اهداف زیرساختی ایران در کشورهای منطقه و اسرائیل به ویژه در بخش انرژی میتواند جهان را درگیر یک ابربحران اقتصادی کند. رسانههای آمریکایی در حال پمپاژ اخباری مبنی بر حمله قریبالوقوع آمریکا و اسرائیل به زیرساخت انرژی ایران هستند. در طول جنگ ۴۰ روزه وقتی به تاسیسات پارس جنوبی توسط ائتلاف آمریکایی اسرائیلی هدف قرار گرفت، ایران مهمترین پالایشگاه گازی جهان در قطر را بمباران کرد و بلافاصله ترامپ در توییتی از ایران عذرخواهی و تاکید کرد که «دیگر تکرار نمیشود». حالا در میانه تهدید ایران، آمریکا به خوبی میداند، مهمترین تاسیسات انرژی جهان واقع در کشورهای عربی و اسرائیل در تیررس موشکهای نقطهزن و مخرب ایران است. تعدادی از این تاسیسات را در این گزارش با هم مرور خواهیم کرد: میدان نفتی غوار در عربستان بزرگترین میدان نفتی جهان با ذخیره ۷۵ تا ۸۳ میلیارد بشکه که توقف آن به معنای از دست رفتن روزانه حدود ۵ میلیون بشکه نفت خام فوقسبک است. غوار ستون فقرات تولید عربستان است و هر گونه اختلال در آن، بیش از ۵ درصد از کل عرضه نفت جهان را به خطر میاندازد. تاسیسات ابقیق و خریص عربستان بزرگترین تاسیسات فرآوری نفت جهان، قلب ماشین صادراتی عربستان که نفت خام میادین غوار، خریص و شیبه را تثبیت و برای صادرات آماده میکند. تعطیلی این تاسیسات تولید نفت عربستان را ۵۰ درصد کاهش داده و معادل ۵.۷ میلیون بشکه در روز را از مدار خارج کرد. ابقیق تنها نقطهای است که بیش از ۷ میلیون بشکه در روز از آن عبور میکند و هر گونه آسیب به آن، صادرات نفت عربستان را با بحران مواجه میکند. همچنین زنجیره تامین پتروشیمیها و نیروگاههای داخلی و حتی آبشیرینکنها را مختل میکند. میدان نفتی زاکوم در امارت دومین میدان بزرگ فراساحلی جهان و صاحب صادرات روزانه بیش از ۱ میلیون بشکه نفت خام است. در صورت حملات، صادرات زاکوم به شدت مختل میشود. قیمتگذاری نفت خام دبی و زاکوم بالا با آشفتگی مواجه میشود و پالایشگران آسیایی برای یافتن جایگزین با رقابت شدید روبرو میشوند. پالایشگاه الرویس امارات بزرگترین پالایشگاه تکواحدی منطقه با ظرفیت فرآوری حدود ۸۰۰ هزار بشکه در روز که تعطیلی بلندمدت آن، امارات را وادار به کاهش سریعتر تولید نفت خام میکند و اثری زنجیرهای بر صنایع حملونقل، کشاورزی، هوانوردی و خودروسازی در سطح جهانی میگذارد. میدان گازی گنبد شمالی و تاسیسات الانجی راس لفان قطر بزرگترین میدان گازی جهان با ۴۸ تریلیون مترمکعب گاز معادل ۲۵ درصد ذخایر اثباتشده جهان؛ راس لفان تکمهمترین پایانه صادراتی الانجی جهان و مسئول حدود ۲۰٪ از کل تجارت جهانی الانجی (۷۷ تا ۸۰ میلیون تن در سال) است· حملات ایران در جنگ ۴۰ روزه تا ۱۹ میلیون تن از عرضه الانجی را از مدار خارج کرد و ظرفیت الانجی قطر را ۱۷ درصد کاهش داد که ممکن است سالها بهبودی آن طول بکشد. قیمتهای الانجی در بازار ژاپن/کره (JKM) به بالای ۲۱ دلار در هر میلیون BTU رسید و اروپا و آسیا برای محمولههای باقیمانده رقابت مستقیم پیدا کردند. میدان نفتی برقان کویت بزرگترین میدان نفتی کویت با ذخیره حدود ۶۷ میلیارد بشکه، برقان یکی از میادین کلیدی است که در بحران اخیر، ۲ میلیون بشکه در روز از تولید کویت را از مدار خارج کرد. هزینه تعمیرات زیرساختهای نفتی کویت در یک دوره ۴۰ روزه ۲۵ میلیارد دلار برآورد شده است. هر ماه تداوم اختلال، ۳۵۰ میلیون بشکه به تلفات تجمعی نفت جهان اضافه میکند. پالایشگاه ستره و تاسیسات المعامیر بحرین ·در حملات جنگ ۴۰ روزه، پالایشگاه ستره دو بار مورد اصابت قرار گرفت و دو واحد تقطیر و یک مخزن سوخت آسیب دیدند. شرکت ملی نفت بحرین (Bapco) فورس ماژور اعلام کرد. بحرین به دلیل وابستگی شدید به این تاسیسات، آسیبپذیرترین کشورهای شورای همکاری خلیج فارس در برابر اختلالات انرژی محسوب میشود. میدانهای گازی لویاتان و تامار اسراییل ·لویاتان بزرگترین میدان گازی اسرائیل (۵۳ درصد گاز کشور)؛ تامار دومین میدان (۴۴ درصد گاز کشور) است. در جنگ رمضان، اسرائیل لویاتان و کاریش را به مدت ۳۰ تا ۴۰ روز تعطیل کرد. صادرات به مصر و اردن که عمده تولید لویاتان را دریافت میکنند، قطع شد. مصر قیمت انرژی را بیش از دو برابر افزایش داد و ساعتالعمل ۹ شب برای اصناف وضع کرد. خسارت اقتصادی این تعطیلی حدود ۱.۵ میلیارد شکل (۴۰۰ میلیون دلار) برآورد شده است. تامار به عنوان "شریان حیاتی" اسرائیل شناخته میشود که کل مصرف داخلی را پوشش میدهد. ابعاد جهانی بر اساس گزارش ریستاد انرژی، درگیریهای جنگ رمضان ۱۱.۸ میلیون بشکه در روز تولید نفت را در شش کشور حوزه خلیج فارس از مدار خارج کرده که شدیدترین اختلال عرضه نفت در دوران مدرن محسوب میشود. تولید نفت این کشورها از ۲۴.۲ میلیون بشکه به ۱۲.۴ میلیون بشکه در روز سقوط کرده است. تنها در سه ماه، ۱ میلیارد بشکه نفت از بازار جهانی حذف شد که معادل ۲.۵ برابر کل ذخیره استراتژیک نفت آمریکا است و پیشبینی میشود تا پایان سال به ۲ میلیارد بشکه برسد. قیمت نفت به حدود ۱۱۵ دلار در هر بشکه رسید و تردد کشتیها در تنگه هرمز به کمتر از ۲۰ درصد سطح قبل از جنگ کاهش یافته است. در چنین شرایطی تشدید تنش میتواند همه ابعاد بحران را بار دیگر بروزرسانی کند.
