فوتبال؛ جایی میان دست‌ها

فوتبال همیشه چیزی بیشتر از نود دقیقه روی چمن بوده است. بعضی آن را در تاکتیکها و تاریخ مسابقات میبینند، بعضی در قصه بازیکنان و بعضی در هیجانی که بیرون از زمین شکل میگیرد. سعیده محبی؛ امروز فوتبال یک زمین دیگر هم دارد: دنیای بازیهای ویدیویی. جایی که دیگر فقط تماشاگر نیستی؛ ترکیب میچینی، بازی میکنی و نتیجه را تجربه میکنی. فوتبال از اینجا دو چهره پیدا میکند: یکی در زمین واقعی و دیگری در زمین دیجیتال. و جالب اینجاست که هر دو، خیلی وقتها یک احساس مشترک دارند: «این دفعه باید بهتر بشه…» گل اول؛ لحظهای که همهچیز از کنترل خارج میشود در فوتبال، بعضی لحظهها هستند که سرنوشت بازی را تغییر میدهند؛ و شاید هیچکدام به اندازه گل اول مهم نباشند. تا قبل از آن، همه چیز منطقی است. تیمها همدیگر را میسنجند، تاکتیکها سر جای خودشان هستند، و هنوز میشود امیدوار بود که «این بازی قابل مدیریت است». اما کافی است یک بار توپ از خط دروازه رد شود تا کل منطق بازی کمی استراحت کند و جای خودش را بدهد به چیز دیگری؛ چیزی شبیه آشوب. در جام جهانی واقعی و روی زمین واقعی، گل اول میتواند یک تیم را از خواب بیدار کند یا کاملاً از ریتم خارج کند. ناگهان تیمی که تا قبل از سوت داور و شروع بازی در قامت یک مدعی کری میخواند، شروع میکند به ارسالهای بیهدف. مدافعی که تا چند دقیقه قبل مطمئن بود هیچ توپی از او رد نمیشود، حالا فقط دنبال توپ میدود. و تماشاگرانی که امید به یک برد شیرین داشتند، وارد مرحله «فعلاً ببینیم چی میشه» میشوند. در فیفا اما داستان کمی شخصیتر است. گل اول معمولاً با یک لحظه ساده شروع میشود: یک پاس اشتباه، یک تکل دیرهنگام، یا تصمیمی که در لحظه کاملاً منطقی به نظر میرسید و سه ثانیه بعد تبدیل میشود به یک اشتباه تاریخی. و بدترین بخش ماجرا این است که بعد از گل اول، دیگر هیچ چیز شبیه قبل نیست. نه در بازی واقعی، نه در فیفا. فقط تفاوتش این است که در یکی باید ادامه بدهی، در دیگری وسوسه دکمه «Restart Match» آرامآرام از اخلاق فوتبالی قویتر میشود. و آن لحظه آشنا برای پلیرهای فیفا میرسد؛ همان چند ثانیه سکوت بعد از گل خوردن که همه چیز در یک جمله خلاصه میشود: «این بازی اسکریپت داره…» و جالب اینجاست که هر پلیر فیفا، حتی اگر ته دلش بداند اشتباه از خودش بوده، باز هم چند ثانیهای به نظریه توطئه ایمان میآورد. بعدش یک مکث کوتاه، یک نگاه به کنترلر، و آن سؤال معروفتر از هر سؤال فلسفی: «من چرا زدم جلو؟!» یا نسخهحرفهایترش: «چی فکر میکردم دقیقاً؟» در این لحظه، فوتبال از یک بازی تاکتیکی تبدیل میشود به یک گفتوگوی درونی کوتاه و عصبی با خودت—گفتوگویی که معمولاً نتیجهاش هیچ ربطی به تاکتیک ندارد، ولی بهشدت به دکمه Pause مربوط است. جذابیت جام جهانی دقیقاً همینجاست؛ اینکه یک گل، فقط یک گل نیست. یک تغییر حالت است. یک نقطه بدون بازگشت. از این لحظه به بعد، همه چیز یا تبدیل به یک کامبک غیرمنتظره میشود، یا یک تجربهکوتاه و دردناک که در فیفا معمولاً خیلی سریع با گزینه «Rematch» یا یک «rage quit» محترمانه جمع میشود. و شاید به همین دلیل است که گل اول همیشه مهمتر از بقیه گلها به نظر میرسد؛ چون قبل از آن هنوز همه چیز ممکن بود… و بعد از آن، فقط باید دید چه کسی بهتر با آشوب کنار میآید.