شایان اویس قَرَن (Shayan Oveis Gharan)، دانشمند ایرانیتبار علوم رایانه و استاد دانشگاه واشینگتن، به دلیل دستاوردهای برجستهاش در طراحی الگوریتمهای نوین با استفاده از روشهای پیشرفته ریاضی، موفق به دریافت مدال آباکوس (Abacus Medal) اتحادیه بینالمللی ریاضیات (IMU) شد؛ جایزهای که یکی از معتبرترین افتخارات جهان برای ریاضیدانان جوان محسوب میشود و تا سال ۲۰۲۲ با نام «جایزه نوانلیننا» شناخته میشد. این موفقیت، نام یک پژوهشگر ایرانیتبار را در کنار برجستهترین چهرههای ریاضیات و علوم رایانه جهان قرار داده است. به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، مدال آباکوس از سوی اتحادیه بینالمللی ریاضیات (International Mathematical Union) هر چهار سال یکبار و همزمان با کنگره جهانی ریاضیدانان (ICM) به پژوهشگری زیر ۴۰ سال اعطا میشود که سهمی چشمگیر در کاربرد ریاضیات در علوم رایانه داشته باشد. این جایزه از سال ۲۰۲۲ جایگزین جایزه نوانلیننا (Nevanlinna Prize) شد و امروز یکی از معتبرترین جوایز میانرشتهای در مرز ریاضیات و علوم رایانه به شمار میرود. دلیل انتخاب شایان اویس قَرَن چه بود؟ کمیته داوران اعلام کرد اویس قَرَن به دلیل توسعه روشهای نوین ریاضی برای حل مسائل بنیادی الگوریتمی، بهویژه در حوزههای زیر برنده این جایزه شده است: طراحی الگوریتمهای تقریبی (Approximation Algorithms) بهینهسازی ترکیبیاتی (Combinatorial Optimization) نظریه گراف برنامهریزی محدب روشهای احتمالاتی در علوم رایانه دستاوردهای او موجب شده برخی از سختترین مسائل محاسباتی که دههها حلنشده باقی مانده بودند، به پیشرفتهای مهمی برسند. مسئلهای که سالها دانشمندان را درگیر کرده بود پیدا کردن پاسخ دقیق این مسئله برای تعداد زیاد شهرها بسیار دشوار است و سالها پژوهشگران به دنبال الگوریتمهایی بودهاند که بتوانند پاسخهایی بسیار نزدیک به جواب بهینه ارائه دهند. اویس قَرَن همراه همکارانش توانست با استفاده از ابزارهای پیشرفته ریاضی، یکی از مهمترین پیشرفتهای چند دهه اخیر را در این حوزه رقم بزند. تخصص او چیست؟ زمینه اصلی فعالیت او در مرز میان سه رشته قرار دارد: ریاضیات علوم رایانه نظریه احتمال او تلاش میکند نشان دهد چگونه میتوان از مفاهیم عمیق ریاضی برای طراحی الگوریتمهایی استفاده کرد که سریعتر، دقیقتر و کارآمدتر باشند. این دستاوردها تنها جنبه نظری ندارند؛ بلکه در حوزههایی مانند: شبکههای ارتباطی حملونقل هوش مصنوعی طراحی تراشه لجستیک زنجیره تأمین کاربردهای فراوانی دارند. شایان اویس قَرَن پژوهشگر ایرانیتبار علوم رایانه و استاد دانشگاه واشینگتن (University of Washington) در سیاتل است. او یکی از شناختهشدهترین متخصصان جهان در زمینه طراحی الگوریتمهای تقریبی و بهینهسازی محسوب میشود. مسیر علمی او بسیار چشمگیر بوده است. او: کارشناسی خود را در رشته ریاضیات گذراند. سپس برای ادامه تحصیل به آمریکا رفت. دکترای علوم رایانه خود را از دانشگاه کالیفرنیا، برکلی (UC Berkeley) دریافت کرد؛ دانشگاهی که یکی از معتبرترین مراکز آموزش علوم رایانه جهان محسوب میشود. پس از آن به عنوان عضو هیئت علمی به دانشگاه واشینگتن پیوست. جوایز مهم پیش از مدال آباکوس اویس قَرَن پیش از این نیز جوایز علمی متعددی دریافت کرده بود، از جمله: جایزه بنیاد اسلون (Sloan Research Fellowship) جایزه NSF CAREER جوایز متعدد بهترین مقاله در کنفرانسهای معتبر علوم رایانه او سالهاست یکی از چهرههای برجسته جامعه الگوریتمهای جهان به شمار میرود. زندگی شخصی برخلاف بسیاری از چهرههای مشهور علمی، شایان اویس قَرَن زندگی شخصی بسیار کمحاشیهای دارد. اطلاعات عمومی منتشرشده درباره زندگی خصوصی او محدود است و او ترجیح داده بیشتر با فعالیتهای علمی و پژوهشی شناخته شود تا حضور رسانهای. آنچه از زندگی حرفهای او مشخص است، علاقه عمیقش به تلفیق ریاضیات ناب با مسائل واقعی علوم رایانه است؛ موضوعی که در تمام آثار پژوهشیاش دیده میشود. چرا موفقیت او اهمیت دارد؟ مدال آباکوس فقط یک جایزه شخصی نیست. این مدال به پژوهشگرانی تعلق میگیرد که مسیر آینده علوم رایانه را تغییر میدهند. کارهای اویس قَرَن در بسیاری از حوزههای فناوریهای آینده، از هوش مصنوعی گرفته تا شبکههای بزرگ، میتواند تأثیرگذار باشد و نشان میدهد پیشرفت در فناوری، بیش از هر چیز بر پایه ریاضیات عمیق بنا شده است. دریافت مدال آباکوس توسط شایان اویس قَرَن، نام یک دانشمند ایرانیتبار را در فهرست مهمترین پژوهشگران جوان جهان قرار داده است. او با ترکیب نظریههای پیشرفته ریاضی و علوم رایانه، توانسته الگوریتمهایی ارائه کند که برخی از پیچیدهترین مسائل محاسباتی را یک گام به حل نزدیکتر کردهاند. این موفقیت، علاوه بر ارزش علمی، نشاندهنده نقش پررنگ پژوهشگران ایرانیتبار در مرزهای دانش جهانی است.
