تداوم قطعی برق در واحدهای تولیدی، موضوع جابهجایی تعطیلی هفتگی و جمعهکاری کارگران را به یکی از مهمترین چالشهای بازار کار تبدیل کرده است؛ در حالی که قانون تأکید دارد هرگونه تغییر در تعطیلی هفتگی باید با رضایت کارگر یا مجوز اداره کار انجام شود و کار در روز جمعه نیز مشمول ۴۰ درصد اضافهمزد خواهد بود. به گزارش اقتصادآنلاین به نقل از ایسنا، قطعیهای مکرر برق در بخشهای مختلف کشور اگر چه چالش تازهای نیست اما کارگران را با مشکل و کارفرمایان را متحمل خسارتهای بسیاری کرده است، تا جایی که کارفرمایان برای جبران توقف فعالیت کارگاه ناشی از قطع برق، به ناچار کارگران را در روزهای تعطیل به کار میگیرند، اما سوال این است که کارفرما تا چه حد مجاز است در ایام تعطیل رسمی کارگران را به خدمت گیرد؟ عبدالوهاب سهلآبادی - رئیس خانه صنعت، معدن و تجارت ایران - عنوان کرد: پیشنهاد شده روزی که برق یک کارخانه به دلیل مدیریت شبکه مصرف قطع میشود، بهعنوان تعطیلی هفتگی همان واحد محسوب شود؛ به این معنا که اگر برق کارخانهای در روزهای یکشنبه، سهشنبه یا چهارشنبه قطع میشود، همان روز جایگزین تعطیلی به جای روز جمعه شود تا کارگران نیز در همان روز تعطیل باشند و روند فعالیت واحدهای تولیدی با نظم بیشتری ادامه پیدا کند. اجرای این پیشنهاد نیازمند اصلاح مقررات و اخذ مصوبه شورای عالی کار است و بر همین اساس مقرر شد این موضوع از سوی وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی در شورای عالی کار پیگیری شود تا در صورت موافقت، زمینه اجرای آن فراهم شود. حضور کارگران در ایام تعطیل رسمی میتواند به چالشی بزرگ بین کارگر و کارفرما تبدیل شود و کارگران بابت روز تعطیل از دستور کارفرما تمکین نکنند. از سوی دیگر کشاندن کارگران به سرکار آن هم در روزهای پنجشنبه و جمعه برای کارفرمایان نیز چالش برانگیز است، زیرا باید به نیروهای کار خود دستمزد روزهای تعطیل و اصطلاحا فوق العاده پنجشنبه کاری و جمعه کاری پرداخت کنند. قانون درباره دستمزد «پنجشنبه کاری» و «جمعه کاری» چه میگوید؟ بر اساس ماده ۶۲ قانون کار، روز جمعه، روز تعطیل هفتگی کارگران با استفاده از مزد است و در مواردی که حسب نوع یا ضرورت کار یا توافق طرفین، روز دیگری به عنوان تعطیل هفتگی تعیین شود، همان روز در حکم تعطیل هفتگی خواهد بود. همچنین مطابق ماده ۲۶ قانون کار، هرگونه تغییر عمده در شرایط کار که برخلاف عرف معمول کارگاه یا محل کار باشد، تنها پس از موافقت کتبی اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی محل قابل اجراست. بر اساس قانون کار، تعطیلات رسمی کشور روزهایی هستند که کارفرمایان موظفند کارگران را در آن روزها تعطیل کنند و در صورت کار کردن کارگر در این روزها، باید حقوق و مزایای بیشتری پرداخت شود.تبصره ۱ ماده ۶۲ اشاره دارد که در امور مربوط به خدمات عمومی نظیر آب، برق، اتوبوسرانی و یا در کارگاههایی که حسب نوع یا ضرورت کار و یا توافق طرفین، بهطور مستمر روز دیگری برای تعطیل تعیین شود، همان روز در حکم روز تعطیل هفتگی خواهد بود و به هر حال تعطیل یک روز معین در هفته اجباری است. کارگرانی که به هر عنوان به این ترتیب روزهای جمعه کار میکنند، در مقابل عدم استفاده از تعطیل روز جمعه ۴۰ درصد اضافه بر مزد دریافت خواهند کرد. بر اساس تبصره ۲ در صورتی که روزهای کار در هفته کمتر از ۶ روز باشد، مزد روز تعطیل هفتگی کارگر معادل یک ششم مجموع مزد یا حقوق دریافتی وی در روزهای کار در هفته خواهد بود. طبق تبصره ۳ ماده ۶۲ قانون کار، کارگاههایی که با انجام ۵ روز کار در هفته و ۴۴ ساعت کار قانونی کارگرانشان از دو روز تعطیل استفاده میکنند، مزد هر یک از دو روز تعطیل هفتگی برابر با مزد روزانه کارگران خواهد بود. به طور کلی با توجه به اینکه تغییر ساعت کاری به ساعات غیر از ساعات عادی روزانه و جایگزینی تعطیلی روز جمعه با روز دیگر تغییر عمده شرایط کار محسوب میشود، طبعا برای اعمال چنین تغییری از سوی کارفرما دو حالت قابل تصور است: کارفرما میتواند یا با کارگر توافق و رضایت او را جلب کند یا در صورت عدم حصول توافق برای تغییر ساعت کار و شرایط جدید از اداره کار محل، استعلام و در صورت موافقت اداره کار محل، مجوز آن را دریافت کند. در ماده ۵۱ قانون کار، ساعت کار مدت زمانی است که کارگر نیرو یا وقت خود را به منظور انجام کار در اختیار کارفرما قرار میدهد. به جز موارد استثنا در قانون، ساعات کار کارگران در شبانه روز نباید از ۸ ساعت تجاوز کند. تبصره ۱ این قانون اشاره دارد که کارفرما با توافق کارگران، نماینده یا نمایندگان قانونی آنان میتواند ساعات کار در بعضی از روزهای هفته را کمتر از میزان مقرر و در دیگر روزها اضافه بر این میزان تعیین کند، به شرط آنکه مجموع ساعات کار هر هفته از ۴۴ ساعت تجاوز نکند. بر اساس قانون کار، تعطیلات رسمی کشور روزهایی هستند که کارفرمایان موظفند کارگران را در آن روزها تعطیل کنند و در صورت کار کردن کارگر در این روزها، باید حقوق و مزایای بیشتری پرداخت شود. این تعطیلات باید مطابق تقویم رسمی کشور باشد و تغییر آن بدون هماهنگی و اطلاع قبلی، قانونی نیست با این وجود قطعی برق که به دلیل کمبود انرژی و مدیریت مصرف توسط دولت اعلام میشود، غالباً در قالب تعطیلیهای غیررسمی و اضطراری رخ میدهد و در این شرایط، قانون کار به صورت مستقیم درباره جایگزینی روزهای تعطیل رسمی با روزهای کاری دیگر، سخنی به میان نیاورده است از این رو بیشتر کارفرمایان ناچار میشوند برای حفظ روند تولید و خدمت رسانی روزهای تعطیل را به روزهای کاری تغییر دهند که این مسأله مشکلات متعددی را موجب میشود. البته این تغییرات ناگهانی میتواند برای کارگران دشوار و مشکلآفرین باشد زیرا از دست رفتن روزهای تعطیل رسمی به منزله کاهش فرصت استراحت و افزایش فشار کاری است که خستگی و احتمال وقوع حوادث ناشی از کار را به دنبال دارد. علاوه بر این چنانچه کارفرمایان به جای پرداخت حقوق روز تعطیل، روز کاری دیگری را جایگزین کنند
