چگونه صدام حسین فیلمی حماسی به سبک هالیوود ساخت | بازیگرانی که ناپدید شدند و علیه ایران جنگیدند

در ژوئیه ۱۹۸۳، فیلم «نزاع وفاداریها» برای نخستین بار (و تقریبا آخرین بار) نمایش داده شد. سالها بعد، در سال ۲۰۲۰، تهیهکننده این فیلم در گفتوگویی از فضای تولیدی عجیب آن سخن گفت؛ فضایی که با سربازگیری اجباری، بازجوییها و حتی ماجرای مستی «الیور رید» همراه بود. به گزارش خبرفوری، بزرگترین تهدید برای این پروژه سینمایی عظیم صدام حسین، نه جنگ ایران و عراق که تنها چند هفته پس از آغاز فیلمبرداری در سال ۱۹۸۰ آغاز شد، و نه حتی غیب شدن ناگهانی بازیگران و عوامل برای اعزام به جبهه بود. همچنین مشکلات حمل تجهیزات صحنه از ترکیه نیز چندان تعیینکننده نبود، جایی که مأموران گمرک تصور میکردند محمولهها یک زرادخانه واقعی برای ارتش عراق است. در واقع، بحرانیترین لحظه تولید فیلم به حادثهای مربوط میشد که در یک رستوران هتل رخ داد؛ جایی که ستاره فیلم، الیور رید، در حالت مستی داخل یک بطری خالی شراب ادرار کرد و سپس از گارسون خواست آن را به میز کناری ببرد و بگوید «با احترام من». این ماجرا خشم مقامات عراقی را برانگیخت و تهیهکننده فیلم، «لطیف جرفانی»، گفت که حتی تلکسهایی از وزارتخانههای عراق دریافت کرده بود که خواستار اخراج فوری بازیگر شده بودند. او در آن زمان با چالشی جدی روبهرو بود: چگونه میتوان ستاره اصلی یک پروژه چند میلیون پوندی را وسط فیلمبرداری کنار گذاشت؟ پس از مذاکرات فشرده، جرفانی توانست مقامات را متقاعد کند که رید در پروژه بماند. این تنها یکی از بحرانهای متعدد تولید فیلمی بود که سه سال طول کشید و حدود ۳۰ میلیون دلار هزینه داشت. با این حال، پس از تکمیل، فیلم تنها چند بار نمایش داده شد و حتی پس از دریافت جایزه در جشنواره فیلم مسکو، به انبار سپرده شد. هدف صدام حسین از این پروژه، ایجاد یک صنعت سینمایی بزرگ در عراق بود. او پس از به قدرت رسیدن در سال ۱۹۷۹، قصد داشت عراق را به مرکز تولید فیلمهای بینالمللی تبدیل کند. تهیهکننده فیلم گفته بود: «او میخواست بغداد شاید به بولیوود کنار دجله تبدیل شود.» این فیلم داستان شکلگیری عراق مدرن پس از رویدادهای سال ۱۹۲۰ را روایت میکرد؛ زمانی که یک افسر بریتانیایی توسط یک مبارز عراقی کشته شد. داستان در واقع نسخهای سینمایی و تبلیغاتی از تولد ملت عراق بود. اما با آغاز جنگ ایران و عراق، تولید فیلم در شرایطی غیرعادی ادامه یافت. به گفته تهیهکننده، حدود ۱۴۰ نفر از عوامل فیلم در منطقهای درگیر جنگ کار میکردند، در حالی که «موشکها و بمبهای واقعی در اطرافشان منفجر میشد» فیلمبرداری در چنین فضایی دشوار بود؛ برخی بازیگران مجبور شدند به ارتش فراخوانده شوند و صحنهها دوباره فیلمبرداری شدند. انتقال تجهیزات نظامی صحنه نیز از اروپا به عراق با مشکلات سیاسی و لجستیکی مواجه شد، زیرا برخی کشورها از عبور این محمولهها جلوگیری کردند. در یکی از صحنههای خطرناک، انفجار یک قطار نظامی باعث شد رسانههای ایرانی ادعا کنند که یک حمله واقعی در خاک عراق انجام شده است. در کنار مشکلات تولید، رفتارهای غیرقابل پیشبینی الیور رید نیز دردسرساز بود؛ از دعواهای فیزیکی گرفته تا شکستن درها. یکی از همکارانش او را «سلاح کشتار جمعی» توصیف کرده بود. در ماجرایی دیگر، گفته شد که او در بغداد از پنجره طبقه پنجم یک هتل آویزان شده و با خنده فریاد میزده است. در نهایت، فیلم پس از چند نمایش محدود در انبار باقی ماند. پس از حمله عراق به کویت در سال ۱۹۹۰ و تحریمهای بینالمللی، دیگر هرگز اکران نشد. رؤیای صدام برای ساخت یک هالیوود عراقی عملا به یک فیلم محدود شد که تنها چند صد نفر آن را دیده بودند. تهیهکننده فیلم سالها بعد گفت اگر شرایط متفاوت بود، شاید چندین پروژه بزرگ دیگر نیز ساخته میشد، اما در نهایت جنگ و ویرانی همه چیز را متوقف کرد.