره موگوک در میانمار، موزامبیک، افغانستان، ویتنام، تانزانیا، نپال، مقدونیه، استرالیا، تایلند، کنیا، پاکستان و همچنین «پراپست فارم» در کارولینای شمالی گردآوری شدهاند. آثار این رویداد از سوی Pala Internationaمجموعه Somewhere in the Rainbow یک اهداکننده خصوصی و نیز از مجموعه موزه کانیشناسی و زمینشناسی هاروارد تامین شدهاند؛ مجموعهای که بنا بر گزارش Harvard Gazetteبیش از ۳۰۰ هزار نمونه معدنی را در خود جای داده است. در بخش علمی نمایشگاه، نقش عنصر کروم در ایجاد رنگ قرمز یاقوت و خاصیت درخشش آن زیر نور فرابنفش تشریح شده است. به گفته موزه تاریخ طبیعی هاروارد، در ذخایری که یاقوت در بستر سنگ مرمر شکل میگیرد، مانند معادن میانمار، پایین بودن میزان آهن باعث میشود کروم با شدت بیشتری بدرخشد. در مقابل، یاقوتهای بهدستآمده از ذخایر بازالتی معمولا دارای رنگهایی عمیقتر اما آرامتر هستند. بر اساس این گزارش، موزامبیک در حال حاضر مهمترین منبع تولید یاقوت در جهان به شمار میرود. این نمایشگاه همچنین نشان میدهد ویژگیهای درونی یاقوت، از جمله ناخالصیها، نوارهای رشد و سوزنهای روتیلی موسوم به «ابریشم»، چگونه میتوانند اطلاعات مهمی درباره محل شکلگیری این سنگ در اختیار کارشناسان قرار دهند. برگزارکنندگان اعلام کردهاند هدف این رویداد، ارائه نگاهی تلفیقی به جنبههای گوهرشناسی، زمینشناسی و تاریخ فرهنگی یاقوت است. یاقوت که گونه سرخرنگ کانی کوراندوم است، از دیرباز نماد کمیابی، شور و قدرت بوده است. به گفته مسئولان موزه، در کتاب مقدس عبری نیز از یاقوت به عنوان معیاری برای سنجش ارزش یاد شده و آمده است که «بهای حکمت از یاقوت فراتر است»؛ تعبیری که جایگاه این سنگ را هم در قلمرو ثروت مادی و هم در ساحت ارزشهای انسانی نشان میدهد.
