احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، در نوشتاری تحلیلی به تبیین جایگزینی مفهوم «زوجیت» به جای «تضاد» در روابط میان کارگر و کارفرما پرداخت. وی با استناد به بیانات اخیر رهبر شهید، بر این نکته تأکید کرد که برخلاف دیدگاه مارکسیستی که محیط کار را میدان نبرد و دشمنی میان طبقات میبیند، اسلام بر اصل «زوجیت» و همافزایی در هستی تأکید دارد. به گزارش خبرنگار دولت صد انلاین، میدری با مقایسه مدلهای مختلف اشتغال در جهان، «مدل ژاپنی» را به دلیل شباهت با الگوی زوجیت (رابطه خانوادگی و وفاداری متقابل) الگویی منحصربهفرد معرفی کرد و آن را در مقابل مدلهای «آنگلو-ساکسون» (قراردادی و مکانیکی) و «اروپایی» (حقوقی و مبتنی بر مدیریت تضاد) قرار داد. وی در بخش پایانی با اشاره به تجربیات خود در وزارت کار، خاطرنشان کرد که اگرچه قانون کار فعلی ایران از فضای قهرآمیز پس از انقلاب متأثر شده، اما در لایههای زیرین فرهنگ ایرانی، روحیه «زوجیت» و همکاری کارفرما و کارگر بهوضوح دیده میشود. وی خواستار بازسازی روابط کار بر پایه این اصل برای دستیابی به یک اقتصاد مردمی و اجتماعی شد. متن این یادداشت به این شرح است: مقدمه آخرین دیدار رهبر شهید با کارگران ایران در ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۴ بود. در این سخنرانی موضوعی را مطرح کردند که برای من تازگی داشت. ایشان گفتند تضاد دیالکتیکی مارکس را قبول ندارند و نظریه درست، زوجیت است. مخالفت ایشان با نظریه مارکس چیز تازهای نبود اما نظریه زوجیت آن هم به عنوان یک بدیل کاملاً تازه بود؛ رهبر شهید طول و عرض این نظریه را از یک جهانبینی تا یک برنامه عمل اجرایی بسط میداد. با جستجو در بیانات ایشان متوجه شدم که از دهه ۱۳۴۰ به این نظریه باور داشته است و بارها به آن اشاره کرده است. عین عبارت ایشان در اردیبهشت ۱۴۰۴ این است: «ببینید، در فلسفهی مارکسیستها و کمونیستها محیط کار محیط تضاد است، محیط دشمنی است؛ یعنی کارگر بایستی با آن صاحب کارخانه دشمن باشد؛ فلسفه این است. مجموعهی حرکت جامعه حرکت ضدّیّت با یکدیگر و تضاد است... اسلام درست نقطهی مقابل این را میگوید. اسلام محیط زندگی را، محیط کار را، محیط تاریخ را، محیط ائتلاف و همراهی و همفکری میداند. آنهایی که اهل دنبالگیری و تحقیق در قرآن هستند، تعبیر «زوجیّت» را، کلمهی «زوج» را، «زوجیّت» را در قرآن دنبال کنند: سُبحانَ الَّذی خَلَقَ الاَزواجَ کُلَّها مِمّا تُنبِتُ الاَرضُ وَ مِن اَنفُسِهِم وَ مِمّا لا یَعلَمون؛ یعنی در همهچیز عالم مسئلهی همراهی، همدلی، همکاری، همافزایی وجود دارد. راجع به محیط کار هم همینجور است؛ باید همافزایی بشود؛ بایستی از دو طرفْ صمیمانه، نه [فقط] با زبان، به یکدیگر کمک کنند». نگاه رهبر شهید به زوجیت در چند محور قابل مشاهده است: این نظریه با نظریه تضاد و فلسفه مارکسیستها در تقابل است. نظریه زوجیت یک نظریه فراگیر و به عبارت دیگر جهانبینی است و در همه عالم وجود دارد؛ همانطور که در نظریه مارکس، تضاد در عالم فیزیک و در طبیعت نیز حاکم است. نظریه زوجیت به همافزایی در همه عرصهها منجر میشود؛ همانطور که نظریه تضاد به ستیز در همه عرصهها. سوالات مختلفی مطرح بود: چه کسانی طرفدار این جهانبینی هستند و بنیانگذاران آن چه کسانی بودند؟ پذیرش آن چه تاثیری بر روابط کارگر و کارفرما دارد؟ پذیرش یا رد آن چه تاثیری بر سیاست در حوزههای گوناگون دارد؟ این سوالات نقطه شروعی بود که در یک سال گذشته هر قدر وزارت اجازه میداد به آن پرداختم. پاسخی که یافتم به طور خلاصه این است: سهروردی، ابن سینا و ملاصدرا این جهانبینی را مدون کردند، مفسران مختلف قرآن به آن اذعان داشتهاند، در میان عرفا طرفدار بسیار دارد، مولوی بیش از همه این جهانبینی را به میان مردم برده است و علامه طباطبائی و شهید مطهری در کتاب «اصول فلسفه و روش رئالیسم» در نقد مارکس و هگل آن را دوباره زنده کردند و امروز نیز در غرب تاثیر این جهانبینی بر فلسفه سیاسی مورد علاقه پژوهشگران است. در عرصه عمل این جهانبینی نه تنها روابط کار و قانون کار را تغییر خواهد داد بلکه مبنای نظری برای مسائل سیاسی داخلی و روابط بینالملل است. در اینجا تنها به حوزه روابط کار میپردازیم. زوجیت در قرآن زوجیت در قرآن در آیههای مختلف آمده است. براین اساس، زوج بودن نه تنها مختص حیوانات است بلکه در نباتات و همه اجزای هستی این اصل وجود دارد و همانطور که شرط بقای گونههای حیاتی است، همه اجزای هستی با ازدواج، حیات و تکامل مییابند. موضوع زوجیت در این آیهها به روشنی آمده است: ● سوره ذاریات، آیه ۴۹: «وَمِنْ کُلِّ شَیْءٍ خَلَقْنَا زَوْجَیْنِ لَعَلَّکُمْ تَذَکَّرُونَ» (و از هر چیزی دو جفت آفریدیم، شاید که متذکر شوید.) ● سوره یس، آیه ۳۶: «سُبْحَانَ الَّذِی خَلَقَ الْأَزْوَاجَ کُلَّهَا مِمَّا تُنْبِتُ الْأَرْضُ وَمِنْ أَنْفُسِهِمْ وَمِمَّا لَا یَعْلَمُون» (منزه است کسی که تمام جفتها را آفرید؛ از آنچه زمین میرویاند، و از خودشان، و از آنچه نمیدانند.) ● سوره رعد، آیه ۳: «وَهُوَ الَّذِی مَدَّ الْأَرْضَ وَجَعَلَ فِیهَا رَوَاسِیَ وَأَنْهَارًا وَمِنْ کُلِّ الثَّمَرَاتِ جَعَلَ فِیهَا زَوْجَیْنِ اثْنَیْنِ» (و اوست کسی که زمین را بگسترد و در آن کوهها و رودها قرار داد و از هرگونه میوهای در آن جفتهای دوتایی پدید آورد) ● سوره شعراء، آیه ۷: «أَوَلَمْ یَرَوْا إِلَى الْأَرْضِ کَمْ أَنْبَتْنَا فِیهَا مِنْ کُلِّ زَوْجٍ کَرِیم» (آیا به زمین ننگریستهاند که چه اندازه در آن از هر جفتِ ارزشمندی رویانیدهایم؟) ● سوره لقمان، آیه ۱۰: «...خَلَقَ السَّمَاوَاتِ بِغَیْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا وَأَلْقَى فِی الْأَرْضِ رَوَاسِیَ أَنْ تَمِیدَ بِکُمْ وَبَثَّ فِیهَا مِنْ کُلِّ دَابَّةٍ وَأَنْزَلْنَا مِنَ سَّمَاءِ مَاءً فَأَنْبَتْنَا فِیهَا مِنْ کُلِّ زَوْجٍ کَرِیم» (... و در زمین از هر نوع جنبندهای پراکنده ساخت و از آسمان آبی فرو فرستادیم، پس در آن از هر جفتِ باارزشی رویانیدی
صدآنلاین
صدآنلاینصدآنلاین